De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) kwam donderdagmiddag met een officiële spijtbetuiging over deze ‘zwarte bladzijde in de geschiedenis van de psychiatrie’. Op het jaarlijkse voorjaarscongres van de circa 3.800 psychiaters tellende vereniging sprak Niels Mulder, voorzitter van de NVvP, bij die gelegenheid een ‘statement of regret’ uit.
Het is voor het eerst dat in Nederland een beroepsgroep expliciet spijt betuigt voor de behandeling van lhbti-personen (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele personen, transgender personen en intersekse personen). In het Verenigd Koninkrijk sprak de vereniging van psychiaters in 2017 al wel in een verklaring van ‘diepe spijt’ over behandelingen als elektroshocktherapie voor homoseksuele mannen, lesbische vrouwen en biseksuele personen.
Over de auteur
Kaya Bouma schrijft voor de Volkskrant over psyche, brein en gedrag. Ook schrijft ze over de geestelijke gezondheidszorg.
Veel psychiaters zagen lhbti-personen lange tijd als psychiatrische patiënten die genezen konden worden. Homoseksualiteit stond tussen 1952 en 1973 zelfs als psychiatrische stoornis in de DSM, het handboek voor psychiaters. Pas in 1990 schrapte ook de de Wereldgezondheidsorganisatie homoseksualiteit van de lijst met geestesziektes.
Die manier van werken heeft ‘ontzettend veel schade berokkend’, zegt NVvP-voorzitter Mulder. ‘Door onze spijt te betuigen willen we dat leed erkennen. We hopen dat het mensen kan helpen bij het verwerken van trauma’s.’
De spijtbetuiging is officieel aangeboden aan COC Nederland en Transgender Netwerk Nederland (TNN). ‘Genderdiverse mensen hebben lang te horen gekregen dat ze psychisch niet in orde zouden zijn’, reageert TNN- voorzitter Remke Verdegem. ‘Daarom is het belangrijk dat dé vereniging voor psychiaters daar nu duidelijk afstand van neemt.’
Het COC vindt het goed dat het niet alleen bij een spijtbetuiging blijft, maar dat de NVvP ook ‘vooruit kijkt en met de regenbooggemeenschap wil werken aan een diverse en inclusieve geestelijke gezondheidszorg’, aldus woordvoerder Philip Tijsma.
In de psychiatrie is homogenezing voor zover bekend inmiddels volledig uitgebannen, maar in religieuze kringen komt het in Nederland nog altijd voor. Dat bleek drie jaar geleden uit een onderzoek in opdracht van het ministerie van VWS. De NVvP steunt daarom de initiatiefwet die homogenezing moet verbieden. De Tweede Kamer moet deze initiatiefwet nog behandelen.
Dat Nederlandse psychiaters spijt betuigen is uniek, zegt Gemma Blok, hoogleraar geschiedenis van mentale gezondheid en cultuur aan de Open Universiteit. ‘Het past in de tijdsgeest. De psychiatrie wordt bescheidener over het eigen kunnen. Psychiaters gaan steeds meer samenwerken met hun cliënten in plaats van voor hen te beslissen.’
Overigens kiezen de psychiaters er bewust voor ‘spijt te betuigen’ en geen excuses aan te bieden. Dat is niet uit angst voor schadeclaims, zegt Mulder. Die verwacht de vereniging niet. ‘We vinden dat het maken van excuses iets is dat breder gedragen moet worden, door alle medische en maatschappelijke instanties die bij hebben gedragen aan het stigma rond de lhbti-gemeenschap.’
Lhbti-personen kampen relatief vaak met psychische problemen zoals een depressie, sociale fobie of suïcidaliteit, blijkt uit verschillende Nederlandse onderzoeken. Juist deze groep is huiverig om psychische hulp te zoeken, zien psychiaters. De NVvP wil die drempel daarom verder verlagen. Hoe ze dat gaan doen, gaat de vereniging de komende tijd uitzoeken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden