We zijn in het Nederlandse taalgebied niet bepaald gezegend met veel genrefilms- en series, in het bijzonder sciencefiction. Daarvoor zijn allerlei oorzaken te bedenken – met budgetbeperkingen wellicht als de saaiste, maar tegelijk meest logische: je zult moeten opboksen tegen de beeldtaal van blockbusters als The Last of Us (HBO Max) en de Avatar-films.
Des te opvallender dat we met de behoorlijk geslaagde Nederlands-Vlaamse serie Arcadia, geregisseerd door Tim Oliehoek, een onvervalste dystopische serie hebben, die in Black Mirror-stijl, in een nabije, nog behoorlijke herkenbare toekomst speelt.
Mark Moorman schrijft voor de Volkskrant over series, fotografie en populaire cultuur.
Het fictieve land Arcadia wordt met strakke, militaristische hand geregeerd, volgens een systeem waarbij de burgers worden afgerekend op hun score. Die wordt bepaald door factoren als gezondheid en gehoorzaamheid. Op die gehoorzaamheid wordt toegezien door een ordedienst die Het Schild heet. Al snel wordt duidelijk dat een te lage score fatale gevolgen kan hebben: verbanning naar een buitengebied dat de reputatie heeft onleefbaar te zijn; een soort Lage-Landenversie van een goelag.
Het scenario van Philippe De Schepper, Bas Adriaensen en Zita Theunynck blinkt uit in bijna orwelliaanse newspeak. ‘De score is altijd eerlijk’, horen we in de eerste aflevering. En: ‘Het algoritme maakt geen fouten.’ Gevolg is wel dat in Arcadia, een mengeling van de DDR en de Chinese surveillancemaatschappij, een nieuwe klassenmaatschappij is ontstaan.
Allereerst: de makers hebben zich uitgeput om binnen hun middelen een overtuigende wereld te scheppen, een soort retrofuturistische lappendeken van grotendeels bestaande brutalistische architectuur en landschapskunst in Nederland, België en Duitsland, waaruit de menselijke maat is verdwenen. Ook in kostumering en kleurenpalet zijn nadrukkelijke keuzen gemaakt die de dystopie in somber grijs en blauw neerzetten. De kijker is vrij snel aan de beeldtaal gewend, net als aan het feit dat we een gemengd Vlaams-Nederlandse cast hebben.
Centraal staat de familie Hendriks, bij aanvang een bevoorrechte clan die zich over de score geen zorgen hoeft te maken. Geen wonder, want vader Pieter (Gene Bervoets) is directeur van de Dienst Algoritme. Die positie heeft hem in de positie gebracht om de score van dochter Luz (Lynn Van Royen) te manipuleren, want zij heeft in Arcadia als autistische vrouw geen recht op een hoge score en daarmee op een bevoorrecht leven.
Wanneer de fraude aan het licht komt neemt de pater familias de schuld op zich en wordt hij verbannen. De andere leden van de familie, met Monic Hendrickx als moeder en Melody Klaver als oudste dochter Alex, komen onder de loep van veiligheidsagent Marco (Maarten Heijmans) te liggen, die vast van plan is aan te tonen dat alle leden van de familie schuldig zijn.
Arcadia aarzelt niet in zijn sombere toonzetting en er hangt een oprechte omineuze sfeer. De geschiedenis van de wereld waarin we ons bevinden wordt voor Nederlandse begrippen langzaam ontvouwd, zodat je als kijker beloond wordt door aan boord te blijven om deze geschiedenis en de personages te leren kennen. En uiteindelijk is de kern van de serie het verhaal van een uiteenvallende familie. En hoe exotisch de wereld van Arcadia ook is, dat voelt dan weer als vertrouwd terrein.
★★★★☆
Drama
Achtdelige serie, regie van Tim Oliehoek
Met Gene Bervoets, Monic Hendrickx, Abigail Abraham, Maarten Heijmans
Te zien op NPO Plus, en elke zondagavond op NPO 3
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden