‘Het signaal van de kiezer is glashelder’, zegt CDA-leider Hoekstra sinds 15 maart voortdurend. De regeringspartijen zijn nu al tien dagen druk met het duiden van de verkiezingsuitslag. En dat zal nog wel even zo doorgaan, want in werkelijkheid is het signaal natuurlijk helemaal niet zo helder.
De meest gehoorde aanname is dat de kiezer vooral het stikstofbeleid van Rutte IV heeft afgestraft. Maar kijk naar de nieuwe zetelverdeling in de Eerste Kamer. Het kamp dat fel gekant is tegen het beleid, krijgt daar 28 zetels van de 75 zetels. Het kamp dat overtuigd is dat de natuurgebieden meer bescherming verdienen en dat een hervorming van de veehouderij daartoe noodzakelijk is, krijgt 30 zetels.
Daartussenin zit het kamp van de partijen die het niet uit overtuiging doen, maar die in de afgelopen 3,5 jaar tot de conclusie kwamen dat er weinig anders op zit, als ze tenminste willen voorkomen dat de bouw stilvalt. Dat kamp heeft 17 zetels. Het bestaat uit de regeringspartijen VVD, CDA en ChristenUnie en het geeft dus de doorslag.
Het probleem is dat die partijen de vluchtroutes al uitgebreid hebben verkend. Er waren liefst drie rapporten-Remkes, vooral besteld in de hoop dat de VVD-veteraan een slimme uitweg zou vinden. De boodschap bleef echter steeds dezelfde: zonder snelle, concrete stikstofreductie loopt Nederland vast.
Het wrange is dat Remkes onlangs nog alom lof oogstte met zijn laatste, dringende advies om op zo kort mogelijke termijn de uitstoot van 500 à 600 piekbelasters te beëindigen. Juist om daarmee ruimte te bieden aan boeren op andere plekken. Zelfs BBB-leider Caroline van der Plas reageerde welwillend, omdat Remkes nadrukkelijk uitsprak dat er heus een toekomst is voor de veehouderij, mits die bereid is te hervormen.
Eind vorig jaar kwamen de eerste signalen dat er eindelijk wat schot in kwam. Het kabinet tuigde een riante regeling op voor veehouders die bereid zijn te stoppen of te verhuizen. De provincie Limburg slaagde erin de eerste 25 boeren vrijwillig uit te kopen. Een kwestie van doorpakken, legde gedeputeerde Gabriëls uit: ‘Er is een regeling, er is geld én er zijn boeren die willen.’
Tegelijkertijd klaagden de provincies over de onduidelijke signalen uit Den Haag, met steeds nieuwe aankondigingen van regelingen. En met boeren die daarop dus gaan zitten wachten, hopend dat het nog wat rianter wordt.
Dat is inderdaad precies waar het jarenlang aan ontbrak: een heldere, vastbesloten koers om het land zo snel mogelijk van het stikstofslot te halen. En net toen het er onlangs zowaar een beetje op begon te lijken, kwam de verkiezingscampagne op gang en sloop er toch weer twijfel in de coalitie.
Nu vooral het CDA al z’n zelfvertrouwen kwijt is, dreigt het hele debat weer opnieuw te beginnen. Het is voor de provincies, de boeren én de natuur te hopen dat de regeringspartijen op tijd bij zinnen komen. En ook voor die partijen zelf. Want een ding is zeker: als het kabinet de uitslag nu interpreteert als een nee van de bevolking en besluit tot nieuw uitstel, is het probleem bij de volgende landelijke verkiezingen nog groter dan nu. Daar zullen allerlei partijen van profiteren, maar niet de partijen aan het roer.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden