Op veertig verschillende plaatsen woonde kunstenaar Szu-Han Lin (1988) tot nu toe. ‘Het gevolg van allerlei familieomstandigheden’, licht ze toe. Voor haar afstudeerproject aan de Design Academy Eindhoven reisde ze twee jaar lang langs deze plekken, met houtskool en grote rollen papier in haar koffer. Ter plaatse probeerde ze details in de plafonds, muren en vloeren te vangen door ze met papier te bedekken en er met houtskool over te wrijven, een techniek die ‘frottage’ heet.
Van de frottages maakte ze proppen, die nu als een kolkende waterval langs een muur naar beneden vallen. In de video ernaast zie je Lin aan het werk in vroegere huizen, van de markt in Taiwan waar ze als kind woonde tot haar huidige huis in Nederland. ‘Met dit kunstwerk wil ik toeschouwers uitnodigen om na te denken over wat het betekent om ontheemd te zijn’, vertelt Lin.
Not Leave But Remain (2022), zoals de installatie heet, is nu te zien in een tentoonstelling in Buitenplaats Doornburgh. Exodus, een samenwerking tussen Doornburgh en het Bijbels Museum, geeft een eigentijdse invulling aan het bijbelboek over de woestijntocht naar het Beloofde Land. Daarin krijgt Mozes van God de opdracht om zijn volk uit de slavernij in Egypte te leiden.
Over de auteur
Sarah van Binsbergen schrijft voor de Volkskrant over hedendaagse beeldende kunst.
Het idee voor de tentoonstelling kwam van het Bijbels Museum, vertelt Joanna van Dorp, directeur van Doornburgh. Beide partijen vonden elkaar in een gemeenschappelijk doel: ‘Doornburgh is gevestigd in een oud klooster. Wij zien die geschiedenis als vruchtbare grond waarop we nieuwe verhalen vertellen. Het Bijbels Museum zoekt ook steeds verbinding met de wereld van nu.’
De 28 deelnemende hedendaagse kunstenaars werden gekozen naar aanleiding van een open oproep. ‘We hoopten op tweehonderd inzendingen, het werden er zevenhonderd’, zegt Van Dorp. Een commissie, die naast Van Dorp bestond uit cultuurjournalist en curator Yuki Kho, theoloog Rikko Voorberg, kunstenaar-curator Raul Balai, directeur van het Bijbels Museum Carolien Croon en filosoof Onno Zijlstra, maakte de selectie.
‘Het was interessant om te zien welke kunstenaars zich aangesproken voelen door dit thema’, zegt Balai. ‘We zagen vrij veel kunst in de christelijke traditie voorbijkomen, maar ook opvallend veel kunstwerken met maatschappelijke betrokkenheid.’ In de selectie heeft de commissie vooral gekeken naar ‘urgentie’ en ‘persoonlijke en originele reflecties op het heden’.
Lopend door de serene kloostergangen valt direct op hoe divers de tentoonstelling is. Sculptuur en video, textielkunstwerken en olieverfschilderijen, alles komt voorbij. Ook de deelnemende kunstenaars, allemaal wonend of werkend in Nederland, bestrijken een breed palet: van beginnend, zoals de pas aan de Design Academy afgestudeerde Szu-Han Lin, tot meer gevestigde namen als schilder Sam Drukker (1957).
In de eerste gang word je begroet door een stoet van kleibeeldjes in een prachtige waaier van aardetinten. Marieke Ploeg (1974) maakte ze naar voorbeeld van de drieduizend godinnenbeeldjes van Asjera, die bij opgravingen rond Jeruzalem zijn gevonden. Asjera verbeeldt het – later gaandeweg verdwenen – vrouwelijke aangezicht van God.
Ook Joyce Overheul kaart de rol van vrouwen in de Bijbel aan: in een textielkunstwerk combineert zij het paradijs met een piëta. Een vrouw die zowel Eva als Maria zou kunnen zijn, draagt op haar schoot het lichaam van een man – Adam of Jezus. Is ze een listige verleidster of een rouwende heilige?
Thema’s als migratie, vluchten en ontheemding, even tijdloos als actueel, komen veelvuldig voorbij. Heel krachtig is de video-installatie van Roosje Verschoor, die een stroom aan bewegende beelden monteerde tot een hypnotiserend geheel. Van nieuwsbeelden van vluchtelingen in bootjes en tsunami’s die Thaise resorts overspoelen tot bombastische rampenfilms en Baywatch: telkens speelt water de hoofdrol; als symbool voor leven, maar ook voor verwoesting en verdeling. De video’s worden aan weerskanten van een kleine cel geprojecteerd – alsof je midden in de zee staat die Mozes in tweeën splitste.
In de uitbundige installatie die Jaasir Linger (1991) speciaal voor Exodus maakte, wordt het einde van de slavernij gevierd. Linger maakte een feestelijk rijtuig voor de Afro-Surinaamse moedergodin Aisa, afkomstig uit de winti-religie. Winti is ontstaan in de tijd van de trans-Atlantische slavernij op plantages in Suriname. Het werd tijdens de Nederlandse overheersing in Suriname door kerk en staat verboden, en dus in het geheim gepraktiseerd. Op een feestelijke stoel waarboven een weelderige hoofdtooi zweeft, laat Linger godin Aisa binnenrijden: ‘Hier ben ik!’
En dan zijn er ook kunstenaars die niet ingaan op sociale thema’s en het bijbelboek nog vrijer interpreteren. Als een verhaal over een innerlijke reis bijvoorbeeld, of over reizen in abstracte zin. Cecilia Rebergen verwerkte zeep met verschillende geuren in haar sculptuur: een verwijzing naar hoe geuren je meevoeren naar een andere plek of tijd. En in een heerlijk droog videodrieluik schildert Thom van Rijckevorsel drie houten blokjes telkens over in een andere kleur. We zijn allemaal reizigers, lijkt hij te zeggen, voortdurend bezig om onszelf opnieuw uit te vinden.
Exodus. Buitenplaats Doornburgh, Maarssen, t/m 24/9.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden