Dat Macrons poging tot hervorming vanuit het politieke midden niet kan overtuigen, dat hij de Fransen niet weet te verenigen, opent nieuwe kansen voor de extremen van links en rechts.
De Franse president Emmanuel Macron heeft gewonnen en verloren. Hij drukte een belangrijke pensioenhervorming door en zijn regering overleefde twee moties van wantrouwen. Maar hij leed ook een morele nederlaag: de verhoging van de pensioenleeftijd naar 64 jaar kon slechts worden doorgevoerd door het parlement buitenspel te zetten, een democratisch zwaktebod.
Op zichzelf was er alle reden om het Franse pensioenstelsel te hervormen. De publieke uitgaven voor pensioenen bedragen in Frankrijk 14,5 procent van het bruto binnenlands product, ongeveer twee keer zo veel als het gemiddelde in de landen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso). In de meeste Europese landen ligt de pensioenleeftijd hoger dan de 64 jaar waartegen de Fransen zich zo massaal verzetten. Daarbij vergrijst de bevolking, is de staatsschuld opgelopen en de houdbaarheid van de Franse staatsfinanciën een permanente zorg.
Macron heeft de Fransen echter niet kunnen overtuigen. De grote meerderheid van de publieke opinie was fel tegen een verhoging van de pensioenleeftijd. Ook in het parlement wist hij geen steun te verwerven. Daarom voelde hij zich genoodzaakt het parlement te passeren met het befaamde artikel 49.3 van de Grondwet. Dat is toegestaan en ook andere presidenten hebben van het artikel gebruikgemaakt – maar het is een autoritair paardenmiddel dat kwaad bloed zet, zeker als het wordt gebruikt om een maatregel door te drukken waarvoor weinig draagvlak is. Bovendien bevestigt de gang van zaken Macrons imago van een arrogante leider die zich te ver van het volk heeft verwijderd.
Daarmee bezegelt de pensioenhervorming het echec van het macronisme. In 2017 werd de jonge Macron gekozen met een programma dat Frankrijk energieker, dynamischer en ondernemender zou maken. Als de Fransen weer vertrouwen in de toekomst krijgen, zo beloofde hij, zullen zij zich niet langer met hand en tand verzetten tegen elke aantasting van hun verworven rechten.
Macron heeft de Fransen niet weten te verenigen. Onder zijn bewind zijn de breuklijnen alleen maar dieper geworden. Dat zijn poging tot hervorming vanuit het politieke midden niet kan overtuigen, opent nieuwe kansen voor de extremen van links en rechts.
Frankrijk is altijd notoir moeilijk te hervormen geweest. Maar Macrons toevlucht tot 49.3 zegt ook iets voor het politieke klimaat in Europa: als het wantrouwen toeneemt, wordt het steeds moeilijker om impopulaire, maar noodzakelijke beslissingen te nemen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant