‘Zelensky heeft vandaag een hele rits gesprekken gevoerd. Met president Andrzej Duda, met premier Mateusz Morawiecki, met Polen die Oekraïners hebben geholpen en met Oekraïners die momenteel in Polen verblijven. Later vanavond ontmoet hij nog de voorzitter van het Poolse Lagerhuis.
‘Het is Zelensky’s eerste officiële staatsbezoek sinds de invasie van vorig jaar. Zelensky voerde het afgelopen jaar wel een aantal maal overleg met partners, maar dit is een staatsbezoek zoals het ook in vredestijd zou gaan. Zelensky’s echtgenoot, Olena Zelenska, is er ook bij. Sinds de invasie hadden ze nog niet eerder gezamenlijk een ander land bezocht.’
‘Daarvoor is een aantal voor de hand liggende redenen te noemen. Polen is een van de grootste buurlanden van Oekraïne: de twee landen delen een lange grens. Voor veel Oekraïense vluchtelingen was Polen de eerste bestemming. Ongeveer 1,5 miljoen vluchtelingen zijn ook in het land gebleven. Bovendien waren Poolse regeringsleiders, samen met regeringsleiders van andere Centraal-Europese leiders, in maart vorig jaar de eerste die Kyiv bezochten.
‘Polen heeft vanuit zijn eigen historie bovendien veel begrip voor wat Oekraïne nu doormaakt. In de Poolse geschiedenis is Rusland al eeuwenlang de agressor. Waakzaamheid voor Russisch imperialisme en het bewaken van de eigen soevereiniteit zijn ideeën waar Polen sterke voeling mee heeft.’
‘Ook in moeilijke, emotionele dossiers zijn Polen en Oekraïne de afgelopen tijd nader tot elkaar gekomen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben Oekraïense nationalisten bijvoorbeeld tienduizenden Poolse burgers gedood bij etnische zuiveringen, in wat tegenwoordig Pools-Oekraïens grensgebied is. Dat dossier is lange tijd een groot pijnpunt geweest in de relatie tussen de twee landen. Maar inmiddels heeft Zelensky gezegd dat Poolse onderzoekers in de toekomst welkom zijn om massagraven in het betreffende gebied te onderzoeken.’
‘Polen is op dit moment ook grootschalig aan het investeren in defensie. In januari besloot het land daarom het defensiebudget te verhogen tot 4 procent van het bruto binnenlands product. Dat is een verdubbeling van het percentage dat de Navo voorschrijft. Relatief gezien behoort Polen tot de top van grote investeerders in defensie.’
‘Om dat uit te leggen moeten we een stukje terug in de tijd. Vorig jaar blokkeerde Rusland de Zwarte Zeehavens, waardoor alternatieven moesten worden gezocht voor de export van Oekraïens graan. Een van die alternatieven was een landroute via de Europese Unie. De gebruikelijke douaneheffing werd daarvoor opgeheven.
‘Omdat het Oekraïense graan goedkoper is, waren Poolse boeren bang dat de graanprijs zou zakken. Daarom werd aan Poolse boeren beloofd dat het Oekraïense graan niet op de Poolse markt terecht zou komen. Maar dat is toch gebeurd. Niet alleen in Polen, trouwens: uit Bulgarije en Roemenië komen vergelijkbare signalen.
‘De afgelopen week lieten Poolse boeren al hun onvrede merken. Zij zijn boos op de regering, omdat ze vinden dat die te weinig heeft gedaan om te voorkomen dat het Oekraïense graan via tussenhandelaren een weg naar de Poolse markt vond. Maar vanmiddag hebben Morawiecki en Zelensky gezegd een oplossing te hebben gevonden, die binnen enkele dagen effect zal hebben.’
‘Dat is moeilijk te zeggen. Bij de Poolse regering heerst wel de gedachte dat ze Oekraïne zo veel mogelijk moet steunen om de strijd te winnen. Ideeën voor de lange termijn heb ik nog niet echt voorbij zien komen, al bereidt Polen zich met alle investeringen in zijn defensie wel duidelijk voor op een wereld waarin de veiligheidsstructuren er radicaal anders uitzien dan voor 24 februari vorig jaar.
‘Vandaag stond wel de toekomst van Oekraïne ná de oorlog op de gespreksagenda. Polen en Poolse bedrijven gaan een grote rol spelen bij de wederopbouw. Dat geeft het bezoek ook een economisch vleugje.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden