De voorspelde chaos op de wegen bleef echter uit. Veel Duitsers namen een dag vrij of werkten thuis. Anders dan bij voorgaande stakingen had spoorwegbedrijf Deutsche Bahn geen noodplan opgesteld. Omdat het duidelijk was dat er geen treinen reden, liepen er op het Hauptbahnhof in Berlijn meer journalisten rond dan verdwaalde reizigers, schreef de Frankfurter Allgemeine Zeitung.
De Mega-Streik of Super-Streik werd door de media met de nodige bombarie aangekondigd in een land waar weinig gestaakt wordt. Maar volgens sommige economen is de staking een teken dat Duitsland verandert. Het Duitse sociale model, met lage lonen die het land goedkoop houden voor de export, is niet meer te handhaven in een tijd van hoge inflatie en een krappe arbeidsmarkt. Voor de publieke omroep ARD sprak econoom Marcel Fratzscher van het Duitse instituut voor economisch onderzoek (DIW) van een sociale Zeitenwende, het begin van een nieuwe tijd.
De 24-uursactie in het openbaar vervoer was een waarschuwingsstaking. Nieuwe acties volgen als de maandag hervatte loononderhandelingen niets opleveren. Spoorwegbond EVG eist 12,5 procent erbij, de dienstenbond Verdi vindt 10,5 procent voldoende. De loonsverhogingen zijn hard nodig door de aanhoudende inflatie (9,3 procent in februari), stellen zij.
De werkgevers in de publieke sector noemen de eisen excessief en waarschuwen voor sociale onvrede. ‘Een blik op Frankrijk laat zien waartoe het leidt als men zich op een hellend vlak begeeft’, zei Steffen Kampeter van werkgeversbond BDA in de Frankfurter Allgemeine Zeitung.
Niettemin blijft Duitsland vooralsnog ver verwijderd van ‘Franse toestanden’ als blokkades, vernielingen, brandstichting en vechtpartijen met de ordetroepen. In Duitsland bleef het maandag rustig. De populaire krant Bild sprak van de ‘bijna niks gebeurd-staking’. Sowieso zijn Duitsers aanzienlijk minder geneigd tot staken dan Fransen. Tussen 2010 en 2019 gingen in Duitsland gemiddeld 17,3 arbeidsdagen per duizend werknemers verloren door stakingen. In Frankrijk was dat 127,6, volgens cijfers van het European Trade Union Institute.
In Frankrijk wordt gestaakt voor het behoud van een sociaal model, met een pensioenleeftijd van 62 jaar, dat volgens economen onbetaalbaar zal worden. De regering Macron wil de pensioenleeftijd verhogen naar 64 jaar. Om in aanmerking te komen voor een volledig pensioen op hun 62ste moeten Franse werknemers nu ruim 42 jaar hebben gewerkt, dat wordt 43 jaar.
In Duitsland is de situatie heel anders: daar is juist flink bezuinigd op de verzorgingsstaat. In de jaren negentig stond Duitsland bekend als ‘de zieke man van Europa’, mede door de hoge kosten van de eenwording. Onder de sociaal-democratische bondskanselier Gerhard Schröder (1998-2005) werd flink gesneden in de sociale voorzieningen. Daarnaast werden de lonen gematigd om de concurrentiepositie van Duitsland op de wereldmarkt te verdedigen. In 2018 verdiende 20,7 procent van de Duitse werknemers een laag loon (gedefinieerd als minder dan 60 procent van het mediane loon). In Frankrijk was dat slechts 8,6 procent.
Economen als Marcel Fratzscher verwachten dat de sociale strijd in Duitsland zal verhevigen omdat het lagelonenmodel niet meer te handhaven is door de krapte op de arbeidsmarkt. Alleen al in de publieke sector staan 300 duizend vacatures open. ‘De tijd van een werkgeversmarkt, waarop werkgevers de lonen min of meer kunnen dicteren, lijkt voorbij’, constateert Fratzscher.
Terwijl de Fransen hun sociale model verdedigen, proberen de Duitsers er juist aan te ontsnappen. De Mega-Streik van maandag was daar een uitdrukking van. ‘Er valt niet te ontkomen aan hogere, op veel plaatsen aanzienlijk hogere lonen’, schreef ook de conservatieve Frankfurter Allgemeine Zeitung. ‘De vakbonden zijn daarom in het voordeel. Daarvan profiteren ze genadeloos, velen zeggen: schaamteloos.’
De leiders van de Duitse coalitiepartijen SPD, Groenen en FDP hebben twintig uur onderhandeld over hun geschillen, zonder tot overeenstemming te komen. De coalitietop begon zondagavond en werd maandagmiddag afgebroken, omdat bondskanselier Scholz naar Nederland moest voor overleg. Dinsdag praten de partijen verder.
De verhoudingen in de Duitse coalitie zijn gespannen, vooral tussen de Groenen en de liberale FDP. De Groenen verzetten zich onder meer tegen de liberale wens om de Autobahn versneld uit te breiden. De FDP maar ook de sociaal-democratische SPD zijn bezorgd over de klimaatplannen van de Groenen. Zo vrezen zij dat een verbod op olie- en gasverwarming in 2024 veel burgers op te hoge kosten zal jagen.
De top was bedoeld om knopen door te hakken en de onderlinge verhoudingen te verbeteren, maar ook een nacht doorhalen bleef zonder resultaat.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden