Wij mensen verdienen deze wereld niet. Dat is zo’n beetje de boodschap van de dystopie-tv die de laatste jaren opgang maakt. Serie na dystopische tv-serie wordt ons ingepeperd dat we ondankbare zwijnen zijn, godvergeten milieuvervuilers, die een kaalgevreten aardbol zullen nalaten, bevolkt door vleesetende zombies, en geregeerd door een gezichtloos high-tech regime.
Zie The Last of Us, The Handmaid’s Tale, Black Mirror, Squid Game, en nog talloze andere series waarin we dan eindelijk afgestraft worden voor onze ijdelheid en nalatigheid.
Nederland heeft nu ook zijn eigen dystopie-interpretatie. Zondagavond debuteerde op NPO 3 de serie Arcadia, een Belgisch-Nederlandse co-productie over een nabije toekomst die allesbehalve arcadisch is. De serie handelt over een genadeloze samenlevingsvorm waarin je maatschappelijke status en welzijn bepaald wordt aan de hand van digitale burgerscores.
Ook in deze tv-serie wordt onze huidige samenleving tot in de uiterste consequentie doorgedacht. Arcadia is wat we krijgen als we het harteloze neoliberalisme zijn gang laten gaan, als we de algoritmes niet in toom houden, als we niet gauw beter voor het klimaat gaan zorgen.
Visueel gezien is Arcadia ook wat je van dystoptie-tv verwacht. Een miljoen euro is er naar verluid per aflevering neergeteld. Voor dat geld zien we ook hier veel computergegenereerde, brutalistische gebouwen waar een sinister regime (Het Vizier) zetelt. En om een milieucatastrofe te suggereren is er kwistig gestrooid met kadavers van vee langs de wegen en met barre, uitgedroogde landschappen – ooit zeeën – waar nu vrachtschepen liggen te roesten.
Toch is het lastig om volledig op te gaan in het verhaal. Het is een beetje namaak, zogezegd. Alsof je kijkt naar een Amerikaans product dat door een Nederlandse wasstraat is geforceerd. Het resultaat lijkt op een verre echo van The Handmaid’s Tale, aangelengd met wat tech-nachtmerrie uit Black Mirror, en vervolgens opgediend met houterige Nederlandse dialogen.
Nu is het wel begrijpelijk dat de publieke omroep hier tijd en geld in heeft gestoken. Ze hebben in Hilversum een slag te leveren met de internationale streamingdiensten die met succesvolle dystopische series hele volksstammen aan de buis gekluisterd houden.
Maar dat zijn vaak Amerikaanse producten. Van dat land kun je je prima voorstellen hoe ze er mettertijd zullen belanden in een technologische of andersoortige hel op aarde. Zie bijvoorbeeld The Last Of Us, over een virus dat iedereen in zombies verandert. Je hoeft je maar de hysterische wijze te herinneren waarop er onder de Trump-regering op corona is gereageerd om te denken: ja, ik zie dat land wel in de afgrond tuimelen door een zombievirus.
Maar dit is Nederland. Hier moet je, vermoed ik, een andere verbeelding van een dystopie uit de kast halen om de kijker – althans deze – niet kwijt te raken. Welke dat is, laat ik graag aan de meer creatieve geesten over. Maar het zou helpen als tv-makers het idee loslaten dat dystopie-tv geslaagd is als het binnen de mal van de Amerikaanse voorbeelden past.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden