Westerse onderzoekers die de gegevens openbaar probeerden te maken, werden bovendien tegengewerkt. Zo werd het team gekapitteld door nota bene de Duitse beheerder van wetenschappelijke dna-data, Gisaid. Per e-mail kregen de onderzoekers te horen dat het verboden was om de dna-gegevens te downloaden.
Die pikante onthullingen doen wetenschappers uit onder meer Frankrijk, de VS, Canada en het Verenigd Koninkrijk in een ruw onderzoeksverslag dat ze dinsdagochtend vroeg publiceerden. Een van de onderzoekers kwam de dna-data uit Wuhan begin maart toevallig op het spoor, op een website waar wetenschappers ruwe informatie uitwisselen. Daar bleken de gegeven al sinds juni vorig jaar te staan.
China heeft altijd volgehouden dat er op de markt in Wuhan weliswaar coronavirus werd aangetroffen, maar alleen in verband met menselijk dna. Dat zou erop duiden dat het virus niet in Wuhan op de mens is overgesprongen, maar vanuit een ander land China is binnengekomen met toeristen of diepgevroren vlees, betoogde het Chinese RIVM in februari vorig jaar in een onderzoeksverslag.
Vorige week kwam echter vast te staan dat China loog. In de zuidwestelijke hoek van de markt, waar men het meeste virus aantrof, blijkt men begin 2020 ook het dna te hebben gevonden van meerdere coronagevoelige dieren. Zo hield het Chinese RIVM ook het dna-bewijs onder de pet van bergmarmotten, stekelvarkens, egels, bamboeratten, wezels en de palmcivet. Een machine die men gebruikte om dieren te ontdoen van veren en haren bleek honden-dna te bevatten.
‘Hoewel we uit deze gegevens niet de gastheersoort kunnen afleiden, is een plausibele verklaring voor het samengaan van het genetisch materiaal van sars-cov-2 en bevattelijke dieren dat sommige van deze dieren geïnfecteerd waren’, schrijft het westerse team, onder leiding van Florence Débarre van de Sorbonne-universiteit. ‘Dat geeft verdere steun aan de hypothese dat wild de bron was voor de eerste menselijke sars-cov-2-besmettingen.’
In de VS heeft president Biden intussen opdracht gegeven om alle informatie openbaar te maken die zou aangeven dat het virus zou zijn ontsnapt uit het dertig kilometer verderop gelegen virologisch laboratorium van Wuhan. FBI-directeur Christopher Wray beweerde eerder dat zijn dienst aanneemt dat het virus uit dat lab afkomstig is, nadat eerder ook het Amerikaanse energieministerie aangaf met ‘lage zekerheid’ die theorie te ondersteunen.
‘We moeten de oorsprong van covid-19 tot op de bodem uitzoeken, inclusief mogelijke verbanden met het Wuhan Instituut voor Virologie’, zei Biden in een verklaring. Niet helemaal zonder politiek gevaar: de bevindingen kunnen de toch al troebele relatie van Washington met Beijing verder verstoren.
Pikant zijn intussen de details van de worsteling van Débarre om de verzwegen dna-gegevens uit China openbaar te maken. Nadat ze China had gevraagd bij het analyseren van de data, verdwenen ze ineens van internet, volgens een digitale aantekening na intrekking door het Chinese RIVM zelf.
Twee dagen later kregen de wetenschappers een e-mail uit Duitsland: ze zouden de regels van Gisaid hebben overtreden door de Chinese data te downloaden. ‘Een valse beschuldiging’, aldus de onderzoekers, met verwijzing naar de missie van Gisaid om altijd openheid van zaken te geven over wetenschappelijke gegevens. Gisaid zelf reageerde vanochtend niet op vragen.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismes microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden