Decennialang werd Schiphol op de wenken bedient. De luchthaven was, samen met de Rotterdamse haven, een mainport die Nederland verbond met de wereld. En dus kreeg de luchtvaart ruim baan en groeide Schiphol uit tot de op twee na grootste luchthaven van Europa. Dat omwonenden ondertussen steeds meer last van herrie hadden, was minder belangrijk.
Tot politici in Den Haag afgelopen jaar toch in hun maag zaten met die geluidshinder. Het bewoog het kabinet tot een forse politieke trendbreuk: Schiphol moest krimpen. De luchthaven mocht geen 500 duizend vliegbewegingen meer uitvoeren, maar moest eind 2023 terug naar 460 duizend. Een jaar later moest Schiphol terug naar 440 duizend vluchten.
Het was een klap voor de luchtvaartmaatschappijen, minder vliegen betekent immers minder inkomsten. Omdat lobbypogingen niet mochten baten, brachten KLM en andere luchtvaartmaatschappijen zwaar geschut in stelling. Een leger advocaten probeerde tijdens een kort geding de krimp naar 460 duizend van tafel te krijgen. Met succes, bleek woensdag.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft veel over de luchtvaart en het spoor. In 2020 won hij de journalistiekprijs de Tegel.
Schiphol mag dit jaar niet krimpen. Dat komt omdat het ‘niet de juiste procedure’ heeft doorlopen, oordeelt de rechter. Het kabinet koos qua methode voor een ‘experimenteerregel’, waardoor het de luchthaven eigenhandig wilde doen krimpen. Maar daar maakt de rechtbank korte metten mee. ‘Volgens Europese regels kan de staat het aantal vliegtuigbewegingen van een luchthaven alleen verminderen na het doorlopen van een zorgvuldig proces.’ Daarmee doelt de rechter op een zogenoemde Balanced Approach-procedure; vastomlijnde Europese afspraken over het beperken van vliegverkeer.
Volgens emeritus hoogleraar lucht- en ruimterecht Pablo Mendes De Leon (Universiteit Leiden) leest het als een ‘pittig arrest’. ‘Het ministerie probeerde achterdeurtjes en geitenpaadjes te gebruiken om de krimp te bewerkstelligen. De rechter is nu duidelijk: er zijn internationale regels, en daar moet ook de staat zich aan houden.’
Wat het kabinet gaat doen is nog onduidelijk. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) zegt de uitspraak te bestuderen en zich te ‘beraden op mogelijke vervolgstappen’. Aannemelijk is dat het kabinet zijn verlies slikt en niet in beroep gaat tegen de uitspraak. In dat geval zal het de focus leggen op een tweede krimpplan: om Schiphol per november 2024 te doen krimpen naar 440 duizend vluchten. Daarvoor heeft het al wel een Balanced Approach-procedure gestart.
Op dit moment hebben omwonenden, luchtvaartmaatschappijen en andere belanghebbenden nog de tijd om te reageren op het krimpplan. Tot halverwege juni mogen ze alternatieven aandragen om hinder te beperken. Luchtvaartmaatschappijen zullen daar met legio voorbeelden aan komen zetten: andere landingsbanen gebruiken, op andere tijdstippen vliegen, huizen beter isoleren, stillere vliegtuigen gebruiken. Het kabinet is verplicht om al die opties te overwegen, maar mag uiteindelijk zelf een besluit nemen. Dat wordt pas begin 2024 verwacht. Brussel hoeft hierna dan geen toestemming meer te geven voor krimp. Wel wordt getoetst of de juiste procedure is doorlopen.
Inwoners keken niet alleen uit naar de krimp van Schiphol, maar hebben sinds deze week nog iets om zich op te verheugen. Schiphol kondigde acht nieuwe maatregelen aan om het vliegverkeer in te perken. De belangrijkste: de luchthaven wil dat er tussen 00.00 en 05.00 uur niet meer wordt gevlogen. Daardoor zou het aantal nachtvluchten met zo'n 10 duizend omlaag gaan, van 32- naar 22 duizend.
Schiphol beweert dat het dit besluit eigenhandig kan nemen, maar daar plaatsten deskundigen direct al grote vraagtekens bij. De uitspraak van de rechter woensdag maakt aannemelijk dat ook voor het beperken van nachtvluchten de eerdergenoemde gebalanceerde, zorgvuldige – en dus langdurige – procedure nodig is. Schiphol houdt echter voet bij stuk. ‘Wij geloven niet dat we daar de Balanced Approach-procedure voor nodig hebben’, zegt een woordvoerder, ‘al zien we wel dat er juridische discussie over is.’
Maar volgens emeritus hoogleraar Mendes de Leon is dit oneerlijk voor omwonden. ‘Zowel Schiphol als het kabinet houden omwonenden allerlei beloftes voor. Ze zeggen: wij gaan Schiphol doen krimpen en nachtvluchten schrappen. Maar dat is niet eerlijk, want zo makkelijk gaat dat niet. Daarmee stel je omwonenden uiteindelijk teleur.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden