‘Het is spannend, zowel in de politiek als op straat. Ruim tweederde van de Fransen is tegen de verhoging van de pensioenleeftijd. Daar wordt al maanden tegen geprotesteerd. Vorige week besloot de regering om de stemming over die pensioenhervorming in het parlement te omzeilen door artikel 49.3 in te zetten, uit vrees dat het voorstel geen meerderheid zou behalen.
‘Dat valt bij veel Fransen verkeerd, in meerdere steden is de afgelopen dagen geprotesteerd. Dat komt bovenop de herhaaldelijke demonstraties en aanhoudende stakingen van de afgelopen tijd. Zo legden werknemers van de vuilnisophaaldiensten in Parijs zo’n twee weken lang het werk neer uit verzet tegen de hervorming, dus het begint al aardig te ruiken in de stad.
‘Het parlement reageerde op het doordrukken van de wet door moties van afkeuring in te dienen. Als die motie maandag een absolute meerderheid behaalt, valt de regering. Vakbonden hebben de mensen opgeroepen ook komende week nog te staken, om de druk op te voeren. Donderdag zal er een landelijke stakingsdag worden georganiseerd, maar ook in de komende dagen worden acties georganiseerd, vermoed ik.’
‘Veranderingen in het pensioenstelsel leiden al decennia tot grote protesten. Frankrijk heeft van oudsher een uitgebreid stelsel van sociale zekerheid, al heeft Macron daar flink op bezuinigd. Het pensioenstelsel wordt door sommigen gezien als kroonjuweel van dat sociale stelsel. Daaraan tornen ligt gevoelig, zeker in een tijd van groeiende ongelijkheid.
‘Daarnaast is het perspectief op werk in Frankrijk anders dan in Nederland. Fransen hebben minder plezier in hun baan. Je moet van het leven genieten, zeggen ze - en dat doe je vooral buiten het werk. Eerder kunnen stoppen met werken werd lange tijd juist gezien als vooruitgang, een overblijfsel van de hoogtijdagen van linkse partijen. Dat daar nu aan wordt geknibbeld, ligt heel gevoelig.
‘Maar de woede richt zich ook op de manier waarop de hervorming is doorgedrukt. Een deel van de Fransen ervaart de regeerstijl van Macron als te autoritair. Bij zijn herverkiezing beloofde hij dit te veranderen, maar met het doordrukken van de pensioenhervorming deed hij volgens veel mensen het tegenovergestelde: hij ging in tegen de publieke opinie en omzeilde zijn parlement. De politieke crisis die we nu zien gaat verder dan de pensioenkwestie. In de gelehesjesbeweging kwamen destijds de politieke en sociale breuklijnen tot uiting. Die onvrede werd tijdelijk gesust maar nooit opgelost.’
‘De verwachting is niet dat de motie een meerderheid zal behalen, maar het kan ook zeker niet worden uitgesloten. De twee grootste oppositiepartijen, de alliantie van linkse partijen Nupes en het extreem-rechtse Rassemblement National, zullen zich achter de motie scharen. Zij hebben allebei al eerder dergelijke moties ingediend, maar steunden elkaars initiatieven nooit omdat de groepen doorgaans niet met elkaar geassocieerd willen worden. Dat er nu zo’n motie van afkeuring is ingediend door een neutralere middenpartij, verandert de zaak.
‘Om tot een meerderheid te komen zijn echter nog 27 stemmen nodig vanuit het rechtse Les Républicains (LR), dat zich voor een deel juist achter de hervormingsplannen had geschaard. Maar vier van hen hebben hun stem al toegezegd. Dat de motie dit keer niet van links of extreem-rechts komt, verlaagt ook voor LR de drempel om zich hierachter te scharen. De afgelopen dagen zagen we tevens dat ook parlementariërs die positief staan tegenover de pensioenhervorming toch woedend zijn over de manier waarop deze is doorgedrukt.
‘Maar ook als de regering het maandag overleeft, gaat die een ingewikkelde tijd tegemoet. Hoewel alles in Frankrijk nu in het teken staat van de pensioenen, zal er in de komende weken ook nog onderhandeld moet worden over tal van andere belangrijke dossiers. De regering heeft geen absolute meerderheid in het parlement. Nu de spanning zo oploopt is het de vraag hoe goed zij op deze andere onderwerpen kunnen samenwerken.’
‘Een deel van de Franse vakbonden heeft opgeroepen om komende week weer de straat op te gaan, om de druk op te voeren. Allereerst in verband met die motie van afkeuring, maar ook voor wat daarna komt. De inzet van 49.3 door de regering heeft nieuw vuur gegeven aan de protestbeweging die tegen de pensioenhervorming is, en wordt door de bonden aangegrepen als extra reden om nu de straat op te gaan.
Vakbonden hopen dat de regering alsnog van de hervormingen zullen afzien, als de druk maar hoog genoeg wordt opgevoerd. Hoe lang de Fransen dat protest volhouden, zal moeten blijken.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden