De toezichtsdirecteur van de Amerikaanse centrale bank moest deze week spitsroeden lopen in het Congres. De Federal Reserve wil meer bevoegdheden om banken te controleren, maar politici menen dat de Fed bij Silicon Valley Bank juist te laks is geweest.
Het was een spektakelrijke week in het Amerikaans Congres. Zo was er woensdag de hoorzitting van Howard Schultz. De grote man van Starbucks mocht er in een Senaatscommissie het omstreden personeelsbeleid van zijn koffieketen toelichten.
Een saillant detail is dat Schultz helemaal niet van plan was om daar te verschijnen, totdat commissievoorzitter en stokebrand Bernie Sanders hem dreigde te dagvaarden. Sanders beschuldigt Starbucks ervan op illegale wijze een vakbondscampagne te onderdrukken.
Over de auteur
Daan Ballegeer is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over financiële markten en centrale banken. In Van Kapitaal Belang duikt hij in boeiende en opmerkelijke economische gebeurtenissen.
De clash tussen beide leverde een popcornmoment op, met Sanders die verklaarde dat Starbucks ‘de meest agressieve en illegale campagne tegen vakbonden voert in de moderne geschiedenis van ons land’. ‘Wij hebben niets tegen de wet gedaan’, riposteerde Schultz, ook al hebben rechtbanken al 130 inbreuken op de federale arbeidswetgeving vastgesteld. Schultz merkte later nog geërgerd op dat hij zijn miljarden dubbel en dik heeft verdiend. ‘Niemand heeft die aan mij gegeven, en ik heb ze gedeeld met de mensen bij Starbucks.’ De sfeer zat er goed in.
Toch was dat niet de interessantste hoorzitting deze week. Die vond plaats in een andere Senaatscommissie. Daar mocht de vicevoorzitter van de Amerikaanse centrale bank, Michael Barr, tekst en uitleg geven bij de recente ondergang van verschillende banken. Bij de Federal Reserve is hij namelijk de hoofdverantwoordelijke voor het bankentoezicht.
Daar vielen best wat vragen over te stellen. Silicon Valley Bank is op de fles gegaan omdat de gok dat de rente lange tijd laag zou blijven verkeerd heeft uitgepakt. De bank zette het geld van klanten, voornamelijk jonge techbedrijven, slechts beperkt om in bedrijfsleningen. Liever stopte het management geld in langlopende overheidsobligaties, zonder indekking tegen het risico dat de rente zou oplopen.
Eén cijfer: de 91 miljard dollar aan schuldpapier op de balans leverde een gemiddelde rente op van maar 1,6 procent. Dat heet dan in het Engels ‘picking up pennies in front of a steamroller’, zeker omdat het risicobeheer een lachertje was. Zo leerde een onderzoek door een consultant begin 2022 dat SVB niet eens in staat was om wekelijkse updates te geven over wat er gebeurde in de beleggingsportefeuille.
‘Als iemand hoort te weten wat renteverhogingen betekenen voor banken, dan is het wel de Fed, aangezien de centrale bank degene is die de rente verhoogt’, zei Anat Admati, hoogleraar economie aan Stanford University, deze week op een evenement van Sustainable Finance Lab. ‘Ook het feit dat SVB veel spaartegoeden had die ver boven de depositogarantiegrens lagen, was welbekend.’
De Fed wist inderdaad al langer dat er heel wat schortte bij Silicon Valley Bank, vertelde Barr in zijn inleiding in de Senaat. Door deregulering in 2018 ontsnapte het ‘kleine’ SVB weliswaar aan jaarlijkse stresstesten en strengere kapitaaleisen, maar het bleef wel onder toezicht staan van de Fed. ‘De ondergang van SVB is een schoolvoorbeeld van mismanagement’, verklaarde Barr.
Dat lijkt echter ook op te gaan voor het toezicht van de Fed op die bank. Eind 2021, en in mei 2022, stelden toezichthouders al tekortkomingen vast in de liquiditeit van SVB, en in de beschikbare reserves. Ook concludeerden ze dat de raad van commissarissen onvoldoende het management controleerde, en dat het risicobeheer en de interne audits zwak waren.
In oktober 2022 zaten de toezichthouders Fed met het management van SVB om tafel om hun bezorgdheid te uiten over de renterisico's, en in februari 2023 gaven ze die bekommernis ook door aan het dagelijks bestuur van de Federal Reserve. Toen het management van SVB in maart eindelijk de problemen wou aanpakken door te proberen vers kapitaal op te halen, gebeurde dat op zo'n knullige wijze dat er een bankrun ontstond die de bank fataal werd.
De slotsom lijkt dus dat de Fed gewoon niet genoeg urgentie voelde om daadkrachtig in te grijpen. De centrale bank heeft ondertussen een eigen onderzoek ingesteld naar wat er verkeerd is gegaan, maar Barr wou niet vooruitlopen op de conclusies. De Republikeinse Senator Katie Britt vroeg zich gepikeerd af of de Fed tot dan niet beter wat terughoudendheid aan de dag kan leggen.
‘Ik vind het verontrustend dat alle Fed-bestuurders nu al zeggen dat ze meer bevoegdheden willen’, verklaarde ze. ‘Terwijl jullie niet eens weten of jullie correct gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheden die jullie al hadden, en of de toezichthouders die voor jullie werken hun werk goed hebben gedaan.’
Daar stuurde ook econoom Arnoud Boot op aan in zijn bijdrage op het evenement van Sustainable Finance Lab. ‘Als toezichthouders praktijken toelaten zoals bij Silicon Valley Bank, dan heb je eigenlijk geen toezichthouders nodig’, verklaarde de hoogleraar financiële markten aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Sterker nog, het feit dát er een toezichthouder is, geeft een soort certificatie dat die bank zijn gang mag gaan. Dan ben je beter af zonder toezichthouder, want dan is tenminste duidelijk wie verantwoordelijk is, en dat is de bank.’
Source: Volkskrant