Roger Federer heeft de afgelopen dagen kennisgemaakt met een opvallende wetmatigheid in de topsport: hoe meer geld een bedrijf steekt in sponsoring, hoe groter de kans op trammelant. Ruim tien jaar was Federer met zijn onberispelijke spel en voorkomende gedrag het uithangbord voor Credit Suisse, de omgevallen Zwitserse bank die meer weg had van een misdaadsyndicaat dan een betrouwbare geldschieter. Spionage, witwaspraktijken, corruptie, diefstal en miljardenverliezen waren schering en inslag bij omstreden financiers, die bijna failliet werden verklaard.
Al die tijd was de achtvoudig Wimbledonwinnaar volgens de bank hun ‘ideale ambassadeur’ vanwege ‘ons gedeelde verleden, onze waarden en geestesgesteldheid’. Hoe zou Federer, die voor zover bekend niet heeft gereageerd op de problemen, nu aankijken tegen die formuleringen?
Over de auteur
Mark van Driel schrijft al ruim twintig jaar voor de Volkskrant over olympische sporten als tennis, schaatsen en atletiek.
Credit Suisse is geen uitzondering. In Nederland zijn ook tal van bedrijven die de afgelopen decennia miljoenen staken in sportsponsoring in opspraak geraakt. Het recentste voorbeeld is supermarktketen Jumbo, de geldschieter van de gelijknamige wieler- en schaatsploeg en Formule 1-coureur Max Verstappen. Het bedrijf behoort volgens de Sponsormonitor met circa vijftien miljoen per jaar tot de vijf grootste sponsors van Nederland.
De teruggetreden topman Frits van Eerd, de drijvende kracht achter het sportprogramma, wordt verdacht van witwassen in de motor- en autosport. Mogelijk zijn leveranciers van de supermarkt onder druk gezet om ook aan sportsponsoring te doen, aldus de jongste onthulling van Het Financieele Dagblad.
De topsport moet vooral oppassen met de financiële sector, hoe graag die ook aansluiting zoekt. Bedrijven als ING (voetbal), ABN Amro (zeilen, hockey), Rabobank (wielrennen, hockey), DSB (voetbal), Aegon (schaatsen en voetbal) hebben enorme bedragen in sponsoring gestoken en zijn vervolgens in opspraak geraakt.
Sommige financiers hebben ongeoorloofde praktijken moeten afkopen met schikkingen die hun investeringen in topsport doen verbleken: honderden miljoenen moesten ze betalen. Een greep uit de calamiteiten van de afgelopen twintig jaar: woekerpolissen (Aegon), witwasaffaires (ING en ABN Amro), rentemanipulatie (Rabobank) en rommelhypotheken (DSB).
De problemen zijn voor de bedrijven doorgaans geen reden om de sport te verlaten. Het tegendeel is eerder waar. Ze gebruiken de sport ondanks schandalen om hun reputatie op te vijzelen. Het is de bedoeling om de associatie met gezonde, succesvolle jonge mensen af te laten stralen op het bedrijf. Zo behoren Rabobank, ING en ABN Amro nog steeds tot de toptien van sportsponsoren.
Jumbobaas Van Eerd wilde de winnaarsmentaliteit introduceren bij zijn supermarktketen, zei hij in 2016 tegen de Volkskrant. ‘Toen ik in de zaak kwam, was hier een overlevingsmentaliteit. Ik heb daar een winnaarsmentaliteit van gemaakt. Die mentaliteit kun je perfect symboliseren met sport.’
De topsport laat het zich aanleunen. In veel olympische sporten is een chronisch gebrek aan geld, het voetbal is verwikkeld in een continue strijd om meer financiële draagkracht. Bedrijven worden met open armen ontvangen, alsof ze gratis geld komen brengen.
Er wordt nauwelijks gekeken naar de herkomst van sponsorbedragen. Dat geldt ook voor mogelijk schadelijke effecten van producten die worden aangeprezen. Gokbedrijven, alcoholproducenten, cryptohandelaren: ze zijn zonder veel bedenkingen welkom, zelfs als hun bedrijfsmodel op gespannen voet staan met de boodschap die de sport graag uitdraagt: ‘gezond leven’.
Die afhankelijkheidsrelatie klinkt door in sponsorcontracten. Die bevatten doorgaans allerlei clausules waaraan sporters zich dienen te houden. Bij tegenvallende prestaties gaat het salaris omlaag, doping of ander wangedrag is meestal een reden om een contract onmiddellijk te ontbinden.
Omgekeerd worden er zelden eisen gesteld. Gezien de bedenkelijke bedrijfscultuur bij menig geldschieter lijkt de tijd rijp voor verandering: sponsors vormen net zo goed een risico voor de topsporter als andersom. Maar of het ooit zover zal komen, is twijfelachtig. Zelfs een mondiale grootheid als Roger Federer zal vermoedelijk weinig gedaan krijgen bij Credit Suisse.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden