Lang voordat om zich heen slaande pandemieën en oprukkende kunstmatige intelligenties het wetenschapsnieuws steeds steviger richting het dystopische duwden, was er al eens een sciencefictionachtig nieuwtje dat de academische gemoederen stevig bezighield. Op 19 oktober 2017 werd ons deel van de kosmos namelijk bezocht door een merkwaardig langwerpig stuk gesteente afkomstig van buiten het zonnestelsel.
Voor het eerst waargenomen vanaf Hawaï kreeg-ie een naam in de lokale taal: ’Oumuamua. Grof vertaald is dat zoiets als ‘boodschapper van ver’. In het vakblad Nature verscheen donderdagmiddag een verklaring voor een van de meest raadselachtige eigenschappen van die ruimtesigaar, iets dat op het eerste gezicht volkomen bizar lijkt: het feit dat hij op weg door ons zonnestelsel, eenmaal aangekomen bij de zon, plots versnélde.
Over de auteur
George van Hal schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart voor de Volkskrant. Hij publiceerde boeken over alles van het heelal tot de kleinste bouwstenen van de werkelijkheid.
Die versnelling leidde ertoe dat een handjevol wetenschappers bij ’Oumuamua niet langer dachten aan komkommers of sigaren, maar aan iets totaal anders. ‘Ik denk dat die gemaakt is door een buitenaardse beschaving’, zei astronoom Avi Loeb in 2019 nog, toen ik hem erover sprak voor de krant.
Loeb is het voormalig hoofd sterrenkunde van de prestigieuze Amerikaanse universiteit Harvard. Een gerenommeerd onderzoeker dus, die het stevige vermoeden had dat de mensheid bezocht was door intelligente aliens. Of op z’n minst door een onbemande sonde afkomstig van een verre kosmische beschaving. Geen wonder dat hij de nodige media-aandacht kreeg. Hij schreef er zelfs een boek over.
Wat Loeb schetste léék niet alleen een sciencefictionscenario, het wás het ook. Of nou ja: bijna dan. In het klassieke sciencefictionboek Rendezvous with Rama (1973) van auteur Arthur C. Clarke bezoekt een bizar voorwerp het zonnestelsel. Astronomen denken dat Rama, zoals ze het voorwerp dopen, een ordinair stuk ruimtesteen is. Totdat ze gek gedrag spotten. Belangrijkste verschil: in het boek is dat gedrag geen plotse versnelling, maar (onder meer) het feit dat het voorwerp zo snel om z’n as draait.
Helaas blijkt ’Oumuamua – in tegenstelling tot Rama – geen bouwwerk van buitenaardsen. De nieuwe analyse in Nature laat zien dat de versnelling, en een aantal andere eigenaardige gedragingen, verklaard kunnen worden door een simpel mechanisme: het uitstoten van waterstofgas, afkomstig uit het waterijs in de komeet en losgekomen onder invloed van sterke straling afkomstig uit de zon.
Loeb en overige aanhangers van het ruimteschipidee hadden wat dat betreft beter kunnen kijken naar een ándere sciencefictionklassieker over intelligente aliens: het boek Contact, van astronoom Carl Sagan. Wanneer de astronomen daarin eindelijk een signaal ontvangen dat ogenschijnlijk afkomstig lijkt van buitenaards leven, iets waar die personages al hun halve carrière op hopen, proberen ze eerst uitvoerig hun eigen hypothese dood te checken.
Pas wanneer echt álle alternatieven van tafel zijn, en vakgenoten ook enthousiast blijken, durven ze er zelf een beetje in te geloven. En uiteindelijk is dát hoe wetenschap hoort te gaan. Hoe graag je ook bezocht wilt worden door aliens.
Source: Volkskrant