Het is net een film. Al vijf dagen zoeken duizenden paramilitairen in India naar een sikh-separatist die zaterdag via een spectaculaire (te zien via een livestream van zijn handlangers) auto-achtervolging wist te ontsnappen aan zijn arrestatie door de politie. In de noordwestelijke deelstaat Punjab is een halve staat van beleg van kracht en zijn miljoenen mensen afgesloten van internet en (deels) telefonie. Het openbare leven is er vrijwel tot stilstand gekomen. Maar van de verdachte nog geen spoor.
Het draait allemaal om Amritpal Singh Sandhu, een selfmade prediker die verboden oude dromen doet herleven over Khalistan, een onafhankelijke staat voor de sikhs in Punjab (de enige Indiase deelstaat waar deze religieuze groep in de meerderheid is). De 30-jarige Singh (woeste baard, ongeknipt haar, donkerblauwe tulband, rituele dolk) is volgens de Indiase regering bezig met de opbouw van een gewapende militie om te strijden voor Khalistan, en daarmee een risico voor de nationale veiligheid.
Amritpal Singh werd in februari in één klap een nationale beroemdheid toen hij met honderden aanhangers een gearresteerde medestander uit een politiecel wist te bevrijden. Zwaaiend met zwaarden en geweren bestormden de sikhs het bureau, waarop agenten de arrestant zonder verzet overdroegen. Ze verklaarden later dat ze zich niet hadden kunnen verweren omdat de sikhs hun heilige boek, de Guru Granth Sahib, als schild hadden gebruikt. Sindsdien is Singh in India ‘suspect number one’.
De autoriteiten zijn inmiddels in alle staten. De regering-Modi, die een steeds rabiatere hindoenationalistische koers vaart en weinig op heeft met religieuze minderheden als moslims en sikhs, is als de dood voor elke vorm van separatisme en zet dus alle middelen in tegen Singh en zijn ‘anti-nationalistische sentimenten’ (aldus chief minister Bhagwant Mann van Punjab). Hij wordt nu verdacht van poging tot moord, verzet tegen arrestatie en het verstoren van de ‘communale harmonie’.
Bij de jacht op Singh zijn inmiddels 114 mensen gearresteerd, onder wie een oom en enkele naaste medewerkers van Singh. Ook werden vuurwapens en munitie in beslag genomen. Op de poort van Singhs huis en op geweren en scherfvesten zouden logo’s van zijn militie zijn gevonden. Een onzinnig complot, aldus Singhs vader, zijn zoon is geen separatist. Maar daar denken Singhs fans in de diaspora anders over. Boze sikhs vielen deze week Indiase diplomatieke vertegenwoordigingen aan in Londen en San Francisco, twee steden met een grote sikh-gemeenschap. Ze haalden de Indiase vlag naar beneden en hesen de vlag van Khalistan. Tot grote woede van New Delhi.
De reactie van de regering is niet onbegrijpelijk. In de jaren tachtig leidde een separatistische sikh-opstand tot een ware geweldsorgie. Militante sikhs bezetten in 1984 onder leiding van hun geestelijk leider Jamail Singh Bhindranwale de Gouden Tempel van Amritsar, het allerheiligste heiligdom van de sikhs. Bij de daaropvolgende bestorming door het Indiase leger vielen vele doden, onder wie Bhindranwale. Uit wraak werd maanden later toenmalig premier Indira Gandhi door haar sikh-lijfwachten vermoord, wat weer leidde tot bloedige pogroms tegen sikhs. In totaal vielen er bij de opstand 30.000 doden, voor een groot deel burgers.
De 30-jarige Amritpal Singh was in die tijd nog niet eens geboren. Hij komt als activist uit het niets. Er is weinig over hem bekend, behalve dat hij in Punjab werd geboren, er werktuigbouwkunde studeerde en in 2012 naar Dubai vertrok om te werken in het transportbedrijf van zijn familie. Hij begon op sociale media te ageren voor een onafhankelijk Khalistan als de oplossing voor alle problemen van de Punjab, zoals waterschaarste, drugsmisbruik en de achteruitgang van de Punjabi cultuur.
Vorig jaar keerde Singh - uiterlijk inmiddels naar zijn held Bhindranwale gemodelleerd - als een selfmade prediker terug naar India, waar hij met speeches over religieuze, sociale en politieke thema’s onder jonge werkloze Punjabi’s al snel flinke aanhang kreeg. Hij leidde massale marsen voor de rechten van sikhs en schopte het tot leider van Waris Punjab De (Erfgenamen van Punjab), een beweging die in 2020-2021 een sleutelrol speelde bij de succesvolle boerenopstand tegen de gehate landbouwhervormingen van Modi, waaraan veel sikhs deelnamen.
Daarna ging het snel met Singh. In september werd hij tijdens een religieuze ceremonie in Bhindranwales geboortedorp tot diens geestelijk erfgenaam gekroond. Hij riep er op tot vrijheid voor de sikhs. ‘We zijn nog steeds slaven. We moeten voor onze vrijheid vechten.’ Met die boodschap trok hij de maanden erna door de Punjab. Hij spoorde sikhs aan zich te laten ‘dopen’ en drugs en kastendenken af te zweren. Ook liet hij het meubilair van een gurdwara (sikhtempel) kort en klein slaan omdat gelovigen in nabijheid van hun heilige boek alleen op de grond mogen zitten. En daarmee was Singh klaar voor het echte werk.
Het is een raadsel waarom de Indiase autoriteiten Singh maandenlang zijn separatistische boodschap lieten uitdragen - ze hebben doorgaans geen moeite om hun tegenstanders de mond te snoeren. Volgens Singh zelf is de strijd voor Khalistan niet ondemocratisch. Wel roept hij de terroristische spoken uit het verleden doelbewust op. Zo suggereerde hij fijntjes dat minister Amit Shah van Binnenlandse Zaken en Veiligheid wel eens vermoord zou kunnen worden, net als premier Indira Gandhi destijds.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden