Een kale veertiger zet een plastic tas met kleding op de balie, meldt voor de zekerheid nog maar even wat hij achterlaat (‘kleren’), en weg is hij weer. Nog geen halve minuut is hij binnen geweest bij kringloopwinkel Rataplan in Amsterdam-West, en daarmee is de man geen uitzondering. ‘Wie tijdens de verhuizing of het uitmesten van zijn zolder af wil van overbodige spullen, wil snel uitladen en weer door’, zegt Gert-Jan Dekker, directeur van Rataplan Nederland.
Voor de medewerkers van deze Amsterdamse vestiging – 3.900 m² aan witgoed, kinderspeelgoed en serviezen – is de gedoneerde kleding een hapklare brok tussen de 1 miljoen kilo die hier jaarlijks wordt afgeleverd. In het papieren register wordt nog wel bijgeschreven dat er zojuist een stapel kleding is binnengebracht. Had de man een wekkerradio of citruspers ingeleverd, dan was het een ander verhaal geweest. ‘Daar zit een stekker aan, dus dan hadden we hem om zijn rijbewijs moeten vragen’, zegt Dekker. ‘Ik denk niet dat zo’n man daarop zit te wachten.’
Kringloopwinkels staan sinds een paar weken op hun achterste benen, nu ze straks door een wet tegen heling en witwassen worden verplicht om veel meer inkomende spullen te registreren. De wet stelt hen gelijk aan handelaren en opkopers, hoewel die betalen voor de spullen die ze verkopen. Kringloopwinkels moeten volgens de beoogde wet ‘alles met een snoer’ registreren, en de donateur om legitimatie vragen.
‘Ondoenlijk’, constateert Dekker boven een enorme kist met afgedankte staafmixers, discmans en videorecorders. Aan het registreren zouden zijn mensen een dagtaak hebben. Hij zou er daarom extra personeel voor moeten aannemen, waardoor de prijs van de spullen omhoog zou schieten.
De Branchevereniging Kringloopbedrijven Nederland (BKN) snapt wel dat het ministerie van Justitie en Veiligheid een nieuwe wet heeft opgetuigd om met één digitaal registratiesysteem heling te bemoeilijken. Wat BKN-directeur Rachel Heijne niet begrijpt, is de suggestie dat een kringloopwinkel zou kunnen meewerken aan heling. ‘Mensen die stelen om het gratis aan de kringloop af te geven, dat zou best wonderlijk zijn.’ De 62 BKN-leden – samen goed voor 244 winkels – moeten voldoen aan een keurmerk, dat onder meer bestaat uit controles van de boekhouding.
De overheid ziet kringloopwinkels als een belangrijke partner in de circulaire economie. Op de bijbehorende, uit Engelse termen opgebouwde ‘R-ladder’ staat de hergebruikbranche (‘re-use’) op plek drie, tussen ‘reduce’ en ‘repair/refurbish’. Gert-Jan Dekker: ‘Maar door een strengere registratieplicht jaag je mensen naar de vuilstort. We kunnen toch moeilijk al die dozen aan de balie stuk voor stuk met de brengers doornemen.’
Kennelijk leeft in Den Haag het idee dat er bij de kringloopwinkels gouden Rolexen in de rekken liggen, oppert Dekker. ‘Heel soms komt er iets moois binnen, maar we krijgen vooral koffiekopjes’, zegt districtmanager Koen Bakker schouderophalend.
Toch kwamen handhavers vorige maand niet zomaar langs bij de Haagse vestiging van Rataplan. Volgens de gemeente was gebleken dat daar ‘unieke helinggevoelige goederen werden aangeboden’. De gemeentewoordvoerder kan niet zeggen om welke goederen het gaat, maar volgens Dekker is met de Haagse boa’s gesproken over vloerkleden, opgelapte wasmachines en laptops. Het zal wel om de laatste partij gaan, denkt hij, hoewel Rataplan volgens hem al jaren samenwerkt met het bedrijf dat de laptops leverde.
In de Tweede Kamer stelde de SP vorige week vragen aan de ministers Adriaansens (Economische Zaken) en Weerwind (Rechtsbescherming) over de verplichte registratie voor kringloopwinkels via het Digitaal Opkopers Register. Het ministerie van Justitie zegt ‘te hebben geluisterd naar signalen uit de praktijk’ en heeft inmiddels geconcludeerd dat alles registeren ‘lastig is voor kringloopwinkels en zijn doel voorbijschiet’. Wel zal er streng(er) worden gelet op zaken die een flinke waarde in het economisch verkeer kunnen vertegenwoordigen én een uniek nummer hebben, zoals fietsen, laptops en mobiele telefoons. Dankzij registratie wordt immers nog weleens de vorige eigenaar teruggevonden.
Om gemeenten erop te wijzen dat voor kringloopwinkels uitzonderingen gelden in de nieuwe wet, ligt sinds het voorval in Den Haag bij alle BKN-leden een brief onder de toonbank. Die kan van pas komen als er discussie met boa’s te dreigt te ontstaan.
Intussen scheppen ook de gemeenten duidelijkheid, onder druk van wakker geschrokken raadsleden. Lelystad en Utrecht hebben al laten weten dat het handhaven bij kringloopwinkels niet bovenaan de prioriteitenlijst staat. Dat geldt ook voor Den Haag, benadrukt de woordvoerder.
De nog gave Hohner-accordeon die Rataplan-baas Dekker tot zijn stomme verbazing uit een bak vist, ontspringt de registratiedans. Het muziekinstrument blijkt 699 euro waard, maar belandt voor 250 euro in de vitrine met andere pronkstukken, zoals de lp Frampton Comes Alive!, een naaimachine en een paar Nike Hyperdunk-basketbalschoenen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden