Ze werd een politieke rockster genoemd, Sanna Marin, de jongste regeringsleider van Europa. In een uitgelekt filmpje danste ze zo uitbundig door de nacht dat ze zich genoodzaakt voelde een drugstest te ondergaan. De affaire illustreerde hoe onwennig een deel van de Finse bevolking tegen een jonge vrouwelijke premier aankeek.
Als premier overtuigde de nu 37-jarige Marin met trefzeker beleid. Ze loodste haar land door de coronapandemie, reageerde adequaat op de oorlog in Oekraïne en leidde het vanouds neutrale Finland naar het lidmaatschap van de Navo. In Europa gold ze als een doortastende en helder communicerende leider.
Niettemin verloor Sanna Marin zondag de parlementsverkiezingen. Haar sociaal-democratische partij won weliswaar drie zetels, maar de conservatieven en radicaal-rechts deden het nog beter, waardoor zij als derde eindigde.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Marins vermoedelijke opvolger, de 53-jarige Petteri Orpo, zal niet zo snel in het nachtleven worden gesignaleerd. Hij is een degelijke carrièrepoliticus die zijn winst te danken heeft aan de belofte de staatsfinanciën op orde te brengen.
Veel Finnen geloven dat bezuinigingen noodzakelijk zijn terwijl de staatsschuld niet bijzonder hoog is, met 73 procent van het bruto binnenlands product. In Frankrijk verzet de bevolking zich juist tegen de aantasting van een dure pensioenregeling, ondanks een staatsschuld van 113 procent. Het tekent de grote verschillen in politieke cultuur binnen de Europese Unie.
Net als in Zweden vorig jaar maakte Finland een ruk naar rechts. Een andere overeenkomst: het politieke landschap is gefragmenteerd waardoor het moeilijk is een coalitie te vormen. De Zweedse conservatieven hadden de gedoogsteun van de radicaal-rechtse Zweden Democraten nodig. In Finland is de radicaal-rechtse partij De Finnen nadrukkelijk in beeld als regeringspartner.
Als radicaal-rechts voet aan de grond krijgt komen grondrechten, en daarmee de liberale democratie, onder druk te staan. Ook neemt de kans op obstructie in de EU toe, bijvoorbeeld door verzet tegen klimaatmaatregelen waarvan De Finnen een belangrijk programmapunt hebben gemaakt. Hopelijk kan Orpo een coalitie zonder deze partij vormen.
Toch veroorzaakt regeringsdeelname van radicaal-rechts niet meer de huiver die zij ooit in Brussel wekte. In tijden van grote geopolitieke turbulentie voelt ook een eurosceptische partij als De Finnen niets voor een eenzaam avontuur buiten de EU. Traditioneel waren zij tegen het lidmaatschap van de Navo, maar zij veranderden van mening door de oorlog in Oekraïne. Voorlopig dwingen de omstandigheden Europa tot cohesie.
Source: Volkskrant