N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Cryptobeurs Bitvavo Bitvavo profileert zich als betrouwbare partij binnen de cryptowereld. Kan dat, in een wereld van snel geld en weinig regels?
Een serene stilte heerst op het Bitvavo-kantoor aan de Amsterdamse Keizersgracht. Mark Nuvelstijn, baas van de grootste Nederlandse cryptobeurs, neemt op deze ochtend, begin december, ruim de tijd voor een gesprek. Hij benadrukt gelijk het belang van regulering en zekerheid. En hij legt graag uit. „Laat me je vraag ontleden”, zegt hij dan eerst.
Het is dan al maanden onrustig op de cryptomarkten. Na diverse kleinere faillissementen is in november ook een van de grootste en meest vertrouwde Amerikaanse cryptobedrijven ten onder gegaan, FTX. Het bleek geld van klanten te hebben gebruikt om gaten in de begroting van een zusterbedrijf te dichten. Ten tijde van het gesprek met Nuvelstijn is nog niet naar buiten gekomen dat de val van FTX ook Bitvavo raakt, dat naar eigen opgave zo’n miljoen Nederlandse klanten heeft. Hij spreekt er in afstandelijke termen over. Wat met FTX is gebeurd, zegt Nuvelstijn, heeft „een nieuwe vertrouwensbreuk gerealiseerd”.
De dertigjarige oprichter en bestuursvoorzitter van FTX, Sam Bankman-Fried, is een leeftijdgenoot van hem. De Amerikaan gold als een excentrieke cryptotechneut, die tijdens video-calls met investeerders bleef doorgamen. Maar hij was ook voorstander van regulering van de jonge branche en een gewild gesprekspartner van politici in Washington, van wie hij ook campagnes financierde. Dat zijn crypto-imperium is ingestort, geeft de sector een dreun.
Branchegenoten distantiëren zich gehaast van FTX en benadrukken hoe anders ze zijn. Nuvelstijn doet dat ook. Maar kán schone handen houden wel in een prille, snel groeiende sector die geen duidelijke spelregels kent?
Mark Nuvelstijn heeft er zijn handelsmerk van gemaakt het te proberen. Hij laveert met Bitvavo tussen de gereguleerde wereld van bankiers en accountants en die van het snelle cryptogeld. Zijn bedrijf handelt volgens de commerciële wetten van de cryptowereld, waarin marktaandeel wordt veroverd door positieve aandacht te kopen op sociale media en van influencers. En het zoekt tegelijk houvast bij de bancaire regels voor consumentenbescherming.
De cryptobeurs is opgericht door Tim Baardse (29) en Jelle de Boer (30).
De twee studeren informatica in Amsterdam als iedereen in hun omgeving opgewonden raakt over de virtuele munt bitcoin, die sinds 2009 bestaat. De koers fluctueert sterk, maar gaat meestal omhoog. Ze helpen vrienden die niet weten hoe ze bitcoins moeten kopen. Een van hen is Mark Nuvelstijn, student bedrijfskunde en fiscaal recht in Groningen. Hij zat met Jelle de Boer op de middelbare school in Leeuwarden.
Nuvelstijn vindt het leuk wat met geld te spelen en heeft een deel van zijn studiefinanciering en bijverdiensten in aandelen en aandelentrackers zitten. Hij vertelt er in het najaar van 2022 over in de podcast Leaders in Finance. „Ik weet dat DUO [Dienst Uitvoering Onderwijs] dat misschien liever niet wil, maar ik deed dat wel.”
Bij de Groninger studentenvereniging Albertus Magnus hebben ze het ook geregeld over investeren. „Je bent 19, hebt eens duizend euro over en wilt kijken hoe het werkt”, omschrijft een jaarclubgenoot die anoniem wil blijven het. Want: „Wie vindt geld verdienen zonder te werken nou niet interessant?”
Vanaf het tweede studiejaar groeit zijn ambitie, vertelt Nuvelstijn in dezelfde podcast. „Ik denk dat ik voor mezelf een drive heb gekregen omdat ik dacht: je leeft eigenlijk relatief kort, daar moet je zoveel mogelijk uit willen halen.” Het jaar daarvoor was zijn moeder overleden na een langdurige ziekte. Ze liet ook twee dochters en man John achter, die net als zij bij ING werkte.
Nuvelstijn komt na zijn studie in dienst bij Loyens en Loeff op de Zuidas in Amsterdam, een groot advocatenkantoor, gespecialiseerd in belastingadvies aan multinationals. Datzelfde jaar, 2017, vertwintigvoudigt de bitcoin in waarde, en er worden voortdurend nieuwe cryptomunten gelanceerd. Baardse en De Boer beginnen dan officieel met hun cryptomarktplaats.
Ik denk dat ik voor mezelf een drive heb gekregen omdat ik dacht: je leeft eigenlijk relatief kort, daar moet je zoveel mogelijk uit willen halen
Mark Nuvelstijn Bitvavo
In maart 2018 stellen ze hun bedrijf Bitvavo voor op de maandelijkse vergadering van de branchevereniging voor bitcoinbedrijven in Nederland, VBNL. Die is opgericht om informatie uit te wisselen over fraudeurs. Kandidaat-leden krijgen daar wat vragen, vertelt Patrick van der Meijde, die namens zijn bedrijf BitKassa de vergadering bijwoonde. Die vragen gaan over het dienstenaanbod en hoe je ‘coins’ beveiligt. „Ik kom zelf uit de technische hoek en merkte dat ze heel goed wisten waar ze het over hadden.”
De financiële en juridische kant blijkt voor de jonge ondernemers weerbarstiger. Zo krijgen cryptobedrijven moeilijk een bankrekening. De twee ict’ers proberen daarom Nuvelstijn over te halen zijn baan aan de Zuidas op te zeggen, die hij pas een half jaar heeft. De bankierszoon aarzelt niet lang. Het gebrek aan regels voor cryptohandel en de huiver in de traditionele financiële wereld tegenover virtueel geld dagen hem uit. Over crypto’s moet hij wel flink bijlezen. „Hij zat voortdurend met zijn neus in boeken over blockchain”, herinnert de anonieme jaarclubgenoot zich.
Vanaf mei 2018, als Nuvelstijn instapt in Bitvavo en mede-eigenaar wordt, is de werkverdeling duidelijk. Baardse en De Boer doen de virtuele wereld, Nuvelstijn de traditionele van accountants en toezichthouders, en de marketing. Hij zet de holding Bitvavo Group op en zoekt een bank. Dat wordt de jonge online Bunq Bank. Deze „Bank of The Free” doet als een van de weinige zaken met crypto-ondernemingen.
De in waarde gestegen bitcoins van de drie vormen voldoende startkapitaal om een kantoor te huren en mensen aan te nemen. Over de motieven om te gaan ondernemen is Nuvelstijn eerlijk in interviews. Dat was „niet uit idealisme”.
Bitvavo verkast binnen Amsterdam van de bovenwoning van Baardse naar de prestigieuzer Herengracht. Intussen laten Baardse en De Boer zich steeds minder zien binnen de cryptogemeenschap. Ze mijden publiciteit en zorgen dat ze online slecht vindbaar zijn. Nuvelstijn wordt het gezicht van het bedrijf. Hij staat meestal alleen op de foto, in overhemd en spijkerbroek.
Baardse, De Boer en Nuvelstijn willen op de Nederlandse markt concurreren met de razendsnel groeiende buitenlandse cryptobeurzen, waarvan Bitvavo als tussenhandelaar, broker, eerst nog afhankelijk is. Begin 2019 wordt hun bedrijf zelf beurs. Daardoor kunnen de transactiekosten fors omlaag.
Het handelsvolume schiet vanaf dat moment omhoog. Het begint met een paar ton aan cryptotransacties per dag, en in 2020 gaat het al dagelijks om tientallen miljoenen dollars. Zo’n dag is ook werkelijk 24 uur, omdat cryptomarkten nooit sluiten. In 2021 en 2022 wikkelt het cryptobedrijf op sommige dagen voor meer dan 300 miljoen dollar aan transacties af.
De strijd om marktaandeel wordt op sociale media uitgevochten. Bitvavo investeert flink in naamsbekendheid. Het benadert cryptowebsites, podcasts en ‘finfluencers’ – influencers die hun publiek uitleggen hoe ze zelf rijk zijn geworden en financieel advies geven – om een ‘affiliate-link’ te plaatsen. Hoe dat werkt: een YouTuber zet onder zijn video een link naar Bitvavo. Als iemand daarop klikt en klant wordt, krijgt de eigenaar van dat kanaal vanaf dat moment 15 procent van de transactiekosten die deze klant Bitvavo betaalt.
Een bekende affiliate-partner van Bitvavo is YouTuber Kwebbelkop, alias van Jordi van den Bussche. Diens grootste kanaal op videosite YouTube heeft 14,9 miljoen abonnees. Hij filmt zichzelf en zijn scherm terwijl hij gamet. In een recent filmpje uit een betaalde reeks „powered by Bitvavo” stept hij door de gladde gangen van het Bitvavo-kantoor en speelt er minigolf. Hij roemt de voorlichting door het bedrijf en laat daarna zijn penthouse met pooltafel zien. „Allemaal gekocht van met crypto verdiend geld”, zegt hij. „Het heeft echt waarde en je kunt er coole dingen mee kopen.”
Finfluencers en affiliates worden veelvuldig ingezet in de cryptowereld
Hester Spaans jurist
Het is een gemakkelijke, maar ook omstreden manier van geld verdienen. Aanbrengers van klanten hebben er financieel belang bij en zijn daardoor niet onafhankelijk. „Finfluencers en affiliates worden veelvuldig ingezet in de cryptowereld”, vertelt jurist Hester Spaans, gespecialiseerd in ict-recht en reclame. Gangbare regels om beleggers te beschermen, zoals een provisieverbod, zouden volgens Spaans logischerwijs ook voor crypto-finfluencers moeten gelden, maar die vallen niet onder financieel toezicht.
Autoriteiten worstelen met de ongereguleerde sector. Veel jongeren kopen cryptomunten en aan de handelsvolumes op de beurzen is te zien dat wild wordt gespeculeerd. Het risico dat munten sterk in waarde dalen of cryptobedrijven omvallen is aanzienlijk. Consumentenbescherming is er niet. Bitvavo zegt tegoeden van klanten te bewaren in een aparte stichting. Mocht het bedrijf omvallen, dan zouden klanten die niet kwijt zijn.
De Nederlandsche Bank, toezichthouder op de reguliere bankwereld, eist sinds mei 2020 dat cryptobedrijven zich regist Source: NRC