Het Noordbrabants Museum in Den Bosch is op de vingers getikt vanwege een regeling die is getroffen met oud-directeur Charles de Mooij. Hij trad vorig jaar terug, maar blijkt daarna nog drie jaar als adviseur verbonden te blijven aan het museum. De provincie Noord-Brabant en de gemeente Den Bosch, die het museum subsidiëren, accepteerden niet dat deze regeling ten laste kwam van een fonds van het museum dat onder meer is bedoeld voor de aankoop van kunst.
Uit het fonds is in 2021 zonder toelichting 750 duizend euro gehaald, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Als gevolg van het protest van provincie en museum moet het museum nu voor het bedrag van de regeling de algemene reserve aanspreken.
De Mooij stopte op 1 juli 2022 als directeur, vlak voordat hij 65 jaar werd. In het persbericht over zijn terugtreden werd zijn lange inzet voor het museum geprezen: hij kwam in 1986 in dienst bij Het Noordbrabants Museum en was vijftien jaar directeur. In het persbericht werd niet vermeld dat hij nog drie jaar aanblijft als adviseur. Hij krijgt daarvoor minder salaris dan toen hij directeur was, maar bouwt wel een volledig pensioen op.
De kosten van deze regeling kwamen in 2021 ten laste van het zogeheten Ambitiefonds van het museum. Dat was vijf jaar daarvoor gecreëerd dankzij de onverwacht hoge opbrengst van een tentoonstelling over Jheronimus Bosch, die een recordaantal van 421.700 bezoekers had getrokken. De provincie Noord-Brabant en de gemeente Den Bosch hadden als subsidieverstrekkers recht op een deel van de winst, maar waren akkoord gegaan met het opzijzetten daarvan in een nieuw fonds.
Doel van het Ambitiefonds is, aldus een persbericht, om het museum te laten ‘doorgroeien tot een van de best bezochte musea buiten de Randstad’. Het geld zou onder meer worden geïnvesteerd in de verwerving van topstukken. ‘Speciale aandacht gaat daarbij uit naar Vincent van Gogh en Jheronimus Bosch, twee internationaal bekende kunstenaars die vanwege hun band met Brabant om meer aandacht binnen de vaste collectieopstelling vragen, maar de komende jaren ook het onderwerp zullen vormen van zowel grote als kleine exposities.’
Eind 2016 zat er bijna drie miljoen euro in het fonds. In 2017 werd hiervan blijkens het jaarverslag ruim 240 duizend euro gebruikt voor de aankoop van een vroeg werk van Vincent van Gogh, Collse watermolen. Dit schilderij werd voor drie miljoen euro door het museum verworven.
Uit het jaarverslag over 2021 valt op te maken dat het Ambitiefonds met 750 duizend euro is afgenomen. Maar een reden voor deze daling werd niet gegeven. Ook het driejarig adviseurschap van De Mooij is niet in het jaarverslag vermeld.
De raad van toezicht van het museum (vergelijkbaar met een raad van commissarissen bij een bedrijf) gaf toestemming voor de regeling. De Mooij kreeg bij zijn afscheid als directeur veel lof toegezwaaid voor de gestegen bezoekersaantallen van Het Noordbrabants Museum, zijn inzet voor de succesvolle Jheronimus Bosch-expositie en het binnenhalen in 2021 van de omvangrijke kunstcollectie van de Brabantse multimiljonair Jos Koster. Het museum kreeg diens verzameling in langdurig bruikleen.
Het toezichtsorgaan stelt dat de regeling met De Mooij ‘minder’ dan 750 duizend euro kostte, maar zegt in verband met privacywetgeving niet te kunnen openbaren hoeveel het precies is. De raad heeft geen antwoord gegeven op de vraag wat er dan nog meer van de 750 duizend euro is betaald die uit het fonds werd gehaald.
In een verklaring wordt gesteld dat de regeling met De Mooij indertijd door accountants en juristen is getoetst en toen als ‘gebruikelijk en wettelijk’ werd beoordeeld. Later is echter besloten om het adviseurschap niet meer ten laste te laten komen van het Ambitiefonds. ‘De interpretatie van het museum over de doelen van dit fonds bleek niet juist te zijn’, aldus de verklaring. De raad van toezicht heeft deze week besloten dat het jaarverslag over 2021 alsnog moet worden aangepast.
De koerswijziging kwam nadat de provincie en de gemeente in september 2022 bezwaar hadden gemaakt, twee maanden nadat De Mooij als adviseur was begonnen. Aanleiding: de provincie had het jaarverslag over 2021 bestudeerd en geconstateerd dat daarin geen reden wordt gegeven voor de forse afname van het Ambitiefonds.
Een woordvoerder van gedeputeerde Stijn Smeulders (Cultuur) bevestigt dat het provinciebestuur niet akkoord ging met de financiering van het adviseurschap van De Mooij. ‘Wij waren van mening dat met de doelstellingen van het Ambitiefonds iets anders was beoogd. Daarover is een gesprek geweest met het museum. Toen hebben zij het zodanig opgelost dat het adviseurschap niet meer ten laste van dat fonds kwam.’
Het museum zegt nog steeds achter de regeling te staan en stelt dat die niet als een vervroegd pensioen moet worden beschouwd. Als adviseur richt De Mooij ‘zich vooral op historisch onderzoek en verslaglegging van afgelopen jaren, waarbij het resultaat in elk geval interne rapportages en documenten en naar verwachting ook meerdere publicaties zal betreffen.’
Opvallend is dat De Mooij tot juli 2025 tot adviseur is benoemd, een jaar nadat hij de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt. Volgens het museum houdt dit onder meer verband met de termijn die zijn historisch onderzoek vergt en een reparatie van zijn pensioen.
Met medewerking van Erik Verwiel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden