N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Interview Filip Cornelis Dinsdag dient het kort geding van KLM en andere luchtvaartmaatschappijen tegen de door het kabinet aangekondigde krimpmaatregelen voor Schiphol. De Europese Commissie vraagt zich sterk af of Nederland zich hiermee wel aan Europese regels houdt.
De Europese Commissie stelt kritische vragen bij de manier waarop het Nederlandse kabinet het aantal vluchten op Schiphol wil beperken. Het kabinet wil zo de geluidsoverlast voor omwonenden terugdringen. „Wij zijn geen voorstander van het per decreet verminderen van het vliegverkeer als vergroeningsmaatregel”, zegt Filip Cornelis, de hoogste ambtenaar van de Europese Commissie voor luchtvaart. „Het vergroenen van de luchtvaart kan zonder een reizigersplafond in te stellen of het aantal vluchten te verlagen.”
Cornelis is directeur luchtvaart van het directoraat-generaal Mobiliteit en Vervoer (DG MOVE) van de Commissie. Tijdens het internationale luchtvaartcongres Airspace World in Genève vertelt Cornelis dat de Commissie „zeer verbaasd was over de plotse en drastische aankondiging” van het kabinet over Schiphol.
De Belg vraagt zich sterk af of de Nederlandse regering binnen de Europese regelgeving blijft als het gaat om het vanwege geluidsoverlast verminderen van het aantal slots, start- en landingsrechten op luchthavens.
KLM, andere maatschappijen plus enkele luchtvaartorganisaties hebben een kort geding aangespannen om de eerste krimpmaatregelen voor Schiphol van tafel te krijgen. Zij vinden die onwettig en onnodig. Harbers moet eerst de EU-regels volgen en kan pas daarna eventuele krimp aankondigen. Bovendien, zegt KLM, zijn de moderne vliegtuigen al stiller dan de toestellen waarop het ministerie zijn plannen zou baseren. De rechtszaak dient dinsdag in Haarlem.
In juni 2022 maakte minister Mark Harbers (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) bekend dat Schiphol moet krimpen. Zo hoopt Harbers te voorkomen dat de staat enkele rechtszaken verliest die omwonenden van de luchthaven hebben aangespannen vanwege vliegtuigherrie.
Nu geldt nog een (gedoogd) maximum van 500.000 vluchten, in november 2023 mogen dat er niet meer dan 460.000 per jaar zijn. En een jaar later nog 440.000. „We weten natuurlijk al vele jaren dat het lawaai van Schiphol een issue is”, zegt Cornelis. „Maar tot voor kort was er geen enkele Nederlandse ambtenaar die met ons sprak over zo’n scenario. Het ging eerder over het plafond van 500.000 en hoeveel daar bij zou kunnen, omdat vliegtuigen stiller worden.”
Nederland zegt de procedure te volgen die de Commissie voorschrijft. Die ‘balanced approach’ is verplicht als vliegtuiggeluid wordt aangepakt. Volgt Nederland nu de regels?
„Wij waren niet alleen verbaasd over hoe ver de maatregel gaat, maar ook dat van tevoren wordt aangekondigd wat het nieuwe aantal bewegingen is. Normaal gezien – met de balanced approach – komt dat pas aan het eind van het proces. Dan zijn beperkende maatregelen een laatste reddingsmiddel.
„De EU-procedure schrijft voor dat eerst moet worden gekeken welke impact het vliegverkeer heeft op de omgeving en welke maatregelen vervolgens mogelijk zijn. Om uiteindelijk tot eventuele beperkingen te komen.
„De consultatie van alle betrokken partijen is nog bezig. Wij worden pas op het eind officieel genotificeerd. Dan spreekt de Commissie zich waarschijnlijk uit over die maatregel. Een eventuele afkeuring heeft geen opschortende werking. We kunnen niet een nationale maatregel stilleggen. Een eventueel negatief advies van de Commissie kan natuurlijk wel gebruikt worden door privépartijen om naar een rechter te stappen.”
KLM vindt dat Harbers voor de eerste maatregel al de EU-procedure moet volgen. Wat vindt u?
„Die eerste fase wordt nu doorgevoerd buiten de balanced approach-regeling. Als een uitvoering van een al bestaande wet. De vraag die zich aandient, waarvoor ook de luchtvaartmaatschappijen naar de rechter zijn gestapt, is of dat wel klopt. Kan die vermindering worden doorgevoerd zonder de EU-regels te doorlopen? Dat is niet zeker. Ik heb de Nederlandse regering om uitleg gevraagd.”
Is deze stap van Nederland bijzonder in de Europese luchtvaart? Is elders wel eens op zo’n grote schaal het aantal slots verlaagd?
„Het is absoluut uniek. Nergens in onze regels staat ook hoe je zo’n capaciteitsverlaging doorvoert. Er staan alleen regels over wat er gebeurt als er meer slots zijn. De sector is bezorgd dat dit een voorbeeld is voor andere landen. Maar dat speelt nu niet.”
In België moeten vliegvelden op dit moment ook nieuwe vergunningen aanvragen. Lijkt dat op Schiphol?
„In Brussel is het gecompliceerd. Daar heb je geluidsnormen van Vlaanderen, Wallonië en Brussel die onderling verschillen. Daar maakt het uit of een vliegtuig na het opstijgen naar links draait of rechts. Over welke gewest wordt gevlogen. Er zijn geluidsbeperkingen, maar geen plafond voor het totale aantal vluchten.”
„Op Europese vliegvelden bestaan vaak beperkingen op nachtvluchten. We hebben recentelijk notificaties uit Frankrijk behandeld. Maar de omvang van die beperkingen is niet te vergelijken met wat nu op Schiphol gebeurt.”
De aangekondigde krimp van Schiphol moet ook ten goede komen aan het milieu. Dat is toch positief?
„Het vergroenen is op andere manieren mogelijk. De maatregelen die de Commissie voorstelt in ons ‘Fit for 55’-pakket zijn voldoende om te zorgen dat de luchtvaart voldoet aan de klimaateisen.”
In het Fit for 55-programma wilt u luchtvaartmaatschappijen verplichten duurzamere kerosine bij te mengen, wordt de luchtvaart volledig opgenomen in het emissiehandelssysteem EU-ETS, en komt er een kerosinebelasting. Maar dat is toch lang niet genoeg om vliegen klimaatneutraal te maken?
„Het resultaat van Fit for 55 zal voldoende zijn om te zorgen dat de luchtvaart zijn bijdrage levert aan een klimaatneutrale EU in 2050. In onze berekeningen in het zogenoemde ‘Climate Target’-plan [om de uitstoot van CO2 in de EU in 2030 met 55 procent te verminderen en om in 2050 ‘netto nul’ te zijn] hebben wij alle secties van de economie opgenomen.
„Voor de luchtvaart geldt een taak om de emissies te verlagen. Die is niet 100 procent in 2050 – de transportsector inclusief luchtvaart moet 90 procent reduceren ten opzichte van 1990 – maar dat is voldoende om te zorgen dat de hele economie ‘netto nul’ is in 2050. Daarom zien wij geen noodzaak voor het bij wet inperken van de luchtvaart zoals Nederland nu wil.”
Dinsdag dient in Haarlem het kort geding van de luchtvaartsector tegen de Nederlandse staat vanwege de aangekondigde krimp van Schiphol. Elf luchtvaartmaatschappijen en twee internationale lobbyclubs staan tegenover de landsadvocaat. De staat vindt Schiphol, dat zich neerlegt bij de krimp, aan zijn zijde, en een stichting van omwonenden.
Centraal staan de plannen die minister Mark Harbers (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) in juni 2022 heeft gepresenteerd om de herrie van Schiphol te verminderen. Onder aan de streep komen die neer op minder vliegen.
KLM en andere maatschappijen voelden zich overvallen door de aankondiging van het ministerie. Stiller vliegen kan ook anders, vinden ze, door moderne toestellen te gebruiken.
Harbers wil daar niet op wachten. Vooral niet nadat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), die toezicht houdt op de luchtvaart, in november 2021 waarschuwde dat de ILT lang genoeg de geluidsoverschrijdingen op Schiphol had gedoogd. Het ministerie zou lopende rechtszaken tegen de geluidsoverlast wel eens kunnen verliezen, aldus de ILT.
Het ministerie bedacht een drietrapsraket om de vliegtuigherrie te doen afnemen.
1 | Per november 2023 Stoppen met gedogen van geluidsoverschrijdingen (‘anticiperend handhaven’) en vastleggen van ‘strikt preferentieel baangebruik’ (vliegtuigen moeten de landingsbanen kiezen die de minste overlast opleveren). Maximum: 460.000 vliegbewegingen per jaar.
2 | Per november 2024 Verankeren van het maximale aantal bewegingen van 440.000. Nu gaat Schiphol nog uit van 500.000. Het ministerie moet bewijzen dat geen andere maatregelen leiden tot dezelfde geluidsreductie. Dit is de EU-regel voor een ‘balanced approach’ (evenwichtige aanpak).
3 | Vermoedelijk per 2027 Ontwikkelen van een nieuw normenstelsel voor de ‘milieugebruiksruimte’: maxima voor geluid en emissies. Het vrijdag gepresenteerde CO2-plafond voor vliegvelden in Nederland loopt hierop vooruit.
Omwonenden zijn verdeeld over Harbers’ plannen. De stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder (RBV) heeft zich bij de staat en Schiphol gevoegd in het kort geding. Bijzonder: RBV heeft zelf een zaak aangespannen tegen de staat. Die dient op 4 juli.
Andere omwonenden zijn tegen de plannen. Zij vrezen dat de maatregelen in spoor 1 leiden tot minder overlast voor sommigen, maar meer voor anderen.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC