De houding van CDA-fractieleider Heerma wekt verbazing in de Kamer, zelfs bij SGP-leider Van der Staaij. Die is het inhoudelijk eens met het CDA, benadrukt hij: de deadline van 2030 dreigt ook wat hem betreft een sta-in-de-weg te worden en het is verstandig om eerst goed naar de provinciale wensen te luisteren.
Maar het CDA mag dan volgens de SGP het gelijk aan zijn zijde hebben, dat wil nog niet zeggen dat de rest van de coalitie meebeweegt. Van der Staaij wijst op D66, dat eerder vandaag liet weten dat het niet denkt dat het CDA een geloofwaardig alternatief heeft voor het huidige stikstofbeleid.
Van der Staaij: ‘Ziet het CDA de politieke wil om tot nieuwe afspraken te komen? Is hij (Heerma, red.) daar optimistisch over?’
Heerma: ‘Hoop is een beter woord dan optimisme, vanuit ons beider religieuze tradities. En ja, ik heb hoop. Maar dat het een lastig gesprek gaat worden in de coalitie, daarvan ben ik overtuigd.’
Raoul du Pré
Heerma blijft erbij dat hij rust wil brengen in het stikstofbeleid, maar dat gaat er bij de oppositie niet in.
PvdA-leider Kuiken: ‘Hoe kun je verwachten dat er rust ontstaat als je zelf geen enkele duidelijkheid geeft? Je zult moeten aangeven of het 2030 wordt of 2035. Wat zijn de kaders waarbinnen de provincies moeten werken?’
Heerma: ‘Ik hoor provincies vooral zeggen dat ze middelen willen waarmee ze stikstofbeleid kunnen voeren in de praktijk. Ik denk dat we daarmee de weg omhoog kunnen inzetten.’
Kuiken denkt echter dat de provincies nu op hun beurt gaan zitten wachten op het kabinet: ‘U hangt een zwaard boven het kabinet en denkt met een soort bezweringsformule nog ergens te komen en intussen stort u het land in maandenlange onrust. Dat is toch geen rust scheppen!’
Heerma: ‘Volgens mij is er wel degelijk een mogelijkheid dat er coalitieakkoorden komen in de provincies, dat er afspraken worden gemaakt in het eigenbelang van de provincies. Er zal stikstof gereduceerd moeten worden, zodat de bouw weer door kan. Ook de provincies willen weer vergunningen kunnen verlenen.’
Het CDA wil daarom wachten op de provinciale afspraken. ‘En dan kunnen we op basis van die akkoorden verder’, aldus Heerma. ‘Zij wachten echt niet met het nemen van besluiten op Den Haag. De provincies zijn geen uitvoeringsorganisatie van Den Haag!’
Raoul du Pré
CDA-fractieleider Pieter Heerma legt uit dat zijn partij, door te heronderhandelen over het jaartal van de deadline, het stikstofbeleid volgens hem vooruithelpt. Hij hamert erop dat het CDA snel stikstof wil reduceren, maar dat dat nu niet lukt door de vastlopende discussie over de deadline van 2030 of 2035. ‘Het jaartal is een sta-in-de-weg geworden voor stikstofreductie in de praktijk.’
Daarom wil de partij eerst afwachten wat er dit voorjaar wordt afgesproken in de provinciale formaties, in het Landbouwakkoord met de sector en in de uitkoopregelingen die minister Van der Wal binnenkort moet presenteren. Dat is luisteren naar de samenleving, vindt hij. ‘We moeten niet besturen met vingers in de oren.’
GroenLinks-leider Klaver interpreteert de opstelling van het CDA heel anders: Heerma zet het kabinet op de helling zonder daar eerlijk over te zijn, zo is Klavers interpretatie. ‘Dit is waar mensen klaar mee zijn. Dit is recht praten wat krom is. Door niet nu te onderhandelen over het coalitieakkoord stort het CDA het land in een crisis. Als u echt wilt onderhandelen, dan doet u dat nu. Dit is onverantwoord bestuur.’
Heerma blijft erbij dat de tijd raad zal brengen. Dat is zijn overtuiging. Hij denkt dat zijn partij voor de zomer kan besluiten of zij daadwerkelijk het coalitieakkoord wil openbreken. ‘We doen dat op een moment waarop we het samen met de provincies en de landbouworganisaties kunnen doen. Ik denk niet dat het een makkelijk gesprek zal worden, maar ik heb er alle vertrouwen in.’
Wian Slendebroek
Een stekelig debat nu tussen BBB-leider Van der Plas en D66-fractieleider Paternotte.
Van der Plas begint met de vraag waarom D66 eerder tegen een motie stemde die stelde dat de deadline van 2030 voor het stikstofbeleid ‘niet dogmatisch’ moet zijn.
Dat was, zegt Paternotte, omdat BBB een geheel andere visie op natuurbeleid heeft. Een visie waaraan hij geen steun wil geven. ‘Zoals de halvering van het aantal Natura2000-gebieden. Dat vinden wij een buitengewoon slecht voorstel.’
Van der Plas: ‘Dit slaat nergens op.’
Paternotte: ‘Het staat op uw website.’
Van der Plas: ‘Dat vind ik zo flauw.’
Paternotte: ‘Neemt u afstand van uw Tienpuntenplan met JA21? Daarin staat: halveer het aantal natuurgebieden. Het is punt 6 van dat plan. Ik vind dat heel heftig.’
Van der Plas: ‘Het aanwijzen van de Natura2000-gebieden is een van de grootste fouten die in dit land zijn gemaakt. Maar ik ga hier nu niet over lopen dimdammen.’
Wel wil ze weten of Paternotte bereid is in te stemmen met nieuwe wetten die het stikstofprobleem kunnen oplossen. Paternotte zegt dat niet toe. ‘Wij denken dat uw voorstellen de natuur onvoldoende beschermen. Of dat ze gewoon niet mogelijk zijn. Er is al geprobeerd het aantal natuurgebieden te verlagen, maar dat is toen niet gelukt.’
Raoul du Pré
Het debat wordt hervat met het woord voor D66-fractieleider Jan Paternotte. Hij feliciteert Van der Plas met haar bijzondere prestatie. Maar dat wil niet zeggen dat nu opeens alles anders moet in het land, benadrukt hij. ‘Ik zie duidelijke meerderheden voor meer actie in het klimaatbeleid, de omslag in het natuurbeleid en meer kansen op de onderwijs- en woningmarkt.’
Wel vindt hij dat het kabinet aan de bak moet. ‘Er is te lang te weinig gebeurd. Er is te veel stilstand geweest. Dit kabinet moet laten zien dat het vervolg kan geven aan de plannen op papier. Het coalitieakkoord staat en het kabinet moet door met het stikstofbeleid. Zet de turbo op de aanpak. Zorg dat de provincies aan de bak kunnen, zet het loket voor de piekbelasters open.’
Hij vraagt zich af wat coalitiepartner CDA nou eigenlijk wil met de aankondiging dat later, misschien, het coalitieakkoord moet worden opengebroken. Hij staat altijd open voor gesprekken, benadrukt Paternotte, maar hij ziet geen alternatief voor het huidige beleid. ‘Als een partij een gesprek wil over het coalitieakkoord, kun je dat niet weigeren. Maar ik zie op dit moment geen alternatief voor een duidelijke deadline in het stikstofbeleid.’
Die deadline ligt nu op 2030. Het CDA wil daar liefst vanaf. Paternotte: ‘Het gaat erom dat we de natuur willen beschermen en dat de economie van het slot kan. De deadline is geen doel, het is een middel dat je nodig hebt om te zorgen dat er voldoende tempo wordt gemaakt.’
Het CDA heeft dan ook wat uit te leggen, vindt hij. ‘Als je zegt dat je van die deadline af wilt, heb je een zware verantwoordelijkheid om aan te tonen dat je de doelen op een andere manier kunt bereiken. Voor ons is niet zichtbaar hoe het CDA dat wil doen.’
De oppositie ruikt onenigheid in de coalitie. Mag het CDA nou wel of niet het regeerakkoord openbreken, wil GL-leider Klaver weten. Paternotte: ‘Er is niets afgesproken. Ik ben nergens mee akkoord gegaan. Er is alleen een aankondiging gedaan dat het CDA op een later moment wil praten. Het coalitieakkoord staat, de ministers Van der Wal en Adema gaan gewoon door met hun beleid. Op alle punten.’
Klaver: ‘Maar gaat D66 nou wel of niet bewegen als het CDA daarom vraagt?’
Paternotte: ‘Het kan, maar dan heb je de zware verantwoordelijkheid om aan te geven hoe je de stikstofdoelen dan wél bereikt.’
PvdD-leider Ouwehand wil weten hoe D66 zelf graag wil versnellen. ‘Met de aanpak van de piekbelasters’, zegt Paternotte. En hij denkt dat er snel financiering moet komen voor alle plannen waarmee de provincies deze lente gaan komen. ‘Het moet dit jaar gebeuren’, zegt hij tegen het kabinet.
Volt-leider Dassen vreest toch echt dat het kabinet minder daadkrachtig oogt dan Paternotte suggereert, sinds het CDA over het regeerakkoord is begonnen. Paternotte ziet dat probleem wel, maar hij hoopt dat het kabinet later vandaag duidelijk zal maken dat de doelen gewoon recht overeind staan. En hij herhaalt: '2030 is geen doel, maar een middel om het doel te bereiken. En ik zie op dit moment geen alternatieve manier.'
Raoul du Pré
Voor het eerst sinds haar eigen spreektermijn mengt BBB-leider Van der Plas zich in het debat. Ze vindt dat de VVD de verkiezingswinst van haar partij bagatelliseert. ‘Wij werden genegeerd tijdens de campagne. Na de uitslag hoor ik dat 80 procent van de kiezers niet op de BBB heeft gestemd, dat vind ik zó’n schoffering van de kiezer. Ze hebben ook niet op de coalitiepartijen gestemd!’ Ze wil van Hermans weten waarom dat zo is gegaan.
Hermans heeft echter geen zin om de campagne te evalueren. ‘Wij zijn daarover geen verantwoording schuldig aan u.’ Ze zegt dat ze zich blijft focussen op het oplossen van problemen in het land en dat ze daarover verantwoording aflegt in de Kamer en in het land.
De vergadering is tot 15.00 uur geschorst. Na de pauze komen Paternotte (D66), Heerma (CDA) en Bikker (ChristenUnie) nog aan het woord en moet blijken of vooral die eerste twee het ond Source: Volkskrant