Wie kaatst, kan de bal verwachten. De provincies Overijssel en Gelderland kregen de bal, die ze de dag ervoor hard richting Den Haag hadden gegooid, donderdagochtend linea recta teruggespeeld. In een protestbrief maakten ze woensdag bezwaar tegen de bouwstop voor nieuwe infrastructuur die Harbers op 17 maart afkondigde. Alle toegezegde verbredingen en verlengingen van rijkswegen moeten ‘onverkort’ doorgaan, schrijven de twee oostelijke provincies.
Tijdens een debat met de Kamercommissie Infrastructuur legt Harbers nogmaals uit dat hij hiervoor weinig mogelijkheden ziet, tenzij de provincies ergens stikstofruimte vandaan toveren. In zijn Kamerbrief van twee weken geleden schreef Harbers dat hij een groot deel van het budget voor de aanleg en verbreding van wegen wil schrappen. In plaats daarvan wil hij het geld besteden aan het opknappen van de bestaande infrastructuur.
‘Dit is de enige realistische keuze die we kunnen maken, en dat heeft simpelweg te maken met stikstof’, zegt Harbers tegen de commissieleden. ‘Voor het op grote schaal aanpakken van snelwegen ontbreekt de komende jaren gewoon de stikstofruimte.’ Alleen projecten waarvoor al een vergunning is afgegeven en projecten die bedoeld zijn om de verkeersveiligheid te verbeteren, komen (voorlopig) niet in gevaar.
De verwijzing naar de stikstofcrisis ontlokt een sneer aan PVV-Kamerlid Barry Madlener. ‘Mijnheer Harbers is alleen nog maar bezig met het krimpen van Schiphol en het niet aanleggen van wegen. Toch triest dat je als minister je eigen land moet afbreken.’ SGP’er Chris Stoffer, die ook spreekt namens het door griep gevelde BBB-Kamerlid Caroline van der Plas, zegt: ‘Het kan toch niet zo zijn dat deze projecten met één pennestreek op de lange baan worden geschoven?’
Stoffer stelt een retorische vraag, want dat is precies wat Harbers in zijn Kamerbrief deed. Renovatiewerkzaamheden stoten meestal minder stikstof uit en kunnen daarom wél doorgaan, verduidelijkt de minister. Door de focus te verleggen van nieuwbouw naar het wegwerken van achterstallig onderhoud voorkomt hij dat er geld op de plank blijft liggen. Door meer geld voor onderhoudsprojecten te reserveren hoopt Harbers een faillissementsgolf onder wegenbouwers te voorkomen, net als een leegloop van duimendraaiende ingenieurs bij Rijkswaterstaat. ‘Over een paar jaar hebben we die bedrijven en die technische mensen weer keihard nodig.’ Bouwend Nederland, de belangenorganisatie van bouwbedrijven, steunt Harbers’ beleidskeuze.
Als de provincies vinden dat het anders moet, dan ligt de bal dus bij hen. Volgens Harbers is het opkopen van (boeren)bedrijven namelijk de enige manier om stikstofruimte te creëren. ‘We weten allemaal hoe moeilijk en ingewikkeld dat is, met alle emoties daaromheen. De provincies zijn hierin de sleutelspeler, omdat zij uiteindelijk de vergunningen (van veehouders en andere stoppende ondernemers, red.) moeten intrekken.’
Bert Boerman, gedeputeerde mobiliteit in Overijssel, voelt zich niet aangesproken. ‘Ik vind niet dat je stikstof nu moet gebruiken om te zeggen: we doen deze projecten niet meer.’ Hij zit op de publieke tribune naast de Hengelose wethouder Hanneke Steen (portefeuillehouder verkeer voor de regio Twente) en verkeerswethouder Roelof Bisschop uit het Drentse Hoogeveen. Gedrieën zijn ze naar Den Haag gekomen om ‘namens de regio hun gezicht te laten zien’, zegt Boerman. Ze staan vierkant achter de boze brief van de oostelijke provinciebesturen.
In Boermans ogen is stikstof een ‘gelegenheidsargument’. ‘Harbers komt gewoon geld tekort voor onderhoud en haalt daarom budget weg bij wegenprojecten waar al bestuurlijke beloften over zijn gedaan.’
Boerman voelt zich in de kou gezet. Overijssel lobbyde jarenlang bij het Rijk voor geld om regionale verkeersknelpunten aan te pakken. Die lobby wierp vorig jaar eindelijk vruchten af. Het kabinet trok 100 miljoen euro uit voor het verbreden van de N35 tussen Nijverdal en Wierden, een project van 200 miljoen euro. Overijssel betaalt de andere 100 miljoen.
Harbers’ besluit zet de rijksbijdrage wellicht op losse schroeven. Boerman en Steen vrezen dat ze straks opnieuw om die 100 miljoen euro moeten bedelen bij een nieuw kabinet. De stikstofruimte voor dit project is bovendien al geregeld, beweert Boerman. Namelijk door Harbers’ eigen Rijkswaterstaat, dat een aantal boerderijen heeft opgekocht.
De Overijsselse gedeputeerde zegt op ferme toon: ‘Politiek betekent keuzes maken.’ Even later blijkt die stelregel alleen op te gaan zolang die keuzes niet ten koste gaan van Overijssel. Boerman wil namelijk én-én. Dat Harbers meer geld reserveert voor het wegwerken van achterstallig onderhoud aan de Overijsselse infrastructuur is natuurlijk uitstekend, alleen moet hij dat geld niet uit de pot voor de aanleg van nieuw Overijssels asfalt halen. Boerman: ‘Harbers heeft volgens mij een heel goed verhaal richting het kabinet als hij zegt: Het in stand houden van bestaande infrastructuur, daar ben ik gewoon toe verplicht. Daarnaast moeten we met het oog op de toekomst ook blijven investeren in nieuwe wegen.’
De aanwezige Kamerleden pleiten ondertussen eensgezind voor meer investeringen in regionale infrastructuur en openbaar vervoer. Ze verwijzen naar recente onderzoeken die concluderen dat de rijksoverheid dunbevolkte gebieden nogal stiefmoederlijk behandelt bij het nemen van investeringsbesluiten.
Wie niet lijkt te treuren om Harbers’ koerswijziging, is de provincie Zeeland. Integendeel, Zeeland ruikt kansen. Nog tijdens het commissiedebat stuurt commissaris van de koning Han Polman een lobbybrief naar Harbers om een groot deel van het extra onderhoudsbudget voor zijn provincie te claimen. Zeeland telt relatief veel verouderde maar cruciale infrastructuur, vooral bruggen en sluizen. ‘Wij verzoeken u nadrukkelijk om aan het onderhoud in deze regio’s prioriteit te geven en hiervoor op korte termijn financiële middelen vrij te maken.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden