Nu worden de studenten drie dagdelen per week, negen uur in totaal, begeleid op school. ‘Dat is nogal een overgang als je net van de havo of een mbo-opleiding komt en gewend bent aan structuur’, zegt eerstejaarsstudent Olivier Dorrestijn (19). In het afgelopen studiejaar heeft hij slechts één hoorcollege van anderhalf uur gehad. Werkgroepen zijn afgeschaft, net als herkansingen. En de contactmomenten met docenten zijn schaars.
‘Het kan zo niet langer’, zegt Dorrestijn, die met zijn studiemaatje Maurits van Lanschot (20) een petitie heeft opgezet om veranderingen af te dwingen. Ongeveer de helft van de eerstejaars, ruim 200 van de 414, heeft die inmiddels ondertekend.
De twee initiatiefnemers zien om zich heen dat studenten, net als zijzelf, studievertraging oplopen, gedemotiveerd raken en zelfs afhaken. Van de 96 studenten die aan het begin van het studiejaar in hun ‘leergemeenschap’ (klas) zaten, zijn er nog maar 60 over, al is niet duidelijk of de onderwijsmethode hier de hoofdoorzaak van is. De JHS staat met een gemiddelde uitstroom van 40 procent na het eerste jaar bekend om haar grote verloop.
Het gebrekkige onderwijs heeft volgens de studenten alles te maken met de omstreden nieuwe onderwijsmethode die Fontys Hogeschool sinds het studiejaar 2020-2021 op een aantal faculteiten heeft ingevoerd, waaronder de Juridische Hogeschool (JHS), een samenwerkingsverband tussen de hogescholen Fontys en Avans.
In een artikel dat de Volkskrant vorige maand publiceerde over High Impact Learning that Lasts (HILL), zoals de methode heet, gaven docenten aan zich ernstig zorgen te maken over de geringe basiskennis die studenten opdoen, nu traditionele hoorcolleges en tentamens zijn afgeschaft. Studenten werken in open leerruimten, vergelijkbaar met kantoortuinen, in groepjes aan opdrachten uit de ‘echte’ beroepspraktijk. Docenten geven geen les meer, maar ‘feedback’ op momenten dat studenten hier zelf om vragen. In hun nieuwe rol heten ze docent-coach.
Volgens Fontys sluit deze manier van opleiden beter aan bij de huidige beroepspraktijk, die vraagt om ‘zelfstandige, oplossingsgerichte professionals’, maar in navolging van docenten plaatsen nu ook studenten hier hun kanttekeningen bij.
De directie neemt hun zorgen serieus, zegt een woordvoerder namens Avans en Fontys, en is sinds het najaar bezig om te kijken hoe de onderwijsvernieuwing kan worden ‘getemporiseerd’. Zo wordt er onder meer toegewerkt naar een ‘hybride vorm van onderwijs’ in het eerste jaar, waarbij meer ruimte is voor colleges. ‘Gedurende het eerste jaar maken we de student stap voor stap klaar voor het nemen van meer eigen regie tijdens het vervolg van de opleiding.’
Dat is hard nodig, zegt Maurits van Lanschot. ‘Nu worden we in het diepe gegooid. We moeten vooral zelf onderzoek doen, maar als je basiskennis mist, dan is het heel moeilijk om te onderscheiden wat relevant is en wat niet.’ Ook worden studenten gestimuleerd om op zichzelf te reflecteren en elkaar feedback te geven. ‘Alleen als je twee studenten naast elkaar hebt zitten die nog helemaal geen kennis van het recht hebben, dan krijg je slechte feedback.’
Studenten kunnen met vragen terecht bij hun ‘docent-coaches’, maar die zijn lang niet altijd beschikbaar. Het verloop onder docenten van de JHS is groot: sommigen zijn opgestapt uit onvrede over de methode, een aantal zit met een burn-out thuis. De docent-coaches die zijn overgebleven, hebben hun handen vol aan het op individueel niveau begeleiden van studenten. Uitleg wordt vooral verstrekt in de vorm van minicolleges van dertig minuten, zogeheten JIT’s: Just in Time.
Naast het gebrek aan basiskennis, beklagen veel studenten zich in de petitie over de subjectieve beoordelingen door docent-coaches. Dit gebeurt aan de hand van ‘leeruitkomsten’, criteria die volgens studenten en docenten zo onduidelijk zijn dat niemand weet waar hij aan toe is. Een aantal voorbeelden: ‘De student ordent relevante informatie in een juridische onderlegger’, ‘de student reflecteert op zijn eigen ontwikkeling’, ‘de student maakt in zijn advies duidelijk op welke manier een besluit aangepast kan worden om een situatie te reguleren’.
De nadruk ligt niet op kennis van het recht, verduidelijkt Dorrestijn, maar op vaardigheden als samenwerken, feedback geven en persoonlijke groei. ‘Die kunnen door elke docent anders worden geïnterpreteerd. Studenten zeggen daarom vaak tegen elkaar: ‘Je moet ervoor zorgen dat je het lieverdje bent van de docent.’
Zelf haalde Dorrestijn zijn tweede studieblok op een halve punt na niet. De ene docent-coach had gezegd dat hij bepaalde jurisprudentie niet aan zijn adviesbrief hoefde toe te voegen, maar andere docent-coaches die hem beoordeelden rekenden hem hier vervolgens op af.
Van Lanschot had een vergelijkbare ervaring. Hij had van de docent-coaches tegenstrijdige informatie gekregen over het al dan niet toevoegen van een onderdeel van het goederenrecht aan zijn adviesbrief. Ook hij haalde het tweede blok niet.
Om te voorkomen dat ze een half jaar studievertraging zouden oplopen, stapten Dorrestijn en Van Lanschot met een aantal andere ‘gezakte’ klasgenoten naar de eindexamencommissie. Met succes: de studenten krijgen bij hoge uitzondering ‘een eenmalige herstelmogelijkheid’, zonder het hele studieblok te hoeven herkansen.
Het beoordelingsproces is bij sommige studenten inderdaad ‘niet wenselijk verlopen’, erkent de woordvoerder van Avans-Fontys. Voorheen werkten studenten tijdens werkcolleges aan fictieve opdrachten, ‘waarbij in de regel slechts één antwoord mogelijk was’. Met de ‘complexere’ praktijkvraagstukken zijn volgens de woordvoerder meerdere antwoorden passend. ‘Dat vraagt om andere beoordelingskaders.’
Dorrestijn en Van Lanschot zijn blij met de toezeggingen vanuit de directie. Toch staat hun besluit vast: na het behalen van hun propedeuse zullen ze de JHS verlaten, om hun rechtenstudie aan de universiteit te vervolgen. Van Lanschot wil ‘iets met familie- of vastgoedrecht doen’. Dorrestijn wil zich specialiseren in intellectueel eigendomsrecht. Met gemengde gevoelens kijken ze terug op hun eerste studiejaar. Ja, ze hebben geleerd om kritischer te zijn. ‘Maar we zaten hier juist om het recht beter te begrijpen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden