‘Ik hang mijn jas altijd op het tweede haakje, dan weet ik hem straks weer te vinden.’ Zoveel routine als het Drentse D66-Statenlid Anry Kleine Deters hebben zeker niet alle aanwezigen woensdag in het Provinciehuis in Assen. Van de 43 Statenleden die vanmiddag officieel geïnstalleerd worden, is meer dan de helft nieuw: 23, van wie 17 namens de BoerBurgerBeweging.
Een beetje onwennig is het zeker, met de lichte opwinding van een eerste schooldag. BBB’er Jan Brouwer steekt zijn vingers op de seculiere belofte. ‘Dat hoeft niet hoor’, corrigeert commissaris van de koning Jetta Klijnsma subtiel. ‘Maar hij telt wel.’ Brouwers partijgenoot Gert Veltrop vergeet juist zijn vingers in de lucht te steken bij de eed ‘zo waarlijk helpe mij God almachtig’.
Het gegniffel wordt gezalfd door de woorden van Klijnsma. ‘Het is essentieel dat we ons werk met plezier gaan doen en dat we op zoek gaan naar elkaar.’
In zeven minuten is Drenthe een voltallig parlement rijker. In de schorsing is er tijd voor felicitaties en bloemen. Biologische - tot tevredenheid van de in bijenpakken getooide demonstranten van Extinction Rebellion op de publieke tribune, die zich keren tegen het gebruik van gif bij bollenteelt.
De provincie had voorheen een wat nuffig imago: over weinig zaken echt wat te zeggen. Maar brandende politieke kwesties (stikstof, boeren, openbaar vervoer, energie, woningbouw) én een electorale revolte hebben schijnwerpers op de provinciehuizen gezet.
Het vers bloed is 21 jaar, zoals Stijn van den Berg uit Pesse. De student bestuurskunde is een van de jonkies van BBB. ‘Als je vindt dat er dingen niet goed gaan, moet je niet langs de zijlijn blijven staan maar nagaan wat je zelf kunt doen’, verklaart hij overtuigd, terwijl zijn vader trots toekijkt. Tegelijkertijd pleit de nieuwkomer voor ‘verwachtingsmanagement’. ‘We gaan echt niet binnen een jaar alles even anders doen.’
Een frisse wind waait er ook uit een andere hoek. De Partij voor de Dieren kreeg een tweede zetel, en Volt neemt voor het eerst zitting in het Drents Parlement. De primeur is voor Marloes Kramer-Hammenga (42) uit Meppel. ‘Juist op provinciaal niveau liggen in deze tijd grote uitdagingen’, zegt ze. ‘Hoe verdelen we de ruimte, hoe vinden we een balans tussen landbouw en natuur?’
Haar eerste indruk van de de provinciale politiek? ‘Op persoonlijk vlak zijn de verhoudingen goed. Maar kijk naar de wolf: zorgen en angsten domineren. Moeten we op basis daarvan besluiten nemen?’
Statenvoorzitter Klijnsma constateert tevreden dat er veel toewijding is bij de nieuwe Statenleden. ‘Continuïteit is ook belangrijk. Maar er is genoeg bereidwilligheid om elkaar over de fractiegrenzen heen te helpen. De mores zijn hier anders dan in Den Haag. Inhoudelijk zijn er verschillen, maar we keren elkaar de rug niet toe.’
Die les heeft BBB-voorman Gert-Jan Schuinder al vlot geleerd. De verkiezingsuitslag is volgens hem een ‘vonk van hoop’ die moet uitgroeien tot een ‘fel brandende vlam’, die door Den Haag niet te negeren is. Maar, zegt hij: ‘In Drenthe doen we het samen.’
Ervaring is bovendien niet alles. In het duidingsdebat blijkt het voor de gelouterde GroenLinks-voorman Sam Pormes nog steeds lastig om via de voorzitter te spreken. Het komt hem op een standje te staan van Klijnsma (‘Ik zal u even een lesje geven’) en Nico Uppelschoten (PVV). De 78-jarige Statennestor staat bekend als beheerser van het politieke handwerk.
‘Je moet het wel in de vingers krijgen. We bespraken hier altijd al belangrijke zaken, maar die werden minder opgemerkt.’ Uppelschoten steekt de hand daarvoor in eigen boezem. ‘De opkomst van de BBB is ook een aanklacht tegen ons allemaal. Blijkbaar hebben wij de gevoelens van ongenoegen onvoldoende verwoord.’ Hij heeft de indruk dat ze er bij de BBB ‘iets moois van willen maken’. ‘Het moet nu echt anders. Zo’n opstand mag niet nog een keer mislukken.’
De gedeelde indruk: de stem van buiten het provinciehuis klinkt in de Statenzaal luider dan ooit. In de woorden van Yvonne Turenhout (PvdA): ‘De democratie is na de BBB de grote winnaar van deze verkiezingen.’
Commissaris van de koning Klijnsma ziet ook hoopvolle tekenen in de verkiezingsuitslag. De opkomst was in Drenthe 7 procent hoger dan vier jaar geleden. En twaalf van de zeventien BBB-Statenleden zijn gekozen met voorkeursstemmen. ‘Dat zegt iets over de interactie tussen kiezer en gekozene. En dat geeft de burger moed.’
Bovendien, zegt ze: de materie die de nieuwe Statenleden de komende periode onder handen krijgen doet ertoe, en geniet volop maatschappelijke belangstelling. ‘Het ijzer is heet, we moeten het nu smeden. Van stikstof tot asiel. Maar in Den Haag moeten ze nu knopen doorhakken. Laten we als de drommel die dossiers aanpakken.’
‘We kunnen het als Drents parlement niet maken om het vertrouwen van de kiezer te beschamen door er een potje van te maken’, zegt Bernadette van den Berg. Ze biedt aan BBB-collega’s namens de ChristenUnie op weg wil helpen. Liefst niet alleen in de Staten, maar ook in het provinciebestuur. ‘Een trekker moet linker en rechter wielen hebben om vooruit te komen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden