De partij kan zo via de restzetelverdeling een extra zetel verdienen, ten koste van de PVV. De restzetelverdeling wordt dan van politiek belang, nu de coalitie zoveel zetels tekort komt en zelfs met de 15 zetels van PvdA en GroenLinks – de partijen waarmee vaak zaken worden gedaan – net niet aan de benodigde meerderheid van 38 zetels lijkt te gaan komen. Daarvoor heeft de coalitie één zetel extra nodig.
Eerste Kamerleden zijn de enige volksvertegenwoordigers die niet door gewone kiezers verkozen worden. De bevolking stemt voor de verdeling in de Provinciale Staten. De nieuwgekozen Statenleden zijn op hun beurt verantwoordelijk voor de samenstelling van de Eerste Kamer. De Eerste Kamerleden worden op 30 mei gekozen.
Op basis van de uitslagen in de provincies is een goede prognose te maken van hoe de senaat eruit zal komen te zien. Toch kunnen er kleine veranderingen ontstaan als Statenleden niet op hun eigen partij stemmen, maar een strategische stem uitbrengen op een andere partij.
Partijen rekenen uit hoeveel stemmen ze nodig hebben om een zetel in de Eerste Kamer te bemachtigen. Op een gegeven moment maakt een stem meer of minder niet meer uit, het zetelaantal voor de partij ligt vast – er zijn niet genoeg Statenleden over om nog een extra Eerste Kamerzetel te halen. Een partij kan dan de resterende eigen Statenleden vragen om op een andere partij te stemmen om die partij zodoende net genoeg stemmen te bezorgen voor een extra zetel.
Dat zouden coalitiepartijen dus ook dit jaar kunnen doen. Als een van de drie coalitiepartijen één of voor de zekerheid twee eigen Statenleden overhaalt om op de ChristenUnie te stemmen, lijkt een extra restzetel voor die partij zeker. Die zetel zal waarschijnlijk ten koste gaan van de PVV, die daardoor naar vier zetels zakt.
Veel hangt af van de stem van het Brabantse Statenlid Anne Schipper (ChristenUnie-SGP). Als hij op de bevriende SGP stemt, haalt die partij twee zetels in de Eerste Kamer. Met een stem op de ChristenUnie houdt de partij grote kans op een derde zetel. Schipper, tevens directeur van het partijbureau van de ChristenUnie, verwacht dat hij op zijn eigen partij zal stemmen, maar heeft dat nog definitief besloten.
Ook menselijke fouten kunnen nog zorgen voor een andere uitslag. In 2011 stemde het Noord-Hollandse Statenlid Willem Cool (D66) met een blauwe pen in plaats van een rood potlood. Zijn stem was daardoor ongeldig, waardoor D66 een zetel minder behaalde in de Eerste Kamer.
Een andere fout maakte Cheryl Braam in 2007. Zij werd toen voor GroenLinks in de Staten van Noord-Holland verkozen. Toen ze stemde voor de Eerste Kamer kruiste ze niet één vakje aan, maar kleurde in haar enthousiasme alle vakjes op de lijst van GroenLinks in. Haar stem werd daarmee ongeldig.
De precieze uitslag voor de Eerste Kamer blijft tot 30 mei onzeker. De Eerste Kamerverkiezing vindt namelijk achter gesloten deuren plaats. Statenleden zouden zo anoniem – bijvoorbeeld uit onvrede met hun eigen partij – op een andere partij kunnen stemmen, waardoor verrassingen tot het laatst mogelijk zijn.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden