‘Laatste vraag: hoeveel heeft u afgelopen drie dagen geslapen?’, vroeg de verslaggever van de Zwitserse publieke omroep SRF zondagavond aan een bijna vampierbleke UBS-topman Ralph Hamers. Zojuist had de Limburger na marathononderhandelingen met de Zwitserse regering en toezichthouders de overname beklonken van de in elkaar gedonderde schandaalbank Credit Suisse, de grote Zürichse rivaal van UBS.
‘Niet zo veel, misschien kun je dat ook wel zien’, zei Hamers lachend. Hij leek van zijn mannetjesmakers orders te hebben gekregen ter geruststelling van de kijkers zo vaak mogelijk de mantra's Sicherheit en Stabilität te herhalen. Met het gedwongen huwelijk tussen UBS en Credit Suisse is in de ogen van Zwitserse media namelijk een huiveringwekkend ‘monster’ ontstaan, dat met een balanstotaal ter grootte van twee keer de hele Zwitserse economie als een soort Godzilla boven de Zürichse skyline uittorent.
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieverslavoor de Volkskrant en schreef afgelopen jaren over onder meer sociale zekerheid, ongelijkheid en technologie.
‘Vandaag is een trieste dag’, becommentarieerde Hamers het einde van Credit Suisse. ‘Niemand wilde hier zijn om dit te doen.’ Maar het was ook een goede dag, vond Hamers. ‘We brengen nu stabiliteit en zekerheid voor het Zwitserse financiële centrum, voor de internationale markten, maar ook voor onze klanten en collega’s van Credit Suisse.’
Het kan verkeren: drie jaar geleden vertrok de geboren Simpelvelder nog net niet bedekt met pek en veren uit Nederland, na zeven door salarisoproer en witwasaffaires gekenmerkte jaren aan het roer van ING. Nu leidt hij ‘s werelds grootste kapitaalbeheerder van de allerrijksten, en strijkt hij jaarlijks 12,6 miljoen euro op, vijf à zes keer zoveel als in zijn tijd bij ING.
Vijf jaar geleden maakte ING-president-commissaris Jeroen van der Veer zich in veler ogen belachelijk toen hij een loonsverhoging van 50 procent voor Hamers verdedigde: ‘Ralph Hamers is Eredivisie en hij werd Jupiler League betaald.’ Nu behoort Hamers tot de top van de Champions League, als bestuursvoorzitter van de qua beurswaarde op twee na grootste bank van Europa.
De beeldvorming rond Hamers heeft iets schizofreens. Onder ING-medewerkers had hij de hardnekkige reputatie een aimabele en ingetogen man te zijn. ‘Het bontste verhaal dat over hem is te vinden, is dat hij op een verjaardag thuis met een glitterpet op zijn hoofd stond te hossen op het nummer YMCA’, schreef het AD.
Tegelijkertijd is Hamers ook de eerste (ex)-topman van een Nederlandse systeembank die strafrechtelijk wordt vervolgd, in Hamers’ geval voor de witwaspraktijken die onder zijn leiding plaatsvonden bij ING. De strafzaak, eind 2020 via een artikel 12-procedure afgedwongen door bedrijvenonderzoeker Pieter Lakeman, volgde op de recordboete van 775 miljoen euro die ING in 2018 kreeg voor zijn jarenlang falende anti-witwasbeleid.
Het strafrechtelijk onderzoek, waarmee het Openbaar Ministerie pas na Hamers’ overstap naar UBS begon, hangt als een ‘zwaard van Damocles’ boven zijn hoofd, schreef de Zwitserse krant Tages-Anzeiger. Als UBS had geweten hoeveel juridische trammelant hun nieuwe topman nog te wachten stond, hadden ze hem waarschijnlijk niet aangenomen, concludeerde de krant.
Dat de headhunters van UBS in 2020 bij Hamers uitkwamen, kwam vooral doordat hij bij ING een reputatie had opgebouwd als ‘Google-bankier’, zoals de Financial Times hem noemde. UBS was gecharmeerd van de digitale vernieuwingsdrift van de ING-topman, die zijn ondergeschikten voortdurend aanmoedigde om zich te modelleren naar start-ups, met hun ‘agile’ werkwijze vol ‘tribes’, ‘squads’ en ‘scrum sprints’.
Vlekkeloos ging dat niet, want de door Hamers gewenste digitale samensmelting tussen ING België en Nederland werd een hoofdpijndossier. Hamers’ droom van één app voor alle landen waarin ING actief is werd door zijn opvolger Steven van Rijswijk vrij snel in de ijskast gezet.
Een regelrechte ramp was zelfs de in 2018 nog door Hamers bejubelde overname van het bedrijfje Payvision, dat dankzij kunstmatige intelligentie volgens hem ‘een leider in de betalingsindustrie’ zou worden. Vorig jaar begon het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek tegen Payvision omdat het bedrijf jarenlang de anti-witwaswet schond. Sommige klanten, merendeels afkomstig uit de gok-, crypto- en porno-industrie, bleken zich te hebben bezondigd aan oplichting en andere criminele activiteiten.
Bij UBS heeft Hamers tot nu toe geen scheve schaats gereden. De cijfers van de bank waren de afgelopen drie jaar bijna elk kwartaal 24-karaats. Als er al een keer een tegenvaller te melden viel, was er altijd wel een schandaal rond Credit Suisse dat als bliksemafleider kon fungeren.
Wel klinken soms klachten in Zwitserse media dat Hamers zich een tikje ‘wolkig’ uitdrukt, met zijn van zoemwoorden doorspekte managersjargon over ‘Silicon Valley-achtige ecosystemen’ of apps met ‘snackbare content’. Hamers’ mantra dat elk bedrijf een ‘purpose’ moet hebben zou UBS-voorzitter Colm Kelleher volgens de Financial Times zelfs zo de keel uithangen, dat hij hem verboden heeft het woord nog langer te gebruiken tijdens hun wekelijkse bilateraaltjes.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden