Ook de grootste landbouworganisatie, LTO, heeft dinsdagochtend van zich laten horen. ‘Gegeven de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen, de gewijzigde samenstelling van de Eerste Kamer, de enorme winst van de BoerBurgerBeweging en het electorale verlies van vrijwel alle andere (coalitie)partijen, is een wezenlijke aanpassing van het stikstofbeleid noodzakelijk’, stelt LTO op zijn website. ‘Willen we hier als agrarische sector uitkomen, dan zal het kabinet in de komende weken moeten bewegen’, zegt voorzitter Sjaak van der Tak.
Agractie-leidsman Bart Kemp heeft minder geduld dan Van der Tak. In een video die hij zaterdag op YouTube plaatste, stelt hij een ultimatum aan het kabinet. Landbouwminister Piet Adema moet nog deze week tegemoetkomen aan de eisen van Agractie. Zo niet, dan staakt Kemp de onderhandelingen. Er staan vergaderingen gepland op woensdag en donderdag, dus Adema zou uiterlijk donderdag een handreiking moeten doen.
Minister Adema kondigde eind vorig jaar aan dat hij een Landbouwakkoord wilde sluiten met de agrarische sector om meer draagvlak te creëren voor stikstofmaatregelen. Dat er een Landbouwakkoord moet komen, was in september een van de aanbevelingen van stikstofadviseur Johan Remkes.
Het doel is via onderhandelingen breed gedragen afspraken te maken die boeren na de landbouwtransitie een goed toekomstperspectief geven. Naast boerenorganisaties en vertegenwoordigers van het kabinet zitten er ook ketenpartijen als vleesverwerkers en supermarkten aan tafel.
Adema heeft de Tweede Kamer beloofd dat er uiterlijk in april een akkoord zou zijn, maar daar ziet het niet naar uit. Bart Kemp van Agractie gaf zaterdag lucht aan zijn frustratie over de staat van de onderhandelingen, die zich volgens hem in een ‘grote patstelling’ bevinden. ‘We hebben zes uur vergaderd en zijn echt geen moer opgeschoten.’
De Dutch Dairymen Board (DDB), een radicale vereniging van melkveehouders die gelieerd is aan Farmers Defence Force (FDF), heeft maandag al de handdoek in de ring gegooid. DDB was gesprekspartner aan de sectortafel melkvee- en kalverhouderij, maar voorzitter Sieta van Keimpema heeft geen vertrouwen meer in het Landbouwakkoord. Volgens haar wil het kabinet te weinig geld uittrekken voor de boeren en moet er te veel landbouwgrond worden opgeofferd voor de natuur.
Dat laatste, de grondkwestie, is ook het grote pijnpunt voor Agractie. Het kabinet wil bufferzones creëren rond natuurgebieden om de belasting op die kwetsbare gebieden te verlagen. Daarvoor moet op sommige plekken landbouwgrond teruggegeven worden aan de natuur. Elders is straks alleen extensieve landbouw (met weinig bemesting) toegestaan in zones rond Natura 2000-gebieden. DDB en Agractie zijn fel tegen dat soort beperkingen op het gebruik van landbouwgrond.
Kemp wil expliciet op dit punt nog deze week concessies zien van het kabinet. ‘Wij willen hier onomstotelijk duidelijkheid over. Als daar geen duidelijke afspraken over komen, dan heeft verder praten voor ons geen zin. Wij gaan die gebieden niet opofferen, dus dan trekken wij onze conclusies. Het kabinet moet naar ons toekomen. Niet met hun eigen plannetjes, maar met plannen die voor ons in de praktijk werken.’
LTO dreigt nog niet met opstappen, maar draait het kabinet wel de duimschroeven aan. De landbouworganisatie ziet dat CDA en VVD wankelen door de verkiezingsdreun die BBB heeft uitgedeeld en ruikt bloed. LTO meent zijn eisen straffeloos te kunnen opschroeven: als het kabinet niet toegeeft, doen de provinciebesturen dat straks na de formatie wel, als BBB daarin in veel provincies waarschijnlijk heeft plaatsgenomen.
Een van de LTO-eisen is dat het kabinet afziet van de voorgenomen versnelling van de stikstofreductie naar 2030, een afspraak uit het regeerakkoord waar coalitiepartij D66 veel waarde aan hecht. LTO wil dat de beoogde halvering van de landelijke stikstofuitstoot pas in 2035 gerealiseerd hoeft te zijn, zoals nu in de wet staat.
Daarnaast eist LTO net als andere boerenbelangengroepen dat er onder geen enkele omstandigheid gedwongen uitkoop van boeren zal plaatsvinden. Daar is nu ook geen sprake van, maar het kabinet wil dit niet helemaal uitsluiten als laatste redmiddel voor het geval de vrijwillige aanpak te weinig oplevert.
De landbouwsector eist nog meer. Agractie en LTO willen dat het stikstofrekenmodel Aerius en de stikstofneerslag in natuurgebieden niet langer leidend zijn bij de vergunningverlening. LTO wil een drempelwaarde van 0,5 mol voor vergunningverlening invoeren. Voor bouwprojecten en veestapeluitbreidingen die de stikstofneerslag met minder dan 0,5 mol per hectare verhogen zouden dan geen compenserende maatregelen voor de natuur nodig zijn. Er ligt echter een uitspraak van de Raad van State die zo’n drempelwaarde of vrijstelling verbiedt.
De boeren willen daarnaast dat het kabinet veel meer inzet op innovatie om het stikstofprobleem op te lossen, in plaats van aan te sturen op krimp van de veestapel. Die innovaties moet de overheid dan subsidiëren. Dat kost echter miljarden euro’s extra en dat geld heeft landbouwminister Adema niet.
Volgens De Telegraaf woedt er een inmiddels een ‘harde machtsstrijd’ tussen Adema en stikstofminister Christianne van der Wal over de verdeling van de 24,3 miljard euro uit het stikstoffonds. Adema wil daarvan 10 tot 12 miljard euro als smeermiddel voor zijn Landbouwakkoord, maar Van der Wal – die de regie voert over het stikstoffonds – wil dat geld reserveren voor de uitkoop van veehouders. Minister van Financiën Sigrid Kaag zou vooralsnog niet bereid zijn bij te springen met extra geld uit de schatkist.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden