Sinds het luchtruim zijn universum werd, rees zijn ster als een komeet. Binnen enkele weken tijd belandde Flaco in de top-10 van bekendste New Yorkers. Wie? Flaco. Flaco de uil. Een oehoe, om precies te zijn.
De mannetjesroofvogel, een exoot voor Noord-Amerika, zat bijna dertien jaar lang zijn dagen uit achter de tralies van de dierentuin van New York. Tot 2 februari, toen dierenrechtenactivisten een groot gat in het roestvrijstalen gaas van zijn verblijf zaagden en de vogel de wieken nam. Een dag later werd hij aangetroffen in een boom in het New Yorkse Central Park, waar zijn nieuwe uitzicht hem prima leek te bevallen. Daar resideert de vogel nog steeds, dagelijks aangestaard door horden nieuwsgierigen die een glimp van hem willen opvangen.
Sinds zijn bevrijding (of ontsnapping, het woordgebruik hangt af van het perspectief van de verteller) raken Amerikaanse media – van CNN en The New York Times tot Late Night met Seth Meyers – niet over hem uitgesproken. Flaco is misschien wel de enige uil ter wereld met een eigen Wikipedia-pagina en een eigen Twitteraccount.
Al snel ontstond een maatschappelijke discussie over die ene vogel, behorend tot een van de grootste uilensoorten op aarde. Wat te doen met de ontsnapte uil?
Biologen, ecologen en andere dierenliefhebbers voerden verhitte discussie over de vraag of Flaco zijn vrijheid wel aan zou kunnen, of dat hij beter zou zijn in gevangenschap. De dierentuin zette, samen met dierenambulances, aanvankelijk alles in het werk om de uil weer te vangen. Steeds was de roofvogel de mens te slim af. Een petitie (‘Free Flaco!’) om hem permanent de vrijheid te gunnen, verwierf in korte tijd meer dan 1.500 handtekeningen. Na ruim twee weken staakte de dierentuin de pogingen de vogel te vangen.
Zijn verzorgers vreesden dat de uil het niet zou redden in het wild. Hij had immers nooit geleerd om te jagen. Die angst blijkt tot nu toe ongegrond: Flaco vloog hooghartig voorbij aan de porties lokaas en scharrelde in Central Park zijn eigen kostje bij elkaar – in alles een selfmade man.
Dat voedde een nieuwe angst: een week na zijn vrijlating troffen onderzoekers in zijn braakballen de resten aan van een rat. Linke soep, want de stad kampt met een plaag (naar schattingen zo’n twee miljoen ratten zwerven in New York rond), die wordt bestreden met duizenden kilo’s gif per jaar. In de bossen van Central Park speelt Flaco Russische roulette, vrezen vogelbeschermers: een vergiftigde rat zou Flaco fataal kunnen worden. Hij zou niet de eerste vergiftigde uil zijn. Bovendien is het stadsverkeer een gevaar en dreigt Flaco – net als jaarlijks zo’n 90 tot 230 duizend pechvogels – te pletter te vliegen tegen de torenhoge gebouwen in de stad, vreest de Amerikaanse vogelbescherming.
Over de auteur
Jean-Pierre Geelen werkt op de redactie Wetenschap als redacteur ‘Natuur & biodiversiteit’. Hij schreef onder meer het boek Blinde Vink, hoe ik vogels leerde kijken.
Russische roulette of niet, het noodlot houdt zich vooralsnog gedeisd. Flaco is nog springlevend kijkt dagelijks fier uit over de horden bezoekers die zich met kijkers en camera’s in zijn buurt verzamelen.
Hier dreigt weer de tol van de roem: zijn sterstatus kan volgens critici zo veel kijkers naar Central Park lokken, dat het dier permanent wordt opgejaagd, wat een aanslag zou kunnen zijn op zijn energie, die hij nodig heeft om te jagen. Intussen is het verhaal van de uil een eigentijdse sage, waaraan vertellers verschillende inzichten en levenslessen koppelen. Op ‘zijn eigen’ Twitteraccount ziet de vogel (en anders zijn bevrijder wel) zichzelf als standbeeld van moed. ‘Bravery is to stand up for what you believe in, so I’m standing tall’, ‘zegt’ de vogel daar. Oftewel: ‘Moed is opkomen voor datgene waarin je gelooft, dus ik blijf overeind.’
The New York Times citeerde een vogelaar die opperde dat New Yorkers, tijdens covid opgesloten in te kleine appartementen, zich identificeren met het aanpassingsvermogen van de vrije vogel. ‘In Flaco’s succes zien zij hun eigen succes – of inspiratie om verder te werken aan hun eigen succes.’
Lenore Skenazy – spreker, blogger en activiste voor de vrije opvoeding van kinderen – ziet in Flaco niets minder dan ‘een vliegende metafoor’ voor het ouderschap. ‘In slechts twee weken heeft hij geleerd de strijd met de elementen aan te gaan en New York te verblinden. Hij verbijsterde de mensen die van hem houden maar hem al die jaren hebben onderschat’, schreef ze. En: ‘Als wij willen dat onze kinderen ons verrassen met hun capaciteiten en uitbundigheid, moeten ook wij bedenken dat zij voorgeprogrammeerd zijn om dingen te ontdekken en uit te zoeken.’ Met andere woorden: zet de kooi open en geef uw kinderen de vrijheid.
Zo werd Flaco de dierentuinuil in recordtijd een bron van wijsheid.
Flaco is een euraziatische oehoe (Bubo bubo). Een exoot voor Amerika, maar hier een oude bekende. Sinds 1997 broeden er jaarlijks oehoe’s in Nederland, momenteel 54 paar. Aanvankelijk alleen in Zuid-Limburg, nu ook in Overijssel, Gelderland en Noord-Brabant.
Oehoe’s maken voor hun jacht soms vluchten van vele kilometers. Ze schuwen bebouwd gebied niet, om daar op duiven te jagen. Jonge oehoes zwerven soms over honderden kilometers rond voordat ze zich ergens vestigen.
In Nederland ontsnapte tweemaal een pelikaan uit dierentuin Artis. In 2018 legde een gedurende een korte tijd het treinverkeer plat. In 2011 verbleef er een bij de Kagerplassen, maar na enkele maanden werd hij in Duitsland dood aangetroffen: te pletter gevlogen tegen een windmolen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden