Wimar Jaeger (D66) is amper twee maanden waarnemend burgemeester van Zutphen, maar als hij het heeft over de dreigende marginalisering van het streekziekenhuis in de Gelderse stad, dan spreekt hij alsof zijn eigen carrière ervan afhangt. Dan schuift hij in zijn kamer met uitzicht op de imposante Walburgiskerk naar het puntje van zijn stoel en balt zijn grote handen tot vuisten.
In Zutphen gaat de afdeling verloskunde dicht, wordt de ic kleiner en de spoedeisende hulp wordt een soort huisartsenpost-met-extraatjes. De reden: op een omzet van 400 miljoen euro maken de Gelre Ziekenhuizen (met locaties in Apeldoorn en Zutphen) 20 miljoen euro verlies.
De recent aangetreden ziekenhuisdirecteur Pier Eringa kondigde de ingrijpende wijzigingen aan in De Stentor, met de woorden dat hij het ziekenhuis in Zutphen ‘wil volplempen met planbare operaties’. Het ziekenhuis zal zo vol komen te zitten, zei Eringa, dat patiënten straks ‘als het ware met de benen uit het pand hangen, omdat we hier allerlei planbare ingrepen doen’.
In het hele land dreigt voor streekziekenhuizen hetzelfde scenario als in Zutphen. Dinsdag stuurden de 29 burgemeesters van gemeenten met zo’n ziekenhuis zorgminister Ernst Kuipers (D66) daarom een noodkreet: betrek gemeenten bij de gesprekken over de toekomst van het lokale ziekenhuis. Hoognodig, zegt Jaeger (57), ‘want ik heb grote twijfels of het besluit van het ziekenhuis wel goed is doordacht’.
Over de auteur
Michiel van der Geest is de zorgverslaggever van de Volkskrant en verdiept zich in alle vormen van zorg: van ziekenhuizen tot huisartsen, van gehandicaptenzorg tot Big Pharma, van gezondheidsverschillen tot valgevaar.
‘Het is exemplarisch voor de bestuurlijke oriëntatie in de zorg. Op het moment dat je zo’n financieel-economische kijk loslaat op de ziekenhuiszorg, dan praat je dus niet meer over het veiligheidsgevoel van patiënten of over de nabijheid van zorg. Zorg is wel een publieke dienst, zeg ik er voor de zekerheid bij.’
‘Het gaat om twee dingen. Allereerst het zakelijk belang: ongeveer 40 procent van de instroom van het ziekenhuis komt van de spoedeisende hulp. Bouw je die af, dan krijg je een sneeuwbaleffect. Minder patiënten op het lab, dus minder patiënten bij de radiologie, enzovoort.
‘Maar het gaat mij vooral om het menselijke aspect, om het moment dat je hier op het voetbalveld je arm breekt. Dat je dan gewoon naar het ziekenhuis kan waar er gips omheen wordt gelegd, en dat je niet eerst met de bus naar Apeldoorn hoeft.’
‘Ja, technisch gezien is het een flauw argument, maar ik doe juist de oproep om ook het argument van de gevoelswaarde te zien. Als je hier een helikopter neerzet, ben je ook binnen een halfuur op het dak van het UMC Utrecht. Rationeel gesproken wil ik best aannemen dat we vanuit Den Haag de zaken zo weten te organiseren dat we alle grote risico’s ondervangen.
‘Mijn punt is dat er hier een heleboel inwoners zijn die de nabijheid van basisziekenhuiszorg belangrijk vinden. ‘Ik kan ook zeggen: heb ik een bakker nodig? Nee, die is niet nodig in Zutphen, want ik kan ook twee keer per week naar Warnsveld fietsen en dan zal ik echt geen honger lijden.
‘Wat vinden wij met elkaar nou basisinfrastructuur die we graag in onze omgeving hebben? Dat gaat over oma die gemakkelijk in het ziekenhuis op bezoek kan komen als mijn kind wordt geboren. Maar het bezoek van oma is geen financieel-economisch argument voor het ziekenhuis.’
‘Dat begrijp ik allemaal, maar dit gaat over zorg. Dat is niet een bedrijf, zeg ik ook binnen mijn eigen partij. Dit gaat over maatschappelijke waarden. Dit gaat over mensen. Dit gaat over vlees en bloed. Dit gaat over het veiligheidsgevoel dat wij met elkaar hebben. Dit gaat over stemgedrag, want een van de belangrijkste redenen waarom mensen op protestpartijen stemmen, blijkt uit het rapport Atlas van afgehaakt Nederland, is dat zij vrezen dat de zorg in de buurt verdwijnt.
‘Dus die benadering van zorg vanuit efficiency, topspecialisme, economische modellen: 'die snap ik, want ik begrijp dat we ons grote zorgen moeten maken over de oplopende kosten in de zorg. Maar als je daar te hard in gaat, dan is half tot driekwart Zutphen afgehaakt.’
‘Ik ben graag bereid om voor vervelende boodschappen te staan, maar in dit geval heb ik daar grote twijfels bij. Laat ik me eens op glad ijs begeven. De afgelopen jaren zijn de normen voor de spoedeisende hulp verder omhooggegaan. Die zijn volgens het ziekenhuis hier zo streng dat het niet meer aan die kwaliteitseisen kan voldoen. Terwijl 95 procent van de mensen daar gewoon binnenkomt met een eenvoudige zorgvraag, met die gebroken arm.
‘Het gaat om de verhoudingen! Hebben we dit dan helemaal doordacht en duidelijk gecommuniceerd, of zijn we zo obsessief bezig met nóg verder professionaliseren dat er straks geen arts in opleiding meer mag werken, omdat het zou kunnen dat-ie een keer in een te complexe situatie terechtkomt?
‘Ik ben geen populistische burgemeester die maar even meehuilt met de wolven in het bos. Mijn oproep aan bestuurders, ambtenaren, de zorgminister – mijn partijgenoot – is: houd er in vredesnaam rekening mee dat met nog meer wetenschappelijke onderbouwing, met nog meer technocratie, met een focus op efficiency, de menselijke maat uit de zorg verdwijnt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden