Op zoek naar een doorsnee Fins voorstadje, zou je zomaar in Pirkkala kunnen uitkomen. Grijze appartementengebouwen staan naast plukjes kleurige houten huizen. Kinderen schuifelen op een dinsdagmiddag in maart met ijshockeysticks over de stoep, op de ijsbaan naast de middelbare school schaatst een meisje rondjes. Het moderne witte kerkgebouw gaat haast op in de besneeuwde omgeving.
Hier, onder de rook van industriestad Tampere, groeide de Finse premier Sanna Marin (37) op. En zoals veel jongeren in Pirkkala was ook Marin actief in de kerk. „Ze was een populair meisje met veel vrienden”, zegt jongerenpredikant Arto Köykkä (55). Hij moet lachen. „Ik heb geen goede verhalen over haar: ze was echt gewoon héél normaal.”
Heel normaal: het is ook hoe leraren, oud-klasgenoten en -collega’s Marin tegenover Finse media omschrijven. En het is een imago dat je in Finland moet koesteren – van zelfingenomen politici moeten Finnen niks hebben. Marin snapt dat. In een van haar eerste interviews als premier vertelde ze dat ze haar ambtswoning zelf zou schoonmaken.
Sanna Mirella Marin (1985) werd geboren in Helsinki maar groeide op in Pirkkala, een voorstad van Tampere. In die stad studeerde ze bestuurskunde en werd ze op 26-jarige leeftijd in de gemeenteraad verkozen.
Na vier jaar in het Finse parlement, werd ze in 2019 de jongste premier ooit. Zondag 2 april probeert Marin bij de Finse parlementsverkiezingen herverkozen te worden.
Geweldig, noemt Köykka die uitspraak. Het is voor hem belangrijk: een land waar het goed is normaal te zijn, waar je als tiener niet hoeft uit te blinken of speciaal te zijn.
Normaal is Marin nu allang niet meer. De afgelopen jaren rees de ster van de Finse premier gestaag, al vanaf het moment dat ze eind 2019 als grote onbekende én jongste premier ooit aantrad. Ze staat op lijstjes van invloedrijkste vrouwen (BBC) en mensen (op de cover van de ‘Next 100’ van Time). Tijdens EU-toppen drommen journalisten om haar heen en willen collega-regeringsleiders graag met háár een selfie maken. Haar naam wordt inmiddels genoemd voor een van de Europese topposities, na de EU-verkiezingen volgend jaar.
Een gelekte video waarin ze uitdagend danste op een feestje met vrienden maakte haar vorig jaar wereldberoemd. Het leverde enorme controverse op in eigen land. Is het wel gepast als een leider van een land zo losgaat? Heeft ze drugs gebruikt? (Nee, bewees Marin met een drugstest.) Maar ze kreeg ook steun: vrouwen zetten dansvideo’s van zichzelf op sociale media. „Blijf dansen”, twitterde Hillary Clinton.
Voor Marin, die haar imago zorgvuldig bewaakt, was het waarschijnlijk wel het laatste waar ze de wereldpers mee wilde halen. In haar publieke reactie op de rel verloor Marin – zeer ongebruikelijk – even de controle over haar emoties.
Die controle heeft ze inmiddels weer helemaal terug. Op een partijbijeenkomst van de sociaaldemocraten in Helsinki maakte ze er zelf onlangs een grapje over. Die avond zou er een band zijn, er zou gedanst worden. Misschien, zei Marin, stap ík ook wel op de dansvloer. „Ze is zich natuurlijk bewust van haar reputatie”, zegt partijgenoot Tiina Isotalus aan de telefoon. „En inmiddels gebruikt ze het in haar eigen voordeel – ze staat erboven.”
Toch vertaalt haar internationale populariteit zich niet naar een gegarandeerde herverkiezing in eigen land. Op dit moment vecht Marin om volgend weekend, als Finland voor het eerst in vier jaar naar de stembus gaat, haar sociaaldemocratische SDP opnieuw de grootste te maken.
Sanna Marin houdt er niet van als het te veel over háár gaat. In interviews antwoordt ze kortaf als journalisten naar haar persoonlijke leven vragen. Maar gaat het om haar politieke idealen, dan aarzelt ze niet haar eigen achtergrond te benoemen. „Ik heb een veilige jeugd gehad, een opleiding genoten en mijn dromen nagestreefd”, schreef ze bij haar aantreden in 2019. „Dat voor iedereen mogelijk maken heeft me de politiek in gedreven.”
Doorsnee was de jeugd van Marin niet. Ze werd grotendeels opgevoed in een ‘regenbooggezin’, door haar moeder en haar vriendin. Haar vader had een alcoholprobleem en had het gezin verlaten toen Marin een paar jaar oud was. „Mijn familie zit vol met trieste verhalen, zoals bij veel Finnen”, schreef Marin daar in 2016 over in een blog. Haar gezinssituatie was „geen gespreksonderwerp”, zegt Köykka. Rijk waren ze niet, ondergemiddeld zelfs, maar als hij bij haar thuis kwam merkte hij wel dat ze het er goed had.
Na haar schooltijd werkte Marin een paar jaar, onder meer als caissière bij warenhuis Sokos. Het zou een minister uit Estland bij haar aantreden in 2019 de opmerking ontlokken dat een „winkelmeisje” nu premier was geworden. Op haar beurt bleef Marin haar eerste baantje in interviews juist noemen – het staat op het cv op haar website.
Als eerste in haar familie ging Marin op haar 22ste naar de universiteit, ze koos voor bestuurskunde in Tampere. Tiina Isotalus deed dezelfde studie en leerde Marin zo kennen. Ze was als student geen „giechelend meisje”, maar had wel „leuke, slimme humor” en was „zeker niet alleen maar serieus”. Bij de studievereniging was ze verantwoordelijk voor het organiseren van de feestjes. Zelf is ze groot fan van rockband Rage Against the Machine.
Ze wordt gezien als een politicus op de linkerflank binnen haar partij, staat helemaal achter het principe van sterkste schouders, zwaarste lasten. Voor ‘gewone’ werkende Finnen wil ze het leven beter maken. Voor ze premier werd pleitte ze al voor een werkweek van vier dagen. Hoewel dat er niet van is gekomen, is het volgens haar nog altijd „geen utopisch idee”, zei ze eind vorig jaar tegen de Finse krant Helsingin Sanomat. In dezelfde periode zei ze dat iedere Fin ten minste 3.000 euro per maand zou moeten verdienen – waardoor een half miljoen Finnen er in salaris op vooruit zouden gaan. Coalitiegenoten gingen er niet in mee.
Onder hun studiegenoten was politieke betrokkenheid vanzelfsprekend, vertelt Isotalus. Maar Marin was vastberadener, ambitieuzer – ze was lid van de SDP en stelde zich in haar tweede studiejaar in 2008 verkiesbaar voor de gemeenteraad van Tampere, zonder succes.
Haar retorisch talent viel destijds al op. Als Marin door politieke activiteiten niet bij alle voorbereidingen van een studieproject kon zijn, kon ze aan het eind toch „compleet voorbereid” een daverende presentatie geven, vertelt Isotalus. „Ze heeft charisma, mensen zijn altijd van haar onder de indruk.”
Toen Marin bij een tweede poging in 2012 wel in de gemeenteraad kwam, schopte ze het binnen een paar maanden tot voorzitter. Drie jaar later promoveerde ze naar het Finse parlement. Een eerste ministerschap duurde in 2019 minder dan een half jaar – tot ze door haar partij naar voren werd geschoven om de in moeilijkheden geraakte premier Antti Rinne te vervangen.
Ze postte op Instagram de songtekst „hé boom-boom-boomer, wacht even, blijf cool”
Ondanks deze indrukwekkende carrière is de ervaring van Marin dat het in eerste instantie vaak maar over één ding gaat. In elke positie die ze heeft gehad, zei ze in 2020 tegen Vogue, „is mijn sekse het startpunt – dat ik een jonge vrouw ben”. Soms heeft ze het gevoel, zei ze vorig jaar tegen de Finse publieke omroep YLE, „dat alleen al mijn bestaan voor sommigen een provocatie is”.
Dus probeert ze – meestal – niet te provoceren. Ze heeft weleens tegen een Finse journalist gezegd dat ze haar haar en make-up altijd op dezelfde manier draagt, vertelt politicoloog Johanna Kantola van de universiteit van Helsinki. Dan trekt dat in elk geval geen aandacht. „Maar ze heeft ook een andere kant”, zegt Kantola, die zich specialiseerde in gendervraagstukken. Zo reisde ze vorig jaar in een zwart leren jasje naar Zweden voor overleg over het NAVO-lidmaatschap. Wat ze daarmee wilde zeggen? Kantola’s lach klinkt door de telefoon. „Wat denk jij als je een vrouw in een leren jasje ziet? Onafhankelijk, vastbesloten.”
Juist voor deze reis was het een opvallende keuze: Finland heeft een mild minderwaardigheidscomplex ten opzichte van dit grotere buurland, waar het eeuwenlang onderdeel van was. Het jasje was weer voer voor discussie. Soms reageert Marin op zulke controverse, maar dan liefst wel op een door haar gekozen moment en platform. Zo postte ze in 2021 een story op Instagram met op de achtergrond de songtekst van een Finse popster: „hé boom-boom-boomer, wacht even, blijf cool.” Finse media interpreteerden het als een duw terug na kritiek op een afterparty in de ambtswoning na een clubbezoek in Helsinki.
Ze zoekt de grenzen op, zegt hoogleraar Kantola. „Dat ze dat doet, verandert misschien wat hier als ‘normaal’ wordt gezien voor een premier van haar leeftijd.” Marin is niet de eerste vrouwelijke Finse premier, maar wel de jongste. Met een klein kind bovendien: dochter Emma is vier jaar. Ook opvallend: meerdere vrouwelijke ministers kregen tijdens deze regeerperiode een baby. Dat er vijf vrouwelijke partijleiders in het kabinet zaten, waar Source: NRC