Met de brief leggen de zittende provinciebesturen van Gelderland en Overijssel – op de dag dat de nieuwe statenleden worden geïnstalleerd – de enorme spagaat bloot waarmee met name de BBB aan de formatietafel geconfronteerd wordt. Op dit dossier botsen de twee kernpunten van de grootste provinciepartij frontaal: het leefbaar houden van het buitengebied door onder meer goede verbindingen en tegelijkertijd een milder stikstofbeleid voeren ten aanzien van de boeren. Die twee combineren wordt onmogelijk, is de expliciete boodschap van de brief.
Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) kondigde 17 maart aan de gereserveerde gelden voor nieuwe wegen, bruggen en spoorlijnen tot nader order te gebruiken voor onderhoud. ‘Nu een deel van de aanleg door stikstof voorlopig tot stilstand komt, wordt het in stand houden van wat we hebben nog belangrijker’, schreef hij. ‘Aan deze grote onderhoudsbeurt geven we elke euro uit die we hebben.’ Alleen lopende en vergunde projecten gaan nog wel door, net als het ontsluiten van nieuwe woongebieden en het veiliger maken van wegen.
De provincies nemen daar geen genoegen mee en schrijven vast te houden ‘aan de gemaakte afspraken’ uit het verleden. Tegelijkertijd weten zij ook dat bij het Rijk weinig valt af te dwingen rond de projecten waarvoor zij opgeroepen hebben ze ‘onverkort door te laten gaan’. Onder meer de verbreding van de A12, het daar doortrekken van de A15, een vangrail op ‘dodenweg’ N36 en de verbetering van de treinverbinding Zwolle-Twente-Münster worden genoemd als voorbeelden van ‘projecten waarvoor door de regio al jaren (soms decennia) aandacht wordt gevraagd. Die mogen nu niet in gevaar komen.’
Harbers reactie valt uit te tekenen. Hij kan weinig anders zolang er geen stikstofruimte vrijkomt voor het uitvoeren van de projecten en om meer wegverkeer mogelijk te maken. Door het teveel aan stikstof dat nu al op de natuur terechtkomt is het krijgen van vergunningen op veel plekken juridisch onmogelijk.
Gedeputeerde Bert Boermans laat telefonisch weten ‘gechoqueerd’ te zijn dat, ‘na decennia tandenknarsend te moeten aanzien dat wél werd geïnvesteerd in de Randstad-infrastructuur’, nu ‘met een pennenstreek de zwaarbevochten afspraken die eindelijk met de regio zijn gemaakt teniet worden gedaan’.
Volgens Boerman is niet stikstof, maar geld de afweging geweest in Den Haag. ‘Al jaren wordt gezocht naar financiën voor achterstallig onderhoud’, zegt hij. ‘Het is een politieke keuze om dit geld nu ook weg te halen uit onze regio. Te gek voor woorden, want qua nieuwe investeringen lopen we al jaren achter.’ Donderdag is Boerman aanwezig in de Tweede Kamer als Harbers’ plannen op de agenda staan.
Bij veel bouwprojecten is stikstof wel degelijk ook een belemmering. Om die reden zette de provincie Brabant al een totale stop op nieuwe bedrijvigheid in de nabijheid van de kwetsbare Natura 2000-gebieden. Nieuwe economische activiteit is ook op veel andere plekken in Nederland pas weer mogelijk als provincies als uitvoerders van het stikstofbeleid ook echt kunnen aantonen dat ze de stikstofneerslag serieus hebben gereduceerd. Bijvoorbeeld door het uitkopen van veehouderijen.
Boeren uitkopen ligt zeer gevoelig bij de BBB. Zeker als het met dwang gaat, wat door de partij helemaal taboe is verklaard. In veel provincies wordt ook het vrijwillig stoppen van boeren om de stikstof te verlagen als onnodig gezien. De partij wil met name door innovatie de stikstof uit de landbouw reduceren. Maar tal van deskundigen zeggen dat schonere stalsystemen en ander voer niet genoeg effect hebben om de kwetsbare natuur de komende jaren voldoende te herstellen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden