Volgens de Financial Stability Board, een internationale toezichthouder, waren er wereldwijd vorig jaar dertig banken die ‘systeemrelevant’ waren. Simpel gesteld moet ten koste van alles worden vermeden dat die failliet gaan, want anders dreigen ze vanwege hun omvang en verwevenheid het hele financiële stelsel met zich mee te sleuren. Twee van die banken waren van Zwitserse makelij, en dat wordt er nu één, die dus nóg systeemrelevanter wordt. ‘Een zombie is verdwenen, een monster verschijnt’, vat het commentaar van de Neue Zürcher Zeitung samen.
‘Dit is géén bail-out, maar een commerciële oplossing, want UBS neemt Credit Suisse over’, benadrukte de Zwitserse minister van Financiën Karin Keller-Sutter. Sinds overheden bij de financiële crisis van 2008 wereldwijd banken moesten redden, is de uitdrukking ‘bail-out’ een politiek taboe. Toch is Credit Suisse wel degelijk overeindgehouden met de inzet van belastinggeld.
Over de auteur
Daan Ballegeer is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over financiële markten en centrale banken.
Hoewel UBS met een overnameprijs van 3 miljard Zwitserse frank (3 miljard euro) maar een fractie van de boekwaarde betaalt voor zijn aartsrivaal, moest de overheid met extra’s over de brug komen om de deal rond te krijgen. Zo moet UBS wel de eerste 5 miljard Zwitserse frank aan verliezen op Credit Suisse nemen, maar indien nodig zal daarna de overheid – en dus de belastingbetaler – verliezen tot 9 miljard Zwitserse frank compenseren. Verder mag UBS, als het dat wil, tot 100 miljard Zwitserse frank lenen bij de Zwitserse centrale bank.
‘De regering kan dan wel zeggen dat dit geen bail-out is, maar ze kan niet uitleggen waarom ze geld heeft klaargelegd’, verklaarde de invloedrijke econoom Mohamed El-Erian op Bloomberg TV. ‘Kijk, dit was niet de beste oplossing, maar ze was beter dan de twee andere mogelijkheden, namelijk het nationaliseren van de bank of proberen om die af te wikkelen.’
De aandeelhouders van zowel UBS als Credit Suisse zijn buitenspel gezet, er komt in alle haast een wetswijziging om het verstandshuwelijk te beklinken en de Zwitserse mededingingsautoriteit mag er zich niet over uitspreken. De Zwitserse overheid beperkt daarmee de schok van het Credit Suisse-debacle voor het internationale bankensysteem, in een bevestiging van de stelregel dat banken bij leven internationaal zijn, maar in hun doodsreutel nationaal.
Een week eerder was in de Verenigde Staten met Silicon Valley Bank al het eerste slachtoffer gevallen van een ‘Twittergedreven bankrun’, ook wel ‘banksprint’ genoemd vanwege de enorme vaart waarmee door virale doemberichten deposito’s bij de bank verdampten. Die exodus kwam op gang door mismanagement bij de bank zelf en laksheid bij politici en toezichthouders.
De nervositeit sloeg over naar Credit Suisse, dat vanwege schandalen en pover beleid al een hele tijd in een lastig parket zat, maar nu plots alle aandacht op zich gevestigd zag. Het bleek helemaal niet meer uit te maken dat de bank goede kapitaal- en liquiditeitsratio’s kon voorleggen. ‘Het is overduidelijk dat de banksector en haar toezichthouders niet waren voorbereid op een bankencrisis in een era van onmiddellijke informatie’, zegt Mike O’Rorke van beurshuis JonesTrading. ‘Dit is een tijdperk waarin sociale netwerken met een vingerklik informatie en misinformatie verspreiden naar honderden miljoenen, misschien zelfs miljarden mensen.’
Het is afwachten of de overname door UBS de onrust op de financiële markten kan bezweren. ‘Het is mogelijk dat de markten nu juist gaan kijken naar andere banken met zogenaamd gezonde kapitaalratio’s, met de vraag hoeveel dat kapitaal werkelijk waard is’, waarschuwt Vicky Redwood van onderzoeksbureau Capital Economics.
Maandag was die nervositeit zichtbaar in de hele bankensector. Het aandeel van ABN Amro verloor bijvoorbeeld aanvankelijk 6 procent van zijn waarde, maar boog dat verlies tegen het einde van de handelsdag om naar een winst van 1,5 procent. ING ging van een even groot initieel verlies naar een daling van 1 procent. De koers van UBS herstelde van een klap van 16 procent naar een winst van 1,3 procent.
Reden voor optimisme is dat de problemen die tot de ondergang van Credit Suisse hebben geleid vooral van eigen makelij waren. Positief is ook dat de minimale kapitaalvereisten voor banken hoger zijn dan vijftien jaar geleden, waardoor ze beter tegen een stoot kunnen. En centrale banken hebben in de tussentijd nieuwe instrumenten uitgedokterd om een financiële crisis sneller en efficiënter te bestrijden.
Niettemin lijkt het optimisme van het Single Resolution Board (SRB) vorig jaar nu wel overtrokken. Dat Europese orgaan voor de afwikkeling van omvallende financiële instellingen, waar Zwitserland dus niet onder valt, verklaarde toen dat er tegen 2024 geen enkele bank binnen de Europese Unie ‘too big to fail’ meer zou zijn. Banken moeten onder meer een afwikkelingsplan hebben klaarliggen om ze ordentelijk te ontmantelen als ze instorten. In dat geval zijn het de beleggers die de kosten daarvan moeten dragen (‘bail-in’), niet de belastingbetalers (‘bail-out’).
Het is echter maar de vraag of overheden daadwerkelijk aan de zijlijn blijven staan als een bank bij een plotse crisis dreigt te kapseizen, of dat ze dan uit opportunisme de Zwitserse route kiezen en zich garant stellen voor een achtervang à la Credit Suisse. Dat hoeft de belastingbetaler aan het eind van de rit niet altijd geld te kosten, maar het risico is er wel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden