‘Praat allereerst over een fatsoenlijk inkomen en over je rechten als kunstenaar’, adviseer ik mijn leerlingen en collega’s wanneer ze het verzoek krijgen om deel te nemen aan evenementen en amusementsprogramma’s. En zeg altijd ‘nee’ als dat niet in orde is.
‘Kijk om je heen!’, zeg ik erbij. ‘Alles wat ons omringt dat geen natuur is, is ooit bedacht en gemaakt door mensen zoals wij. Mensen die iets voor hun geestesoog zien en in staat zijn om dat idee om te zetten in iets tastbaars.’
Zonder bedenkers/makers bestonden er geen huizen, geen tafels of stoelen, geen boeken, kunst, muziek of vermaak. Het leven ís cultuur, maar vreemd genoeg worden de brengers van al dat moois maar zelden fatsoenlijk betaald.
Nee integendeel: wees trots op je unieke vaardigheden en sta erop dat je vakkennis, concentratie en – vaak jarenlange – inzet met respect tegemoet worden getreden. Op het moment dat je voor een schamel loon komt opdraven als behangetje voor een format dat ten diepste alwéér over BN’ers gaat, zet je de eerste stap op een pad dat je nog lang zal achtervolgen.
Immers: blijkbaar vind je zelf ook dat je inspanningen niet meer waard zijn dan:
1) je in een bizar kort tijdsbestek volkomen uit de naad werken;
2) drie zinnetjes tekst op televisie;
3) een schamel bedrag toe.
En van dat imago kom je lastig af.
Jaren geleden heb ik zelf tweemaal geweigerd om mee te doen aan Sterren op het doek. Nog altijd een uitstekende beslissing: ik heb liever van doen met mensen die mijn werk oprecht op waarde schatten dan fifteen seconds of fame in de vluchtige wereld van lineaire televisie.
San van Thiel, Haren
Er is veel onrust in het land van Koning Nobel. Isengrim de Wolf zoekt met spoed nieuwe woonplaatsen voor zijn kinderen. Reinaert de Vos is zijn leven niet zeker. Neef Grimbeert de Das wordt zijn burcht uitgejaagd door Prorail. En tot overmaat van ramp is Tibeert de Kater doodgereden in de Limburgse Bermudadriehoek. Het wordt tijd voor een Hofdag.
Elias Huygen, Utrecht
In de krant van 23 maart las ik het artikel over het ‘weinig verkwikkende vrouwbeeld’ van Gerrit Komrij in het literair-historisch tijdschrift Zacht Lawijd. Het brengt me terug naar eind jaren tachtig, naar een artikel in het Eindhovens Dagblad.
Komrij beschrijft daarin een rechtszaak waarbij een oom veroordeeld wordt voor langdurig seksueel misbruik van zijn nichtje. De man voert als verdediging aan dat het om seksuele voorlichting ging. Komrij vindt het hilarisch en schrijft dat er een beloning had moeten volgen, zeker geen veroordeling. Op mijn verontwaardigde brief naar de krant krijg ik geen reactie.
Er is veel mis in onze samenleving, maar er is ook vooruitgang.
Marja van Aken, Utrecht
‘Hoe de Week van de Lentekriebels oorlog werd’. Dit is na Zwarte Piet al de tweede oorlog die recentelijk over de hoofden van onze kinderen wordt uitgevochten.
Robin Oosterbeek, Leiden
Vroeger vond ik kinderen de meest overschatte mensensoort, het huilt en poept maar ongevraagd de hele tijd. Maar tegenwoordig weet ik wel beter. Het zijn de ouders die zwaar overschat worden. Klagen, zeiken en mopperen op anderen die nota bene het beste voor hebben met het opvoeden van hún kinderen.
Maarten Kools, Amsterdam
De columns van Erdal Balci, Marcia Luyten en Sander Schimmelpenninck van de afgelopen dagen illustreren voor mij hoe zij over democratie lijken te denken: deze staatsvorm is prima, zolang burgers maar stemmen voor wat ik, met mijn verheven Gutmensch-idealen, vind. Ik raad alle drie aan om de scherpe analyses van hun medecolumnist Martin Sommer van de afgelopen jaren na te lezen. Dan kunnen ze, denk ik, beter begrijpen waarom zo veel kiezers inmiddels hun stem niet meer aan traditionele middenpartijen toevertrouwen.
Ron Hogenboom, De Zilk
Laten we stoppen met BBB duiden: economisch rechts? Sociaal links? Agrarisch populisme? Ga als gelijken in gesprek. Zoals zeven boeren op Schiermonnikoog of de coöperatie Deltawind op Goeree-Overflakkee, waar bewoners gráág windmolens in hun achtertuin kregen omdat ze mede-eigenaar zijn. Of de vele initiatieven om landbouwgrond te regenereren.
Niet polariseren maar sociocratisch organiseren: niet de meerderheid maar consensus, liefdevol elkaar omarmend.
Oja, en vervang het woord stikstof door ammoniak. Dat kennen we al uit ons keukenkastje. Vies hè?
Wilco Machielse, Zeist
Wát een gebakkelei over de einddatum van de stikstofdoelen, 2030 of 2035. Het lijkt mij een beter idee de begíndatum te bepalen. Bijvoorbeeld 1 april. En dan aan de slag!
Nicole Wolvenne, Arnhem
Je moet een probleem niet groter maken dan het is. Met KLM voorop proberen elf luchtvaartmaatschappijen met de hulp van 29 advocaten een schamele reductie van 8 procent van de vluchten te verhinderen. Een microscopisch klein deeltje had drie jaar geleden geen enkele moeite het aantal vluchten met 50 procent te verminderen.
Jeroen van Linge, Groningen
‘Geniet ervan, zolang het nog kan.’ Vroeger dacht ik dat men bedoelde: zolang je nog goed ter been bent. Anno 21ste eeuw merk ik een andere invulling van dat gezegde op: dat vele gepensioneerden beter nu het maximale uit hun ‘pensioen’-inkomsten kunnen halen (al die zzp’ers en zelfstandigen die hun ‘aanvulling op AOW’ levenslang uit hun mond spaarden en nu hun uitkeringen in vaste lijfrentebedragen verkrijgen, die bemerken nu: geen jaarlijkse indexering).
Want de enorme inflatie holt hun koopkracht dermate fors uit, dat er op korte termijn voor velen geen bioscoop, restaurantje/terrasje, laat staan nog een vakantie in zit: goed ter been maar wel ouderwets sappelen zoals in de armoedige eeuwen.
Hans Mooren, Aerdenhout
Ik verbaas mij over het TikTok-verbod voor rijksambtenaren vanwege het spionagerisico. Dat zo’n verbod überhaupt nodig is: het lijkt mij dat je als rijksambtenaar wel wat beters te doen hebt dan je tijd verdoen met zo’n vermaaksapp.
Gerrit Smink, rijksambtenaar, Meppel
Veel opera’s zouden moeten worden aangepakt wegens een anno 2023 bedenkelijke moraal, aldus een ingezonden brief van Tjako Fennema. De opera’s van Mozart spelen een centrale rol in zijn betoog. Interessant genoeg wordt hierin de moreel meest verwerpelijke van Mozarts opera’s, Così fan tutte (zo zijn alle vrouwen), niet genoemd. En toch vraagt dit om een nuancering.
Mozart toont in al zijn opera’s een grote liefde voor vrouwen. Binnen de grenzen van wat maatschappelijk geaccepteerd was (en inderdaad moreel verwerpelijk volgens de huidige maatstaven) laat hij vrouwen shinen.
Meer nog met muzikale taal dan met woorden worden vrouwen neergezet als krachtige personages, met een intelligente superioriteit ten opzichte van hun mannelijke tegenspelers, en komen ze aan het eind van het verhaal als echte overwinnaars uit de bus. Het is boeiend om deze muzikale taal te leren kennen, en wie geïnteresseerd is zou Mozart and his operas van David Cairns moeten lezen.
Wat we hiervan leren is niet alleen dat we ons culturele erfgoed altijd moeten blijven bezien en beluisteren in de context van de tijd, maar ook dat er #MeToo-initiatieven te ontdekken zijn in deze werken voor wie zijn ogen ervoor opent en zijn oren ertoe spitst.
Ronald van Kesteren, Lelystad
De interviewreeks ‘Sterveling’ van Fokke Obbema, met de schitterende portretten van Stephan Vanfleteren, zijn prachtig en troostrijk. Vooral door te lezen hoe veel geïnterviewden ‘van de dood een deugd maken’.
Wouter ter Braake, Barendrecht
Enkele weken geleden schreef een lezer in een ingezonden brief dat het in hun huishouden hoofdbrekens kost en frustratie oplevert omdat zij de zaterdag sudokumix niet kunnen oplossen. Zij klaagden over de moeilijkheidsgraad. Heeft de puzzelmaker water bij de wijn gedaan?
Ik beklaag me nu dan maar over de makkelijkheidsgraad. De laatste drie weken vinden wij de sudokumix opvallend te makkelijk; anders dan anders. Je kunt de cijfers bijna achter elkaar invullen. Wij vinden dit geen uitd Source: Volkskrant