Deze week is de week van de Lentekriebels. Dat is een week op de basisschool waarin kinderen leren over de verschillen tussen man en vrouw en over seks. Er is dit jaar wat ophef ontstaan over de 3D-clitoris die daarbij ingezet wordt. Moet dat nou, de clitoris de lagere school in? Moeten kinderen weten wat een clitoris is, of hoe die eruit ziet en waar die zit?
Hoeveel volwassenen weten exact waar de clitoris zit en hoe die eruit ziet?
Penissen weten we wel ongeveer. Maar vagina’s, clitorissen? De meeste mensen zijn hetero, waardoor ze vaak een N=1 ervaring hebben met het eigen geslacht. Maar mannen hebben vaak naast een uitgebreide studie van hun eigen lid nog wel eens een glimp opgevangen van andere penissen, bij de douches van de sportclub, in de sauna, of - hetero’s uitgezonderd - gewoon in bed.
Rinske van de Goor is huisarts. Ze schrijft om de week een wisselcolumn met Danka Stuijver.
Voor ons vrouwen is dat anders. De meeste vrouwen hebben een kleiner of groter assortiment aan piemels gezien in hun leven, maar wat we aan vagina’s hebben gezien, beperkt zich meestal tot een glimp van de eigen vagina. Bovendien moet om je vaginale zelfkennis te vergroten ofwel een soort slangenmeisje zijn of in een ingewikkeld standje met een spiegel in de weer, en dan nog: wat zie je dan, iets harigs, of wat verfrummelde flapjes, veel wijzer word je er doorgaans niet van.
En dat terwijl we met onze vagina heel wat meemaken, meer dan mannen met hun piemel. De penis spuit plas of sperma en kan slap hangen of fier overeind staan en alle standjes daartussenin, maar dan is de trukendoos van de penis wel leeg. Qua uiterlijk is er ook niet zoveel te halen: bloedlul of vleeslul, met of zonder voorhuid: iedereen kan een herkenbare penis tekenen, de penis is graffiti les 1, elke zichzelf respecterende fietstunnel heeft er een paar.
Nee, dan de vagina. Om te beginnen de vulva, de buitenkant van de vagina. Vooraan zit, verscholen onder een subtiel voorhuidje, de clitoris die bij opwinding net zo kan zwellen als een penis. Dan zwellen ook de buitenste schaamlippen. De binnenste schaamlippen liggen vaak als een soort rozenblaadjes licht opengevouwen op de buitenste schaamlippen en kunnen allerlei vormen hebben, uniek voor elke vrouw. De vagina is een gang die bij opwinding vochtig wordt en er zit een spier rondom, waardoor de vrouw haar vagina lichtjes kan dichtknijpen. De plasbuis mondt uit in het laatste stukje van de vagina, aan de voorkant. Onder in de vagina zit de baarmoedermond. Daaruit komt via de vagina regelmatig bloed naar buiten, of, heel soms, een baby.
De vagina is ook anatomisch bijzonder: het maagdenvlies is een tastbare herinnering aan de embryonale aanleg van de vrouw. De vagina ontstaat doordat de huid naar binnen stulpt en zo een tunnel naar binnen graaft en tegelijk vanaf de baarmoeder in het embryo een tunnel naar buiten wordt gevormd. Het maagdenvlies is de plek waar de huid-tunnel en de tunnel vanaf de baarmoeder elkaar ontmoeten. Het is een ring van fliebertjes en oneffenheden in de vaginagang die de overgang tussen huid-vagina en baarmoeder-vagina markeert.
De meeste vrouwen hebben hun maagdenvlies nog nooit opgemerkt. Het zit, zelfs voor slangenmeisjes, te diep in de vagina om te zien.
Maar sommige vrouwen komen hun maagdenvlies ineens tegen, vooral na een bevalling. Dan hangt er ineens iets uit de vagina, en dat geeft natuurlijk ongerustheid, over kanker, of poliepen, of genitale wratten. Is het gewoon een maagdenvliesflieber die eruit piept. Dat komt doordat bij een bevalling altijd wel iets van een verzakking ontstaat, waarbij de vagina als een uitgelubberde sok wat meer naar beneden zakt en het maagdenvlies wat meer naar buiten komt zetten. Het is gedeeld vaginaverdriet: alle vrouwen verzakken. Maar vrouwen die gebaard hebben verzakken wel meer en sneller.
Moeten kinderen dit allemaal weten over de clitoris en de vagina? Welnee. Maar kinderen weten allang dat daar een speciaal plekje zit dat anders voelt dan elders op hun lichaam, of het nou een penis of een clitoris is. Het is goed om daar aandacht aan te schenken. Dat ze weten hoe hun lijf in elkaar zit. Als de clitoris verzwegen wordt, lijkt het iets wat er niet mag zijn, waar je niks mag voelen, waar je je voor moet schamen. Het normaliseren van de lichamelijke sensaties die kinderen ervaren, helpt ze hun lichaam te begrijpen, ook wanneer daar door hormonen seksuele gevoelens bijkomen. En kennis en acceptatie van het eigen lichaam maakt hen ook weerbaarder tegen eventuele foute seksbehoeftes van volwassenen.
Source: Volkskrant