Doordeweeks heeft pluimveehouder Carla Evers (59) het er te druk voor, maar als het even kan, trekt ze op zondagochtend haar blauwe overall aan. Dan struint ze met echtgenoot Erwin door hun met zonnepanelen bedekte stallen, om te ‘kijken, horen, ruiken, en voelen’ hoe het gaat met hun ‘dames en heren’.
Of ze de komende maanden tijd zal hebben voor de gezamenlijke stalcontrole van de zestienduizend hennen en hanen, is sinds woensdag de vraag. De Provinciale Statenverkiezingen maakten van Evers in één klap de belangrijkste politicus in het Zwolse provinciehuis. Haar BoerBurgerBeweging (BBB) haalde vanuit het niets 17 van de 47 zetels in Overijssel.
Over de auteur
Fleur Damen is economieverslaggever van de Volkskrant en schrijft over landbouw en het stikstofdossier.
De verkiezingsoverwinning geeft Evers een cruciale rol bij de beteugeling van de stikstofuitstoot die het kabinet voor ogen heeft. Zonder haar hulp is dat onmogelijk: in de provincie Overijssel wonen de meeste melkveehouders van Nederland, liggen 24 beschermde natuurgebieden, en moet de stikstofuitstoot in 2030 met 41 procent zijn afgenomen.
Evers is daarmee een factor van betekenis geworden in de stad die ze de hele campagne lang verfoeide: Den Haag, standplaats van een van de burger en boer losgezongen bestuurlijke elite. De van oorsprong Achterhoekse trok na haar middelbareschooltijd naar de Hofstad voor een opleiding aan de Hogere Hotelschool, maar spoedde zich daarna ‘zo snel mogelijk weer terug naar het oosten van het land’.
Tot 2008 werkte ze in de hotellerie en als makelaar. Nadat ze haar tweede echtgenoot Erwin had ontmoet, werd ze boerin in buurtschap Hezingen, tegen de Duitse grens, de plek waar Erwins voorouders eeuwenlang vee hielden en woonden.
Nummer 3 van de Overijsselse BBB-lijst Alwin Pleijter (49) herkent zich in het verhaal van het stel. ‘Ons melkveebedrijf is ook van mijn opa overgegaan op mijn vader, en van mijn vader op mij’, zegt oud-CDA’er Pleijter, die Evers een klein jaar geleden ontmoette. ‘Dat wil je doorzetten. Daar komt haar drive en focus vandaan.’
Hoe die motivatie zich vertaalt naar een strategie voor het Overijsselse platteland, daar moet Evers nog even op broeden. ‘Ik heb nog niet alle plannen uitgewerkt, als je het niet heel erg vindt’, zei ze een dag na de verkiezingsoverwinning tegen een NOS-verslaggever. Wat ze wél duidelijk heeft: ze wil ‘gezond, nuchter verstand’ terugbrengen in de politiek, waarin de ‘burger centraal staat’.
Evers profileert zich naast boer uitdrukkelijk als bestuurder. Zo was ze voorzitter van de Winterswijkse winkeliersvereniging en bestuurslid van de noordelijke afdeling van boerenbelangenorganisatie LTO, benadrukte ze in de campagne.
Bij die laatste organisatie vertrok ze vroegtijdig, naar eigen zeggen wegens een ‘steeds terugkerend verschil van inzicht’ over de bestuurswijze. LTO zelf koos voor diplomatiekere bewoordingen: haar vertrek was een signaal van ‘bestuurlijke vernieuwing’.
Of ze haar nieuw verworven invloed in het Overijsselse provinciehuis gaat uitoefenen als statenlid of als gedeputeerde, wil Evers nog niet kwijt. Ze gaat zich verantwoordelijk opstellen, belooft ze, in een boodschap die BBB’ers in de provincie de afgelopen weken vaker verkondigen.
Met alle partijen, zelfs GroenLinks, wil ze in gesprek. ‘Behalve met meneer Rutte’, vertelde zeTubantia bij het uitbrengen van haar stem. ‘Maar die staat niet op de lijst in Overijssel.’
Tuurt Evers op een moment van zondagse rust door het keukenraam naar het Overijsselse landschap, dan ziet ze de natuur waarvan ze zegt te genieten. Tegelijkertijd zegt haar partij BBB af te willen van ‘wensnatuur’ en een herijking te willen van de Natura 2000-gebieden.
Evers’ hennen leggen hun broedeieren direct naast het Natura 2000-gebied Springendal & Dal van de Mosbeek. De hoogteverschillen zijn er groot, de beekjes talrijk. De helft van de 24 hectaren van Evers’ bedrijf, waarop ze ook het graan verbouwen dat de kippen eten, ligt zelfs binnen de grenzen van het natuurgebied.
Stemt Evers straks over Overijsselse natuur- en stikstofplannen, dan stemt ze dus mogelijk over de toekomst van haar onderneming. Of dat mag, staat ter discussie: provinciale regels tegen belangenverstrengeling schrijven voor dat volksvertegenwoordigers niet mogen stemmen over zaken die hen rechtstreeks aangaan.
Die zaken zullen veelvuldig op tafel komen in het nieuwe college, dat niet gevormd kan worden zonder Evers’ partij. Zo wil de Overijsselse BBB dat de provincie naar Brussel stapt om het aantal Natura 2000-gebieden terug te schroeven. De natuur die er is, floreert al, vertelde Evers deze krant – een conclusie die indruist tegen de wetenschappelijke consensus.
Op Facebook spreekt Evers van een ‘gecreëerd’ stikstofprobleem, dat op te lossen zou zijn met behoud van boeren. ‘Maar WIL deze regering dit wel of hebben zij een andere agenda?’, vraagt ze zich af.
Ze deelt ook een link naar Agrifacts, een ‘onderzoeksjournalistiek platform’ dat grote agrobedrijven financieren en dat probeert de schadelijke effecten van stikstof te bagatelliseren. Of ze het stikstofprobleem ontkent, vroeg Tubantia haar dan ook op verkiezingsdag. ‘Wij nemen de natuur serieus. Zullen we het daarbij laten?’, was haar reactie.
Intussen spannen Evers en haar man zich in om de stikstofdruk van haar bedrijf te verlagen. Ze hebben het kippenvoer dusdanig gemengd dat de dieren minder stikstof uitstoten en ruilden als onderdeel van een provinciaal plan negen hectare van het akkerbouwperceel om voor natuurlijk grasland.
De dubbelzinnigheid tekent de positie van menig BBB-politicus in de provincie: omhoog getild op de golf van de stikstofonvrede, maar gebonden aan de realiteit van glasheldere gerechtelijke uitspraken en Europese regelgeving. De coalitievorming in de provincies zal uitwijzen of die die twee zielen te vangen zijn in één ‘gezonde, nuchtere’ boodschap, voor boer en burger.
Evers hecht veel waarde aan tradities, zoals Paasvuren. Dat de provincie Overijssel de organisatoren vorig jaar opdroeg onderzoek te doen naar de stikstofuitstoot, zag ze als bewijs dat het stikstofbeleid ‘meer ellende dan goeds oplevert’.
De wetenschappelijke consensus dat de natuur lijdt onder een teveel aan stikstofneerslag mag ze dan weerspreken, Evers is naar eigen zeggen groot natuurliefhebber. Zo was ze bestuurslid van een stichting die zich inzet voor ‘in ere herstellen’ van de lindeboom.
Wandelen, paardrijden, en jagen: al haar hobby's spelen zich af in de natuur, vertelde Evers deze krant onlangs.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden