Vrijdag stuurt het kabinet een brief aan de Tweede Kamer waarin staat om welke verbeteringen het precies gaat. Dit zei premier Mark Rutte dinsdagavond na afloop van een bijna vier uur durend crisisberaad van de top van het kabinet. Rutte had de drie vicepremiers en hun financiële assistenten bijeen geroepen in het Torentje om te praten over de monsterzege van de BoerBurgerBeweging (BBB) en het grote verlies van alle vier de coalitiepartijen bij de recente provinciale verkiezingen.
‘Uiteraard kun je nooit de perfecte analyse maken’, erkende Rutte dinsdag tegen middernacht. Toch denkt het kabinet een beeld te hebben over welk signaal de kiezer heeft afgegeven. Hij denkt dat de huidige kabinetsploeg een antwoord kan vinden op de zorgen die leven in het land. Volgens de premier ging het beraad vooral over de vraag: ‘Is de politiek er voor iedereen, of vooral met zichzelf bezig?
De onvrede in het land gaat onder meer om regionale ongelijkheid in Nederland, blijkt uit recente rapporten waar diverse kabinetsleden de afgelopen dagen al op wezen. Op het platteland ervaren mensen problemen met verdwijnende buslijnen, ziekenhuizen en lange aanrijtijden van ambulances. Maar ook in grote steden zijn problemen, bijvoorbeeld vanwege een tekort aan betaalbare huizen.
Sinds de verkiezingsnederlaag van de vier coalitiepartijen twee weken geleden bezint het kabinet zich op manieren waarop het geloofwaardig kan doorregeren. Met name het gebrekkige vertrouwen van burgers in de gevestigde politiek baart het kabinet zorgen.
Het crisisberaad is een eerste poging geweest van Rutte (VVD), Kaag (D66), Hoekstra (CDA) en Schouten (CU) om te analyseren waar de onvrede en het onbehagen in het land vandaan komen en wat de eventuele gevolgen moeten zijn. De Tweede Kamer zal aankomende dinsdag verder debatteren met het kabinet over de verkiezingsuitslag en de wijze waarop het kabinet het vertrouwen van kiezers denkt terug te gaan winnen.
Makkelijk zal die discussie niet worden. De coalitiepartijen lijken het wel eens te kunnen worden over een betere verdeling van het geld over het land, zodat de het niveau van voorzieningen meer gelijk wordt getrokken. Maar grote onenigheid is er bijvoorbeeld nog over het stikstofbeleid, waarover CDA en D66 inmiddels fundamenteel van mening verschillen. Ook over het asiel- en klimaatbeleid denken partijen anders.
Het zorgt voor gespannen onderlinge verhoudingen in de coalitie. Dit leidde afgelopen dagen al tot kleine aanvaringen tussen politici van onder andere CDA en D66. Rutte moet als minister-president proberen de onderlinge sfeer goed te houden. Geen van de regeringspartijen is momenteel gebaat bij een kabinetscrisis en vervroegde verkiezingen.
De inmiddels aangekondigde wijzigingen in het kabinetsbeleid zijn ‘onvermijdelijk', voorspelde Rutte kort na de verkiezingsuitslag al. Hij zei toen dat de grote winst van BBB een ‘onmiskenbaar signaal van de kiezer’ was dat uiteindelijk ook ‘impact’ zou hebben op bepaalde dossiers.
Ook CDA-leider Wopke Hoekstra heeft sinds de verkiezingsnederlaag van zijn partij herhaald dat de kiezer niet kan worden genegeerd. Bij de ChristenUnie was voorafgaand aan de verkiezingen al te horen dat ze de opdracht voelen om iets te doen aan de kloof tussen Den Haag en de rest van het land.
D66 staat nog het meest geharnast in de discussie of het roer om moet. De partij wil pertinent niet dat de stikstofdoelen vertraging oplopen, lieten D66-Kamerleden de afgelopen twee weken consequent horen. Toch leek D66-leider Kaag vrijdag al een opening te geven voor een compromis. ‘We hebben geen oogkleppen op en blijven oog houden voor de veranderde omstandigheden’, zei ze.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden