Vlak voor het bloesemseizoen is de laatste boomgaard van het dorp vernietigd. Dat krijg je van het bouwen, bouwen, bouwen: grond is geld en de nood aan woningen is hoog, omstandigheden waarin daadkrachtige projectontwikkelaars vaak hun zin krijgen. Maar deze niet en daarom stuurde hij waarschijnlijk mannen met motorzagen om de fruitbomen op zijn terrein te kappen: appel, peer, kers en een heel oude pruim – de hakselaar liet de resten achter als een hopeloze berg snippers.
Ze kwamen op zaterdag om 8 uur ’s ochtends en het dorp keek mee; iedereen boos, ze belden de politie die de mannen maande te stoppen, maar het vernietigen van de laatste boomgaard bleek legaal.
Nu kijkt het dorp uit op een naargeestig stoppelveld, een begraafplaats van de geschiedenis met op de achtergrond de witte kerk met de hoge spits die weerwerk biedt tegen de opdringerige stad waar het leven anders is. Elden wordt al jaren belegerd door Arnhem, het ligt midden in gewild groeigebied. Bouwen, bouwen, bouwen – was de dijk niet zo hoog, dan zagen ze de metropool oprukken. Nu stroomt alleen het verkeersgeruis eroverheen.
Vier decennia terug was het rivierdorp nog omgeven door een zee van fruitbomen, daarna kwamen de nieuwbouwhuizen. Tegen de dorpskern aan is als sluitstuk een wijk gebouwd met vrijstaande welvaart: veranda’s, rieten daken, een enkel vakwerkmotief – dat is wat mensen willen. Het heet ‘De tuin van Elden’.
En nu dan is de laatste boomgaard geveld, midden in het dorp, een schijnbaar nutteloos machtsvertoon.
De anderhalve hectare zijn in 2018 gekocht door projectontwikkelaar Ingenious, ‘daadkrachtig en vindingrijk’, die er huizen wil bouwen maar telkens op de dorpsraad en de gemeente stuit. Onverwacht zegde het bedrijf vorig jaar het pachtcontract op met fruitteler Martin van der Schaft, die op het terrein ook de dorpswinkel had waar iedereen kwam. Zevenhonderd bewoners ondertekenden de petitie om gaard en winkel te behouden, de projectontwikkelaar liet het koud.
Het dorp regelde nog een afscheidsfeest, sindsdien verkommert het terrein achter bouwhekken, niemand begrijpt goed waarom. Ben Verplak oogstte het laatste fruit en bracht kruiwagens vol appels naar het asielzoekerscentrum. Daarna kwamen de mannen met hun motorzagen, ‘uit rancune’, zegt Ben, ‘omdat die man zijn zin niet krijgt’. Zijn huis kijkt uit over het veld, de aanblik ‘geeft me elke ochtend slechte zin’, ‘er waren heel oude stammen bij, zo verdrietig’.
Ook de serre van Aukje Elsinga kijkt recht op de stronken, ‘ze hadden nu in bloei gestaan’. Ze is destijds zelf naar de projectontwikkelaar gegaan om zijn plannen in te zien, ‘inderdaad nog best kleinschalig en groen’. Waarom hij nu voor de botte bijl kiest, is ook haar een raadsel. ‘Je kunt het pesterij noemen’, bij de gemeente ligt een motie om de bongerd tot beschermd dorpsgezicht te maken, ‘misschien wilde hij dat voor zijn’.
En er is niemand die het de projectontwikkelaar belet.
Woedend kapte veehouder Floor de Jong afgelopen zomer honderd knotwilgen in de Krimpenerwaard, uit frustratie over het ‘kaalslagbeleid’ van de regering. Een gelovig man, gemeenteraadslid voor de SGP – hij kreeg geen straf want het was op eigen land. Net als het vellen van oude hoge bomen bij een bedrijventerrein in Woudrichem: helemaal legaal. Zelfs Natuurmonumenten kapt oude knotwilgen, omdat het knotten lastig is en duur, en zet er onderhoudsvrije meidoorn voor terug.
Bomen kunnen de wereld redden, een miljard hectare bos erbij is genoeg om het klimaat in evenwicht te houden, rekenden Zwitserse wetenschappers uit. Dat leek vier jaar geleden een rehabilitatie van de boom, maar sindsdien kapt niemand met kappen. Misschien omdat het zo gemakkelijk is.
Het afzagen van de stammen was in drie uur gedaan, zegt Ben, daarna bleef het stil.
En door de telefoon zegt de directeur van projectontwikkelaar Ingenious, Johan van den Essenburg, dat het een ‘heel verhaal’ is. Hij belooft terug te bellen om te vertellen waarom de boomgaard moest sneuvelen, maar doet het niet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden