Tammo Schuringa (61), kunstenaar: ‘Ik ben een soort hoarder. Op het Waterlooplein in Amsterdam zag ik steeds meer stalletjes met ansichtkaarten verschijnen. Veel boekverkopers gingen daarop over, want kaarten zijn klein, licht, handig te vervoeren en het verdiende minimaal net zo veel. Ik kocht er een paar, maar na verloop van tijd had ik het aanbod wel gezien en ben ik online verder gaan zoeken.
‘Ik verzamel al tien jaar alles waarvan ik denk: hè? Wat is dit nu weer? Vrouwen met strandballen. Vrouwen in mannenkleding. Alpenreuzen. Duitse kinderen met Schultüte, een puntzak met cadeaus die je krijgt wanneer je naar de basisschool gaat. Allemaal dingen met een enigszins surrealistisch karakter.
‘Ter gelegenheid van de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1989 liet de Franse krant Le Figaro kaarten met de Eiffeltoren erop drukken. Die werden als souvenirs verkocht op elke etage van het wereldwonder. Dit waren de eerste geïllustreerde Franse ansichtkaarten.
‘Daarna groeide het aanbod spectaculair. De gouden eeuw van de ansichtkaart vond ongeveer plaats tussen 1900 en 1918. Alleen al in 1905 werden er wereldwijd 7 miljard kaarten verstuurd. Ze werden ook en masse verzameld, zoals ik nu doe. Cartomanie heette de hype. In Europa, met name in Duitsland, was de productie het hoogst.
‘Er werd van alles afgebeeld: landschappen, operasterren, verliefde stelletjes, transportmiddelen, flora en fauna, kunst. En baby’s, in duizenden variaties. De babykaarten en de verhalen erachter heb ik nu samengebracht in een boek.
‘Op kaarten onder de verzamelnaam bébés multiples zijn surrealistische fantasieën te zien met een heleboel baby’s in het decor. Baby’s op de maan, baby’s op een schip, baby’s in het kraaiennest, baby’s liggend op een golf, op het strand, in zeppelins, in luchtballons, in treinen. Sowieso veel baby’s in vervoermiddelen. Ze toonden een imaginaire wereld die sterk doet denken aan de verhalen van Jules Verne (1828-1905) of aan Le voyage dans la lune (1902) van filmpionier Georges Méliès (1861-1938).
‘In de belle époque was er een enorme hang naar het nieuwe en onbekende. In 1900 kwamen boekjes uit over hoe het jaar 2000 eruit zou zien. Alles vloog, zelfs postbodes. Er was het besef dat we door alle technologische ontwikkelingen iets hadden bereikt, maar ook dat er nog veel meer stond te gebeuren. Dat optimisme zie je op de kaarten terug. Om de amusementswaarde nog wat te verhogen voegde men baby’s toe, om te laten zien wat voor wonderlijke werelden je kunt scheppen. Later zouden surrealistische schilders deze ansichtkaarten gebruiken voor inspiratie.
‘Er werd ook een getekend antwoord gegeven op de vraag waar baby’s vandaan komen. Wij kennen de ooievaar als babykoerier, maar er zijn veel meer bronnen waaruit baby’s kunnen ontspruiten. Ze groeien in boerenkolen, bloemen en als boontjes in peulvruchten. Ze zitten in waterputten, holle bomen en rietkragen. Kruipen uit eieren en slakken. Die vindplaatsen zijn altijd ergens – handig – in de buurt van het geboortehuis. Het waren metaforen voor de conceptie en bevalling, waarover in die tijd veel onwetendheid en schaamte bestond.
‘Toen de Australische fotograaf Anne Geddes eind jaren negentig wereldberoemd werd met haar foto’s van baby’s in kolen en bloemen, heeft ze zich waarschijnlijk laten inspireren door deze baby’s. Ik vind die foto’s behoorlijk eendimensionaal en commercieel. Dan is de baby die uit een ei kruipt (‘De wereld? Ken ik niet. Ik werp er een vlugge blik op’) en tot de conclusie komt dat er geen bal aan is (‘Verdorie. Ik ga terug!’) toch veel leuker?
‘Of de strijdlustige babysoldaten die met een geweer in de aanslag uit een ei komen stormen en roepen: ‘Zijn er nog moffen?’
‘Hoeveel kaarten ik heb? Dat is een pijnlijke vraag. Vijftigduizend. Ze staan in fruit- en groentedozen in mijn atelier. Naarmate ik ouder word vraag ik me weleens af of ik er nog mee door zal gaan. Ik ben niet te stoppen, ben ik bang. Ik verzamel nu eenmaal graag mooie dingen.’
Verrukkelijke baby’s, de geboorte in kaart gebracht, Tammo Schuringa, Atlas Contact, 24,99 euro. In ieder boek zitten twee baby-ansichtkaarten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden