De oerknal is, zo luidt de meest gangbare gedachte in de wetenschap, het ultieme begin van alles, inclusief de tijd. Hoe moeilijk voorstelbaar dat is, bleek toen ik vorig jaar samen met de rest van de wetenschapsredactie aan onze lezers besloot te vragen met welke ‘grote vragen’ ze nog zaten. ‘Was de oerknal het begin van alles?’ eindigde hoog op die lijst. Het idee dat er ooit letterlijk niets was, bleek voor veel lezers onverteerbaar.
Prominente natuur- en sterrenkundigen zochten vervolgens op ons verzoek naar een antwoord. En hoewel dat omgeven was met de nuance die wetenschap eigen is, leek de conclusie helder: vragen wat er voor de oerknal was, is eigenlijk net zo zinvol als vragen wat er ten noorden van de Noordpool is.
Over de auteur
George van Hal schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart voor de Volkskrant. Hij publiceerde boeken over alles van het heelal tot de kleinste bouwstenen van de werkelijkheid.
Toch denkt niet iedereen daar zo over. In het populairwetenschappelijk weekblad New Scientist somde Bernard Carr, emeritus hoogleraar aan de Queen Mary University in Londen, deze week nog maar eens het bewijs op voor een totáál bizar alternatief.
Hij schrijft over een heelal zonder begin en zonder eind. Zo’n heelal dijt na de oerknal uit, begint dan te krimpen totdat deze wordt samengeperst in een dramatische omkering van die oerknal, zet dan weer uit in een nieuwe oerknal, etcetera, ad infinitum. In en uit, in en uit, als een trekharmonica die eeuwig bespeeld wordt door kosmische krachten.
In zo'n cyclisch heelal, zo postuleerden Carr en verscheidene collega’s vervolgens in bloedserieuze vakartikelen, zouden best nog een aantal zwarte gaten kunnen ronddobberen die afkomstig zijn uit een vorige versie van het heelal.
Huh? Bestaan er écht zwarte gaten die ouder zijn dan het huidige heelal? Dat is nog lang niet zeker. Het gaat hier om ‘slechts’ een theorie. Wel bestaan er al ideeën hoe je met waarnemingen ‘nieuwe’ zwarte gaten kunt onderscheiden van zulke kosmische relieken.
Alleen al het feit dat zoiets waar kan zijn, dat de natuur zoiets bizars niet op voorhand uitsluit, is totaal geestverruimend. En, dat ook: troostrijk. Want hoewel wij mensen onherroepelijk eindig zijn, betekent het dat de kosmos waarvan we deel uitmaken dat niet is.
Onze lichamen bestaan uit een tijdelijke samenballing van deeltjes die elkaar vastklampen met fundamentele natuurkrachten. Een kosmische oogwenk lang levert dat iets bijzonders en unieks op. Iets dat kan leven en denken, kan beschouwen en voelen. Na onze dood eindigt die kortstondige samenstand, en waaieren onze elementaire onderdelen weer uit.
Als Carr en collega's echter gelijk hebben, eindigt wat ooit ‘ons’ was niet helemaal. Want nadat de aarde is gestorven, nadat onze voormalige deeltjes uiteengevallen zijn in nog kleinere brokjes of tot pure energie zijn getransformeerd, zélfs nadat de kosmos als geheel is gekrompen en is samengeperst, valt het doek nog niet. Zo’n einde is immers slechts de kiem waaruit een nieuw heelal ontspruit. Met daarin, als testament van onze eeuwigheid, de restanten van het vorige.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden