Zijn laatste muziek stond in het teken van zijn einde, waarvan de Japanse componist Ryuichi Sakamoto wist dat het snel zou komen. Op zijn album 12, dat in januari verscheen, liet hij serene geluidsgolven voorbijdrijven naast peinzende pianoklanken en verre echo’s, waarin iets van tijdloosheid te horen was.
Sakamoto, de popmuzikant en componist van klassiek geworden soundtracks als The Last Emperor (1987) en Merry Christmas, Mr. Lawrence (1983), leed aan kanker en wist dat hij niet lang meer had. Maar hij bleef diepzinnige en troostende muziek maken, misschien voor zichzelf maar zeker ook voor zijn publiek, dat hem al vanaf de late jaren zeventig aan het hart drukte.
Over de auteur
Robert van Gijssel is sinds 2012 muziekredacteur bij de Volkskrant, met speciale interesse voor elektronische muziek en dance en de hardere muziekgenres. Ook schrijft hij over de muziekindustrie in het algemeen.
Ryuichi Sakamoto (Tokio, 1952) was een geboren muziekman. Hij studeerde aan het conservatorium en dook daar in de Europese klassieke muziek en in de etnische muziek uit vele windstreken. Halverwege de jaren zeventig raakte hij bevangen door de elektronische muziek van de Duitse krautrockbands Tangerine Dream en Kraftwerk. Sakamoto bouwde met vrienden een eigen studio in elkaar en begon in 1977 zijn Yellow Magic Orchestra.
Met dat gezelschap zou Sakamoto de wereld over gaan: de band geldt nog altijd als een van de aanjagers van de elektronische popmuziek, van de house en de techno. Op het baanbrekende album Solid State Survivor (1979) speelden Sakamoto en zijn vrienden met westerse vooroordelen over Aziatische muziek: ze gooiden vrolijke bliepjes uit de net geopende Japanse speelhallen onder opwindende disco en maakten er aanstekelijke en frisse popmuziek van die zelfs nu nog vernieuwend klinkt, dankzij het vernuftige gebruik van drumcomputers en synths.
Maar zijn muzikale geest wilde verder reizen en uit de kaders van de popmuziek breken. Sakamoto zette zich aan een aantal soundtracks en schreef al in 1983 de muziek voor Merry Christmas, Mr. Lawrence van de Japanse regisseur Nagisa Ôshima. De oorlogsfilm ging over de complexe en sensuele verhouding tussen een Britse krijgsgevangene en een Japanse kampbewaarder en Sakamoto componeerde er weergaloze muziek bij, die eeuwenoude Japanse instrumenten als de koto (een snaarinstrument) koppelde aan romantische orkestklanken en verstilde piano’s.
Het sentimentele lied Forbidden Colours, gezongen door de Engelse zanger David Sylvian, werd een van de geliefdste filmliedjes van de vorige eeuw. Daarna bouwde Sakamoto verder aan een imposant soundtrackoeuvre: hij schreef muziek voor de filmhit The Last Emperor van Bernardo Bertolucci (1987) en het duistere The Revenant van Alejandro G. Iñárritu (2015).
Naast zijn pop- en filmmuziek werkte Sakamoto ook nog aan een rijke solocatalogus, waarin hij opnieuw culturen wist te verbinden. Hij maakte neo- of postklassieke ambient en componeerde kalmerende pianomelodieën in de geest van de Franse componisten Erik Satie en Claude Debussy. Vooral die laatste was voor Sakamoto een lichtend voorbeeld, zei hij in interviews. Ook omdat Debussy zich in zijn tijd had laten inspireren door Aziatische muziek en bijvoorbeeld de voor westerse oren onnavolgbare Japanse en Indonesische harmonieën en toonschalen.
Sakamoto wilde een wereld aan klanken en culturen omarmen en er een soort universele, diep menselijke muziek uit optrekken die ooit misschien een bijdrage zou kunnen leveren aan een betere wereld. Sakamoto was een idealist: hij zette zich in voor het milieu en protesteerde tegen kerncentrales in Japan, ver voor de nucleaire ramp in Fukushima in 2011.
Zondag werd bekend dat de pianist, componist, popmuzikant en activist dinsdag is overleden in zijn geboortestad Tokio. Ryuichi Sakamoto is 71 jaar geworden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden