De plus die werkenden er de eerste drie maanden van dit jaar bij kregen, is bijna twee keer zo hoog als de 2,7 procent van een jaar eerder. Omdat de inflatie over diezelfde periode waarschijnlijk uitkomt op 6,6 procent is er nog wel altijd sprake van een daling van de reële lonen. Wat betekent dat wie niet van baan wisselde zijn inkomen gemiddeld 1,6 procent minder waard zag worden. Toch gaat die daling lang niet meer zo hard als vorig jaar: toen noteerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de grootste daling van de reële lonen ooit: min 6 procent.
De verhoging van de lonen in het eerste kwartaal is het resultaat van de cao-afspraken die eerder zijn gemaakt door werkgevers en werknemers in verschillende bedrijven en bedrijfstakken, waaronder de horeca en handel. Uit cijfers van werkgeversorganisatie AWVN, die vooruitblikt, blijkt dat de lonen ook de komende maanden nog verder in de lift zullen zitten. In maart werd een gemiddelde loonsverhoging van 7,3 procent beklonken. Uitschieters waren er onder meer bij de ziekenhuizen (plus 10 procent) en ambtenaren (plus 9,1 procent).
Over de auteur
Marieke de Ruiter is economieverslaggever voor de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over de arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Die cao-afspraken kwamen niet eenvoudig tot stand. De AWVN stelde eerder dat ‘het onderhandelingsklimaat is verhard’. Vakbond FNV liet op zijn beurt weten in de eerste maanden van dit jaar vier keer meer te hebben gestaakt dan gemiddeld. In 23 bedrijven of sectoren werd het werk neergelegd en in nog eens dertig gevallen werd een zogeheten ultimatum gesteld. Naast de ambtenaren en het ziekenhuispersoneel ging het onder meer om werknemers van de drankgroothandels, Etos en technische groothandels.
De grootste loonsverhoging kwam begin dit jaar overigens wél tot stand zonder dat de vakbond of werkgever er iets voor hoefden te doen: door een automatisme in de cao van de havens stegen de lonen daar in januari vanzelf mee met de inflatie. Havenarbeiders kregen er daardoor 16,9 procent bij. Als het aan de FNV ligt, zouden in alle sectoren de lonen met dat percentage moeten stijgen, zodat alle werkenden worden gecompenseerd voor de prijsstijgingen. ‘En wat we dit jaar niet krijgen, komt er volgend jaar bij’, stelde vakbondsvoorman Tuur Elzinga eerder in de Volkskrant.
Werkgevers zijn lang terughoudend geweest met al te grote loonsverhogingen. Zij schermden met het horrorscenario van de zogeheten loon-prijsspiraal. Hogere lonen, zo redeneerden zij, zouden leiden tot hogere prijzen, wat weer zou leiden tot hogere lonen ad infinitum. Zij voelden zichzelf bovendien niet verantwoordelijk voor het compenseren van de inflatie; liever zagen ze dat de overheid te hulp schoot. Dat deed het kabinet dan ook met miljarden aan koopkrachtsteun, zoals het prijsplafond en de energietoeslag.
Maar diverse vooraanstaande economen, onder wie president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank, riepen het bedrijfsleven de afgelopen maanden op wat genereuzer te zijn. Volgens hen zouden bedrijven genoeg winst boeken om dat te bekostigen. Uit cijfers van het CBS bleek immers dat zij in het derde kwartaal van vorig jaar nog recordwinsten boekten. Het deel van de economische koek dat naar de werkenden gaat (de arbeidsinkomensquote) slinkt bovendien al jaren.
Met de loonsverhogingen die nu gerealiseerd worden, komen werkgevers steeds dichter bij het percentage waarvan president Knot stelde dat de lonen mochten stijgen: 5 tot 7 procent. Maar het is nu zeer de vraag of de vakbond daarmee genoegen neemt. Die zal de komende maanden aan de cao-tafels de gemiste koopkracht van vorig jaar willen goedmaken. Daarbij voelt de bond zich gesterkt door de krappe arbeidsmarkt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden