Jesse Klaver is de eerste spreker. ‘De verkiezingsuitslag geeft uiting aan een breed gevoeld wantrouwen in de samenleving jegens de politiek in het algemeen en het kabinet in het bijzonder', stelt de GroenLinks-leider. 'Veel mensen hebben het gevoel dat de overheid er niet langer voor hen is.'
De zich terugtrekkende overheid wakkert dat gevoel aan, is zijn overtuiging. Zeker in de regio. Klaver wil dan ook concrete antwoorden van het kabinet. ‘Hoeveel bushaltes keren er terug? Welke basisscholen? Hoeveel huisartsenposten?’
Het aarzelende stikstofbeleid is vervallen tot een ‘hallucinante vertoning’, zegt Klaver. ‘Regeer of stap op, meneer Rutte. De tijd van wegschuiven, doorschuiven en weglachen ligt echt achter ons.'
Hij wil weten wat er nu precies is afgesproken over het stikstofbeleid: ‘Wordt er gepauzeerd, versneld of blijft het zoals het was?’
Een ongebruikelijke ontwikkeling, voorafgaand aan het debat: een belangrijk deel van de oppositie overlegt woensdagochtend over de strategie. Op de fractieburelen van de PvdA kwamen onder meer de leiders van GroenLinks, BBB, PVV, SGP, PvdD, JA21, Denk en Volt samen, evenals het onafhankelijke Kamerlid Pieter Omtzigt.
De oppositie is zich bewust van de eigen kwetsbaarheid, want de coalitie mag dan verdeeld zijn over het stikstofbeleid, dat geldt voor de oppositie in nog hogere mate. De Partij voor de Dieren en de BBB, bijvoorbeeld, liggen mijlenver uit elkaar in het stikstofdebat.
Het doel van het strategie-overleg: afspreken dat ze zich vandaag niet op elkaar richten maar op de coalitiepartijen. ‘We zijn met heel veel partijen', aldus PvdA-leider Attje Kuiken. ‘Daarmee wordt de kans groot dat het debat alle kanten op gaat en dat niet gebeurt wat nodig is, namelijk dat het kabinet verantwoording aflegt over de vraag óf er eigenlijk nog wel een kabinet is en of de grote problemen van dit land worden opgelost.’
Waar die strategie toe leidt, wordt duidelijk vanaf 11.00 uur.
Raoul du Pré
Rond 11.00 uur woensdagochtend beginnen de Tweede Kamer en de top van het kabinet dan toch aan de operatie die dinsdag niet door kon gaan wegens ziekte van premier Rutte: het debat ‘over de uitslag van de verkiezingen van de Provinciale Staten’.
Er zijn jaren geweest waarin die verkiezingen ongemerkt aan de Tweede Kamer voorbij gingen, maar dit keer zijn niet alleen de provinciale politieke verhoudingen maar ook die aan het Binnenhof ingrijpend veranderd: het aangeslagen CDA morrelt aan de stikstofambities van het kabinet, D66 probeert die juist overeind te houden en de VVD stelt zich op als de voorzitter die steeds wanhopiger probeert de orde binnen de coalitie te bewaren.
In die wankele gesteldheid verschijnen de regeringspartijen woensdag in een Kamer waarin de oppositie juist aan zelfvertrouwen heeft gewonnen, zich afvragend of het kabinet eigenlijk nog wel als een kabinet functioneert. Bij uitstek geldt dat natuurlijk voor BBB-voorvrouw Caroline van der Plas, sinds 15 maart de onomstreden hoofdpersoon in de Haagse politiek.
Voor haar wordt het debat een vuurdoop: voor het eerst zal de BBB niet worden behandeld als een van de vele splinters die moeten vechten om aandacht, maar als dé uitdager van het kabinet. Met alleen kritiek op het stikstofbeleid komt Van der Plas niet meer weg: de rest van de Kamer zal nu willen weten hoe zij het probleem gaat oplossen, om te beginnen in al die provinciehuizen waar de BBB nu aan zet is.
Moties van wantrouwen aan het adres van het kabinet komen er sowieso – daar staat Geert Wilders’ PVV garant voor. Hoeveel steun die moties gaan krijgen, zal in hoge mate afhangen van de manier waarop premier Rutte en zijn vicepremiers zich verdedigen.
Voorzitter Bergkamp heeft er de hele dag voor ingeruimd, wellicht met een uitloop tot in de nachtelijke uren.
Raoul du Pré
• Na nog geen anderhalf jaar regeren oogt het kabinet-Rutte IV kwetsbaarder dan ooit. De regeringspartijen moeten dinsdag tijdens een debat over de electorale afstraffing bij de Provinciale Statenverkiezingen bewijzen dat er nog veerkracht in de coalitie zit. Lees hier de hele analyse van Frank Hendrickx.
• Het debat over de uitslag van de Provinciale Staten zou eigenlijk dinsdagavond plaatsvinden, maar werd uitgesteld. Premier Rutte had de Tweede Kamer gevraagd om het debat naar woensdag te verplaatsen omdat hij ziek is, meldt hij op Twitter. Lees hier het hele nieuwsbericht.
• Een van de belangrijkste onderwerpen op de agenda voor het Kamerdebat is het stikstofbeleid. Het kabinet dreigt vast te lopen omdat de vier coalitiepartijen het niet eens kunnen worden over het stikstofbeleid. CDA en D66 verschillen fundamenteel van mening over hoe het verder moet. Bij VVD en CU groeien de zorgen. Lees hier de hele analyse van Natalie Righton.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden