Van Vladimir Poetin is de uitspraak dat het uiteenvallen van de Sovjet-Unie de grootste tragedie van de 20ste eeuw was. Voor Sahra Wagenknecht was het verdwijnen van de Duitse Sovjet-vazalstaat, de Duitse Democratische Republiek (DDR), de grootste tragedie van die eeuw – dat laat zich althans vermoeden. Bijna alle iets oudere Duitse politici vertellen graag waar zij waren op die magische avond van 9 november 1989, toen die rotmuur ophield Berlijn te verdelen. Angela Merkel zat in de sauna. Van Sahra Wagenknecht weten we het niet, edoch, een antwoord op de vraag hoe zij zich toen voelde, geeft ze met haar curriculum.
Amper tien maanden vóór de val van de Muur was zij toegetreden tot de kaders van de enig toegestane partij van de DDR, de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED). Op de avond van de Mauerfall moet deze toen 20-jarige vrouw nauwelijks minder ontsteld zijn geweest dan een toen 37-jarige man die vlakbij woonde, in Dresden, V. Poetin van de KGB.
Meteen in 1990 werd Wagenknecht actief in een partij die uit SED-restanten ontsproot en later een belangrijke bloedgroep zou worden van Die Linke. Vrijwel meteen zorgde ze daarin voor controverse. Haar lof voor de DDR ging verder dan die van partijgenoten die zeiden dat deze eenpartijstaat ‘ook goede kanten’ had. Wagenknecht hekelde de uit de DDR verbannen dissidente zanger-dichter Wolf Biermann in praktisch hetzelfde vocabulaire als de oude propagandamachine. Later kwamen er hekelingen bij van immigranten, oftewel Fremdarbeiter, weer later, in haar boek Die Selbstgerechten, pleidooien voor Duits arbeidersnationalisme.
Sahra Wagenknecht had al vaak het Duitse nieuws gehaald voor ze internationale bekendheid kreeg met weinig verholen steunbetuigingen aan Poetin en demonstraties tegen wat ze ziet als Amerikaanse agressie tegen Rusland. Extreem-rechtse betogers met dezelfde inzichten waren welkom. Dat Wagenknecht niet extreem-rechts als grootste vijand beschouwt, stak ze niet onder stoelen of banken. ‘Die Grünen zijn de gevaarlijkste partij’, zei ze afgelopen herfst. Die Grünen: de partij van de Duitse buitenlandminister Annalena Baerbock, die zich ontpopte tot een van Europa’s felste pleitbezorgers voor militaire steun aan Oekraïne.
Dat je in de 20ste eeuw erg verschillende Duitslanden had, zie je in de 21ste eeuw terug aan erg verschillende linkse Duitse vrouwen. In de tijd dat Annalena Baerbock in de Bondsrepubliek Duitsland op de schouders van haar vader zat bij demonstraties tegen kruisraketten, liep Sahra Wagenknecht in de DDR in het uniform van de communistische jeugdbond. Demonstreren was in haar land verboden. Zij had geen schouders van een vader om op te kunnen zitten. Haar moeder raakte eind 1968 zwanger van een Iraanse man die met de noorderzon vertrok. Terwijl Baerbock opgroeide in een groene wijk in Hannover, woonde Sahra Wagenknecht met haar alleenstaande moeder in een betonnen DDR-flat in Jena. Dat Wagenknecht later in het huwelijk trad met de 26 jaar oudere ex-SPD-leider Oskar Lafontaine, is veelvuldig verklaard uit het gemis van een vaderfiguur in haar jeugd. Maar je kunt betogen dat lang voor Lafontaine in beeld verscheen dat vacuüm van die vaderfiguur al was gevuld, door dat o zo patriarchale Oost-Duitse staatscommunisme. Wagenknecht zei het zelf: wat ze leerde in haar DDR-jeugd, dat koestert ze nog steeds.
De DDR had het woord ‘democratisch’ in de landsnaam, maar democratisch was deze republiek niet. Die Linke zijn sinds jaar en dag een echte democratische partij. Of Sahra Wagenknecht van democratie houdt, valt te bezien – van liberale democratie zeker niet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden