Virgil van Dijk praat in de grote perszaal van Stade de France in Saint-Denis vanuit het niets over ‘Sipke’, alsof iedereen al weet wie Sipke is. Het geeft aan hoe snel, na vier dagen bij Oranje om precies te zijn, Hulshoff voor de spelers van het Nederlands elftal Sipke is geworden.
Sipke Hulshoff dus, de nieuwe assistent-trainer in de staf van Oranje. Aanvoerder Van Dijk, in de aanloop naar Frankrijk-uit voor de EK-kwalificatie, vrijdag: ‘Ik kende hem helemaal niet, maar zijn kwaliteiten bevallen mij en dan spreek ik namens de groep. Hij is heel duidelijk en tactisch sterk.’
Bondscoach Ronald Koeman had zulke goede verhalen gehoord over Sipke Hulshoff, dat hij een paar gesprekken met de Fries voerde en vroeg of hij hem af en toe mocht lenen van Feyenoord, waar Hulshoff dit seizoen, na een jaar bij Jong Feyenoord, bijna onlosmakelijk verbonden is met hoofdtrainer Arne Slot en diens staf.
Over de auteur
Willem Vissers is al ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
Hulshoff (48) is duidelijk aanwezig op trainingen, al is hij de assistent. Hij leidt geregeld de sessies, ook om de hoofdtrainer de gelegenheid te bieden het grote geheel te observeren. De stem van Hulshoff draagt ver over het veld. Ook Ronald en Erwin Koeman (de andere assistent), laten veel aan hem over. ‘Ik kan me heel goed voorstellen dat Ronald hem ook wil’, aldus trainer Arne Slot van Feyenoord. ‘Sipke heeft afgezien van zijn kwaliteiten een bescheiden ego. Dat is belangrijk voor een assistent. Als ik uiteindelijk een andere keuze maak, kan hij daarmee goed omgaan.’
Om misverstanden te voorkomen: Hulshoff geldt als een innovatieve trainer, het type dat soms clichématig wordt weggezet als ‘laptoptrainer’. Slot, met de belangrijke relativering: ‘Sipke is niet per se heel goed met de computer, maar hij weet wel de goede beelden uit te zoeken. Wedstrijdbeelden over hoe we gaan spelen, over hoe en waar we de tegenstander pijn kunnen doen.’
Wedstrijdsituaties vertalen in oefenvormen tijdens de training, dat is de specialiteit van Hulshoff. Hij en veel andere trainers zijn in zekere zin freaks die bezeten zijn van voetbal, van het bewerkstelligen van dat ene procentje meer dat beslissend kan zijn. Slot kan daarover eindeloos praten. Manchester City - Leipzig uit de Champions League kijken op tv, als studie aan ‘de universiteit van het voetbal’, zoals Slot het spel onder trainer Pep Guardiola van City noemt, en dan een paar fragmenten vinden waarmee ze Feyenoord verder kunnen helpen.
Dan komt Hulshoff precies met de goede partjes van de wedstrijd, beelden die lichtjes laten opgaan in hoofden van spelers, die inzichtelijk maken wat trainers van ze verlangen. Hoe Nathan Aké vanaf linksachter mensen vrijspeelt en via driehoekjes met collega’s naar voren voetbalt, bijvoorbeeld. Dat is genieten pur sang.
Slot: ‘Maar Sipke is dus geen computernerd.’ Hij vertaalt wedstrijdsituaties naar de training, dat is de beste samenvatting. De manier waarop een team wil voetballen, vastleggen in trainingsvormen.
Hulshoff heeft hard moeten werken om daar te komen waar hij is. Zijn ouders hadden een fietsenzaak annex tankstation in Twijzel. Twizel, zoals de Friezen zeggen. Zoonlief had alleen geen interesse in de overname van de nering. Sipke wilde trainen, nadat was gebleken dat hij voor het beroep van topvoetballer niet goed genoeg was, mede door blessures.
Altijd trainen dus, leren, luisteren, cursussen volgen en een visie ontwikkelen. Van onderaf zijn loopbaan opbouwen, van trainer bij de jeugd in Friese dorpen tot goedwillende amateurs. Zo was hij een jaar of vijftien geleden een paar seizoenen trainer van VV Bergum, in Friesland. Klaas de Boer maakte daar als spits talloze doelpunten per seizoen. Hij zegt: ‘Sipke was bezeten. Hij was altijd met voetbal bezig, met het bedenken van afwisselende oefeningen. Spelpatronen inslijpen, ook op ons niveau. En iedereen ging voor hem door het vuur.’
Hulshoff bouwde zijn loopbaan langzaam maar zeker op, combineerde soms betrekkingen bij meerdere clubs, leerde improviseren tijdens een periode in Ghana en werkte al bij Cambuur met Slot en met een andere leermeester, Henk de Jong. Later was hij assistent van Wim Jonk bij Volendam, omdat hij diens op de beginselen van Johan Cruijff geïnspireerde methode wilde meemaken.
Soms had hij wantrouwen te overwinnen, want wie was nou eigenlijk Sipke Hulshoff uit Twijzel? Zo volgde hij bij Cambuur de vertrokken Sandor van der Heide op in de trainersstaf, een icoon in Leeuwarden vanwege zijn vroegere kwaliteiten als voetballer. Hier zit in feite de kneep: de oud-voetballer met krediet tegenover de grote onbekende met door menigeen onvermoede capaciteiten als trainer, die veel meer te bewijzen heeft alvorens acceptatie volgt.
Gerald van den Belt, voormalig directeur van Cambuur, maakte van Slot en Hulshoff een duo bij Cambuur. Hij zegt: ‘Sipke heeft dus niet gespeeld in het betaald voetbal en bewandelde de bijna onmogelijke weg naar de top, met alleen al enorme obstakels om tot de cursus betaald voetbal te worden toegelaten. Dat heeft hem ook gefrustreerd.’ Hulshoff werd een paar keer afgewezen voor de hoogste cursus.
Hulshoff bereikte alsnog de top, mede door zijn vastberadenheid. Van den Belt: ‘Sipke heeft doorzettingsvermogen. Hij kan snel opgewonden raken, maar het is ook snel weer goed. Hij is rechtdoorzee en eerlijk, en hij heeft een gouden karakter. En als ik trainers mag geloven, is hij een ongelooflijk goede veldtrainer.’
Hij is overigens geen assistent die per se tegenwicht biedt aan de hoofdtrainer, die altijd de discussie aangaat. Althans, niet bij Slot, en die is daar blij mee. ‘Als hoofdtrainer krijg je al zoveel weerstand van buitenaf, dat het wel prettig is als we binnen de staf dezelfde taal spreken, dat we het eens zijn over de speelwijze, dat de keuze meer bestaat uit welk individu op welke positie speelt.
‘Als ik twee weken zou ontbreken, zou de training gewoon op dezelfde manier doorgaan met Sipke. We spreken dezelfde taal, zoeken dezelfde beelden voor situaties. Ik voel me nooit ongemakkelijk in zijn nabijheid. Dat is best bijzonder. We zien ook dezelfde kwaliteiten in spelers.’
Daarbij zijn ze allebei perfectionisten. Van den Belt: ‘Als één pionnetje te ver naar links staat, kan een oefening verpest zijn.’ Als een oefening perfect verloopt, geeft dat een kick. Slot: ‘Sipke heeft enorm veel structuur in zijn werkwijze. Alle details, de hele uitwerking van een training, staan dan op een paar stencils.’
Waar het eindigt voor Hulshoff? Slot weet niet zeker of zijn collega de ambitie koestert om hoofdtrainer te zijn. ‘De vraag is of hij zijn huidige rol op langere termijn kan blijven accepteren.’ Slot zou hem graag weer meenemen, bij een eventueel volgende club. Van den Belt: ‘Misschien is het wel beter dat hij de beste assistent van de wereld wil worden. Hoofdtrainer is soms het slechtste beroep ter wereld, terwijl assistent juist de beste baan kan zijn.’
Oud-spits Klaas de Boer: ‘Mijn gevoel zegt dat Sipke tevreden is met deze rol. Hij blijft zelf uit de wind en kan toch zijn ding doen.’ Zeker is vooral dat Hulshoff het druk heeft. Klaas de Boer: ‘We hebben nog contact via de app, maar het is zoeken naar een moment om iets af te spreken. Hij heeft momenteel weinig tijd. Dat begrijp ik wel.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden