Een woonwijk in Den Haag waar een spandoek rept over ‘bouwen aan een betere buurt’. Voor de supermarkt staan politieagenten. Bij een portiekflat met vier etages druk ik op de intercom. Ik ben op zoek naar De Vrije Zielen.
De Vrije Zielen is een tijdschrift. Sinds twee jaar wordt het verspreid in Nederlandse gevangenissen. Nummer 14, de speciale ramadaneditie, komt net van de drukker en is nu per post onderweg naar gedetineerden.
De Vrije Zielen wordt gelezen door gevangenen op terroristenafdelingen, maar is ook in trek bij Ridouan T. De hoofdverdachte in een geruchtmakend liquidatieproces wil een abonnement. Dat schreef hij vanuit zijn cel in een door zijn advocaat geopenbaarde brief aan Mohammed B., veroordeeld voor de moord op filmmaker Theo van Gogh. ‘Trouwens die boekje vrije zielen bestaat die nog want zou zo graag ook die blad krijgen als dat kan!’
Om toegang te krijgen tot De Vrije Zielen, moet je moslim zijn en gevangen zitten. Voor een ongelovige in de buitenwereld, een geketende ziel, wordt het lastig. Ik beschik alleen over de onlineversie van nummer 6, het themanummer over de dood. ‘Oh vrije zielen, niemand is onsterfelijk, behalve Allah de Verhevene.’
De Vrije Zielen predikt niet de jihad. Het tijdschrift is bedoeld om moslimgevangenen een hart onder de riem te steken, hen te vertellen dat ze moeten volhouden, dat de ummah, de wereldwijde moslimgemeenschap, hen niet vergeet.
Hoe kan het dat dit tijdschrift wordt verspreid in Nederlandse gevangenissen? Op De Vrije Zielen vindt ‘honderd procent controle’ plaats, stelt een woordvoerder van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). De beslissing is maatwerk. ‘Als er niets schadelijks in staat, dan wordt het doorgelaten. Ook gedetineerden hebben recht op het ontvangen van publicaties.’
De Vrije Zielen is anoniem. Er is geen redactieadres, geen colofon, geen telefoonnummer. Weten ze bij DJI eigenlijk wie het blad uitgeeft? Dat is ‘niet relevant’, stelt de woordvoerder.
Ik vind dat wel relevant. Het tijdschrift lijkt verknoopt met twee oer-Hollandse jihadistische netwerken. Een decennium geleden waren beide organisaties een magneet voor Syriëgangers en terroristen uit de generatie van de Hofstadgroep. Tegenwoordig zijn ze vooral online actief.
De eerste is Muslims Behind Bars, een club die in de tijd van de Arabische lente opbloeide rond een inmiddels veroordeelde Haagse jihadronselaar. Muslim Behind Bars stuurt brieven en kaartjes naar moslimgevangenen. Op sociale media roept de groep op om voor hen te bidden. Daarbij is aandacht voor vrouwen die uit Syrië zijn gerepatrieerd, maar ook voor gevangenen in de extra beveiligde inrichting in Vught zoals Ridouan T. Mogen zij standvastig blijven.
Muslims Behind Bars kondigde in januari 2021 aan dat ‘een groepje zusters’ een nieuw tijdschrift gaat maken: De Vrije Zielen. Als ik afga op hun onlineberichten, dan speelt het netwerk een rol bij de verspreiding van het tijdschrift. Ik stuur ze een e-mail. Er komt geen antwoord. Even later gaat hun Facebookpagina op zwart.
Dan is er Project Aseer (‘Project Gevangene’), ooit ook een magneet voor Nederlandse jihadisten. Mohammed B. schreef aan Ridouan T. dat ‘de broeders’ achter Project Aseer uitgever zijn van De Vrije Zielen.
Mohammed B. noemt dan het adres in Den Haag waar ik nu voor de deur sta. Mogelijk is hier de redactie gevestigd, op de derde verdieping van deze portiekflat met het opgeruimde balkon. Of fungeert deze gezinswoning alleen als doorgeefluik voor post?
De intercom kraakt. Een vrouwenstem aan de andere kant. Haar naam klinkt Arabisch. Ze spreekt perfect Nederlands.
De Vrije Zielen?
‘Nee, dat is hier niet’, zegt de vrouw. ‘Ik heb u verder niets meer te zeggen.’
Eind vorig jaar publiceerde de Inspectie Justitie en Veiligheid een kritisch rapport over het regime op terroristenafdelingen. Gevangenen missen perspectief en hebben weinig contact met de buitenwereld. Bijna alle terroristen komen uiteindelijk weer vrij, maar hen daarop voorbereiden, doet de Nederlandse overheid nauwelijks.
In zo’n klimaat is het logisch dat gevangenen enthousiast gaan lezen in een blad vol spelfouten over de islam - een levensteken van de radicale broeders en zusters buiten. Een verbod op De Vrije Zielen? Pak in elk geval deze voedingsbodem aan.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden