Hervormingsgezinde partij Wij Zetten de Verandering Voort (PP) van oud-premier Kiril Petkov komt op de tweede plaats, met een klein verschil ten opzichte van Borisovs partij GERB (respectievelijk 24,6 en 26,5 procent). Petkov sloot een verbond met de progressieve partij Democratisch Bulgarije in de hoop op meer stemmen, maar dat heeft niet mogen baten. Net als na de vorige verkiezingen zit de Bulgaarse politiek met twee machtsblokken die niet bereid zijn met elkaar te regeren – Borisov is voor veel partijen persona non grata. Dat maakt de kans op een stabiele regering vooralsnog klein.
In de afgelopen twee jaar vonden vijf verkiezingen plaats in Bulgarije. Deze periode brak aan nadat massale straatprotesten Borisov, die meer dan een decennium aan de macht was, in 2021 tot aftreden dwongen. Daarna wist enkel Kiril Petkov als nieuwkomer in de politiek een regering te vormen. Maar ruzies over steun aan Oekraïne en pogingen grote corruptiezaken aan te pakken, kostten de regering na vijf maanden de kop. Sindsdien kent Bulgarije een reeks tussentijdse regeringen die worden aangewezen door de president.
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
De onzekere politieke toekomst voor Bulgarije heeft ook buiten het land gevolgen, bijvoorbeeld voor steun aan Oekraïne. Sinds de Russische invasie van Oekraïne hebben de politieke ontwikkelingen in kleinere landen in de regio aan belang gewonnen. Ook die van Bulgarije, EU-lid op de oostelijke flank van de Navo.
Intussen verliezen de Bulgaren het vertrouwen in de politiek. In een rapport uit september vorig jaar blijkt dat 80 procent van de inwoners de politieke partijen in het land wantrouwt. De opkomst was afgelopen zondag met 40,5 procent iets hoger dan de vorige keer, desalniettemin brachten meer dan 100 duizend kiezers een blanco stem uit. ‘Het vertrouwen wordt alleen maar minder’, zegt politicoloog Teodora Jovtsjeva van de Universiteit van Sofia. ‘Bulgaren zien politici als mensen die hun werk niet doen, die er enkel voor hun eigen belang zitten.’
Het onvermogen een regering te vormen tast het vertrouwen van de kiezers aan en de lage opkomst ondergraaft de legitimiteit van het democratisch proces, aldus Jovtsjeva. Het is moeilijk om deze vicieuze cirkel te doorbreken. Extremistische partijen spinnen hier garen bij, zoals het extreem-rechtse en pro-Russische Wedergeboorte, dat zondag als derde partij eindigde en daarmee haar grootste winst tot nu toe boekte. En zonder doortastende regering miste Bulgarije de afgelopen twee jaar op belangrijke gebieden de boot.
Zo was de Bulgaarse diplomatie rondom de Schengentoetreding uiterst traag en kon de tussentijdse regering de zorgen van Nederland en Oostenrijk, die de toegang tot de zone blokkeerden, niet wegnemen. De introductie van de euro, een langgekoesterde wens, wordt mogelijk opnieuw uitgesteld. Evenmin is de begroting voor dit jaar goedgekeurd. Sinds de Russische invasie in Oekraïne heeft Bulgarije de Oekraïners op meerdere manieren gesteund, onder meer met wapenleveranties die in eigen land zelf uiterst omstreden zijn. Maar het beleid blijft onvoorspelbaar.
De invloed van de naar Rusland neigende president Roemen Radev, zelf tegenstander van wapenleveranties, nam afgelopen twee jaar toe. Normaal gesproken is de macht van de president beperkt. Maar nu benoemt hij tussentijdse regeringen die zonder parlement functioneren. ‘De uitzondering is de regel geworden’, aldus Jovtsjeva. De ironie wil dat de twee grootste partijen GERB en PP het in grote lijnen eens zijn als het om buitenlandbeleid gaat. ‘Over Oekraïne bestaat brede consensus. Er is nooit consensus in de Bulgaarse politiek.’
Maar of de twee partijen met elkaar in zee gaan, zelfs onder de grote druk om een regering te vormen, valt te bezien. Naast de animositeit die tussen de partijen bestaat, zijn ze bang dat een coalitie ze kiezers zal kosten. Geen prettig vooruitzicht voor de lokale verkiezingen dit najaar, waarbij de partijen hun grip op de plaatselijke politiek hopen te verstevigen. Wellicht mogen Bulgaren dan ook opnieuw hun stem uitbrengen voor het parlement: als de partijen er nu niet uit komen, vallen die twee verkiezingen samen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden