Met een eclatante verkiezingsoverwinning bij de Provinciale Staten op zak heeft BBB-leider Caroline van der Plas de aanval geopend op het kabinet Rutte. Ze spreekt van een ‘onhoudbare situatie’. Ondertussen neemt haar partij in de provincie het initiatief om verkennende gesprekken te voeren. Bij de eerste zogeheten ‘duidingsdebatten’ van de verkiezingsuitslagen in de provincies Groningen, Utrecht en Zuid-Holland bekijken partijen op welke manieren ze elkaar de hand kunnen reiken.
In Groningen sluit de BBB (12 zetels) geen enkele partner uit, benadrukte lijsttrekker en mbo-docent Gouke Moes woensdag. ‘De BBB is de grootste geworden, maar niet als enige gekozen. We kunnen het niet alleen doen.’
De BBB wil in Groningen gaan besturen zonder een in beton gegoten coalitieakkoord. Zelfs de mogelijkheid van een minderheidscollege hield voorman Moes open. ‘Niet links, niet rechts, maar echte problemen van echte mensen nou eens echt oplossen.’ Hij noemde daarbij mijnbouwschade, leefbaarheid, armoede en het stikstofkdossier.
‘Maar de grootste crisis is die van het vertrouwen. Daarom moeten we open de informatiefase ingaan. We moeten elkaar opzoeken en naar elkaar luisteren. Juist als we het niet eens zijn met elkaar. Zo ga je polarisering tegen.’
In Zuid-Holland vond een dag na de verkiezingen al een duidingsdebat plaats. BBB werd daar met 9 zetels de grootste, op de voet gevolgd door de VVD met acht zetels. Als zij samenwerken, zijn er nog elf zetels nodig. Aan verkenner Fred Teeven, oud-staatssecretaris van Justitie en in het verleden crimefighter namens de VVD, de taak om een coalitie te smeden.
BBB-lijsttrekker Hans Veentjer zei geen enkele partij uit te sluiten maar tegelijkertijd ‘het liefst wijn zonder water’ te drinken. De manier waarop de stikstofruimte wordt ingevuld, zal een belangrijk twistpunt worden in Zuid-Holland. In geen provincie moeten er zoveel huizen worden gebouwd: 235.000. Dat er veel woonruimte bij moet komen is ook geen discussie. Wel verschillen de partijen van mening over waar er gebouwd moet worden en hoeveel ruimte er wordt ingeruimd voor sociale woningbouw en statushouders.
In principe zou een coalitie over rechts in Zuid-Holland kunnen, al stellen VVD en CDA dat een uitspraak van de Raad van State dwingt om de stikstofuitstoot aan banden te leggen. ‘Maar ik hoor BBB niet iets anders zeggen’, zei VVD-lijsttrekker Jeanette Baljeu.
Ook in Utrecht werden de koppen voor een duidingsdebat bij elkaar gestoken. In de kleinste provincie van Nederland kwam de uitslag als laatste. Uiteindelijk won BBB (13,2 procent) in een nek-aan-nekrace nipt van GroenLinks (12,8 procent). Het wordt in Utrecht daardoor bijzonder lastig om helemaal over links of over rechts te gaan.
Reden voor BBB-lijsttrekker Anton Verleun om Danny de Vries, burgemeester van Oudewater, aan te stellen als verkenner. ‘Hij heeft een stedelijke achtergrond, maar zit nu in een plattelandsgemeente’, zei Verleun afgelopen vrijdag bij het debat. GroenLinks-leider Huib van Essen zei ‘veel overeenkomsten’ te zien. Hij wees op investeringen in het openbaar vervoer, het niet kappen van bomen in Amelisweerd en meer geld naar kunst en cultuur.
In verschillende andere provincies werden woensdag de eerste verkennende gesprekken gevoerd. Dat gebeurde onder meer in Zeeland, Flevoland en Gelderland. De komende tijd moet blijken of de verzoenende toon ook daadwerkelijk tot tastbare overeenkomsten gaat leiden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden