Je kunt spontaan een dagje op bezoek bij het Internationaal Strafhof. Bij de balie noemen ze je dan een unannounced visitor. Het klinkt bijna verbaasd, alsof ze die daar niet veel zien, maar iedereen is welkom.
Vanuit dit glazen gebouw aan de rand van de duinen vaardigde de aanklager een week geleden een arrestatiebevel uit tegen de Russische president Poetin, wegens het deporteren van duizenden Oekraïense kinderen naar Rusland.
Ik loop naar de ingang. De Russische oud-president Medvedev zinspeelde in een reactie op een aanval met een raket op Den Haag. Het deed denken aan de ‘Hague Invasion Act’ van de Amerikanen in 2002: militair ingrijpen op Nederlandse bodem is mogelijk, als Amerikanen voor het Hof worden gedaagd.
De lokale nieuwszender Omroep West belde erover met experts van onder meer Clingendael, het landgoed hier vlakbij. De experts stelden gerust: omfietsen vanwege de Russische raketdreiging is niet nodig. Alles rond het Internationaal Strafhof is zo on-Nederlands groot dat we het liever klein maken.
Ook al wordt hij nooit gearresteerd: de aanklacht tegen Poetin is een gouden greep voor de beeldvorming. Poetin is een witte man. Het Strafhof krijgt al jaren kritiek dat witte rechters uit westerse landen hier zwarte oorlogsmisdadigers uit derdewereldlanden veroordelen.
De werkwijze is zo inefficiënt, dat de Nederlandse regering als gastland zich in 2019 publiekelijk beklaagde. De rechters verdienen riant – bijna twee ton per jaar belastingvrij – en klussen bij. Maar dat is nu allemaal vergeten. Het gaat alleen nog over het arrestatiebevel tegen Poetin.
Momenteel buigt het Strafhof zich over de zaak tegen Alfred Y. (48) en Patrice-Edouard N. (55), twee veronderstelde kopstukken van een christelijke militie die zo’n tien jaar geleden huishield in de Centraal Afrikaanse Republiek.
U volgt de conflicten in de Centraal Afrikaanse Republiek vast en zeker tot in detail, dat voel ik aan, maar voor mezelf vat ik het nog even samen. De strijdersgroep waartoe Alfred en Patrice-Edouard behoorden, zou moslims – daar een bevolkingsminderheid – hebben uitgemoord, gemarteld, verkracht en gedeporteerd.
Poetin wordt verdacht van het naar Rusland deporteren van Oekraïense weeskinderen. Vandaag gaat het bij het Strafhof ook over kinderen, ze duiken op in elk conflict: kindsoldaten in de Centraal Afrikaanse Republiek werden gered door hulpverleners, maar sommigen wilden liever kindsoldaat blijven.
Stel dat Poetin hier in het beklaagdenbankje belandt, dan wordt dit wennen na de hectiek van het Kremlin: bij het Strafhof gaat alles langzaam. Een getuigenverhoor sleept zich voort. Eén van Y.’s advocaten gaapt. De voorzitter, rechter Schmitt, draait rondjes in zijn stoel. Beeldschermen vallen uit, er komt een technicus bij.
Voor een verdachte kan deze landerige rechtszaal, uitgevoerd in beige, kaki en grijs, het decor worden van zijn laatste publieke optreden. Alfred en Patrice-Edouard doen goed mee. Ze markeren teksten en sorteren stapels papier, ze ogen ijverig, maar ik betwijfel of de rechters dat straks meewegen.
Alfred Y. kijkt soms op zijn horloge, alsof hij zo meteen nog ergens heen moet, dat zijn gewoontes die niet slijten, ook al zit je al jaren opgesloten en bepalen andere mensen mogelijk de rest van je leven je agenda. Misschien wil hij weten wanneer de lunchpauze begint.
De lunchpauze bij het Strafhof duurt lang, bijna anderhalf uur. In de koffiecorner lijkt iedereen elkaar te kennen. De wereld van het internationale recht is klein. Geen wonder dat de Russen probeerden om hier een stagiair te laten infiltreren.
Oorlogsmisdrijven in de Centraal Afrikaanse Republiek trekken geen volle publieke tribune. Als ’s middags toch ineens een klas vol buitenlandse studenten arriveert, zegt rechter Schmitt dat het alweer voorbij is voor vandaag. De klok slaat half vier, het tijdstip waarop je thuis wilt zijn voor de kinderen. Rechters zijn net mensen.
Ik moet denken aan Charles Taylor, de ex-president van Liberia, die in Den Haag – overigens door een ander tribunaal dan het Internationaal Strafhof – werd veroordeeld tot 50 jaar cel. Toen Nederlandse beveiligers hem na de uitspraak op het vliegtuig zetten naar Groot-Brittannië om zijn straf te ondergaan, probeerde hij hen een asielverzoek te overhandigen. Zijn Nederlandse cel leek hem prettiger dan de Britse.
Zo zou het kunnen aflopen met Poetin: dat hij uiteindelijk smeekt om in Nederland in de gevangenis te mogen blijven.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden