Ingrijpende maatschappelijke debatten dienen zich vaak aan in overzichtelijke nieuwsberichten. Dinsdag kwam minister Kuipers van Volksgezondheid met de mededeling dat Trodelvy niet in het zorgpakket komt. Het nieuwe medicijn is bedoeld voor patiënten die lijden aan uitgezaaide of inoperabele triple negatieve borstkanker. Met Trodelvy leven zij gemiddeld ruim vijf maanden langer. Daar staan de behandelkosten tegenover: 69 duizend euro per patiënt. Dat is geen ‘maatschappelijk aanvaardbare prijs’, aldus Kuipers.
Uiteraard is dit een typisch voorbeeld van onderhandelen via de media: Kuipers wil de prijs omlaag krijgen, de leverancier weigert, Kuipers zal hopen dat zijn onwrikbare houding en de druk van patiënten nu misschien toch schot in de zaak brengen.
Maar de impact is veel groter, want van zulke berichten gaan er nog heel veel komen. Onlangs waarschuwde het Centraal Planbureau voor de dreigende explosie van de zorgpremie. Die steeg dit jaar al met 10 euro tot zo’n 138 euro per maand, maar bij gelijkblijvende omstandigheden begroten de rekenmeesters de premie over vier jaar al op 175 euro. Gecombineerd met de prognose dat volgend jaar bijna 1 miljoen mensen onder de armoedegrens dreigen te zakken, is duidelijk dat de zorg voor veel mensen onbetaalbaar begint te worden.
Nu is dat geen nieuwe waarneming en er worden ook al jaren pogingen gedaan om de kosten te beperken, maar het probleem is dat het laaghangend fruit inmiddels is geplukt. De ligtijden in de ziekenhuizen zijn al drastisch beperkt, veel chronische zorg is weggeorganiseerd en veel is ook gedelegeerd aan goedkopere buurtzorgcentra en revalidatieklinieken. Toch kampt vergrijzend Nederland onverminderd met het vooruitzicht dat de zorguitgaven over veertig jaar oplopen tot een kwart van het bruto binnenlands product.
Kabinet en Tweede Kamer hebben drie tamelijk eenvoudige en snelle manieren om daarop te reageren. Eén: meer belastinggeld naar de zorg, ten koste van andere collectieve uitgaven zoals die aan scholen, de wegen en de sociale zekerheid. Twee: de zorgpremie verhogen. Drie: het eigen risico fors omhoog.
Maar dat zijn geen maatregelen waarmee je als politicus populair wordt. Elke euro verhoging van de premie of het eigen risico leidt nu al tot spoeddebatten in de Kamer. Meer belastinggeld inzetten, vergt elders bezuinigingen ofwel belastingverhogingen en ook daar zit een Kamermeerderheid doorgaans niet op te wachten.
Blijft over de vierde, ingewikkelde optie: minder behandelen. Naarmate de wetenschap voortschrijdt, kunnen levens steeds verder worden gerekt, tegen steeds hogere kosten. Dat is soms uiteraard fantastisch, maar lang niet altijd. Het gesprek tussen arts, patiënt en naasten over de meerwaarde die een behandeling nog biedt en over de kwaliteit van leven, wordt in veel spreekkamers heus al gevoerd, maar doorbehandelen tot de laatste snik geldt toch nog vaak als de logische uitkomst.
De last van het doorbreken van die logica kan dan ook niet door zorgverleners alleen worden getorst: zonder ruggesteun van politiek Den Haag zijn ze te kwetsbaar. Daarom valt het te prijzen dat Kuipers de handschoen oppakt in de kwestie-Trodelvy. Voor de Tweede Kamer wordt het een interessante proef op de som.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden