N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Reconstructie Tijdens de zomer was het transferbeleid van Ajax deels in handen van een omstreden voetbalmakelaar. Op de afspraken die hij maakte had de club niet altijd zicht.
Gasten van het Conservatorium Hotel in Amsterdam zien op maandagavond 29 augustus 2022 een klein gezelschap druk overleg voeren in het restaurant. Ze spreken Engels, af en toe staat er iemand op, telefoons gaan voortdurend. Een van de mannen aan tafel is een Argentijnse voetbalmakelaar. Een andere man – 37 jaar, groot horloge, dure kleding – vertegenwoordigt Ajax.
Zijn naam is Milos Malenovic, zaakwaarnemer van Ajax-coach Alfred Schreuder en aanvoerder Dusan Tadic. Malenovic is niet in dienst van Ajax. Toch regelt hij deze zomer vanuit het luxueuze Conservatorium Hotel, zijn huiskamer als hij in Amsterdam is, allerlei transferzaken voor de club.
Ook deze avond is Malenovic aan het werk. Hij bemiddelt in de transfer van de Argentijn Lucas Ocampos naar Ajax. De deal is bijna rond. De 28-jarige aanvaller van Sevilla FC ziet een overstap wel zitten, Schreuder is enthousiast en Ajax-directeur Edwin van der Sar is bereid de vraagprijs van 20 miljoen euro te voldoen. De volgende avond zal Ocampos met zijn familie naar Amsterdam vliegen en een contract tekenen voor vier jaar.
Nog geen 24 uur later is iedereen boos op elkaar. Terwijl Ocampos met vrouw en kinderen op Schiphol staat, komt Ajax terug op zijn besluit. De commissarissen zijn niet vooraf geïnformeerd over de transferbedragen en vinden Ocampos veel te duur. Ze blokkeren de deal.
Ocampos, die uiteindelijk gehuurd wordt om de patstelling te doorbreken, zal een half jaar later gedesillusioneerd terugkeren naar Sevilla. Hij heeft nauwelijks gespeeld. Een „goedbetaalde vakantie” noemt hij zijn verblijf in Amsterdam. Het avontuur heeft Ajax naar schatting 7 miljoen euro gekost.
De miscommunicatie rond Ocampos vormt het sluitstuk van een hectische transferzomer waarin Ajax de controle over zijn technisch beleid verloor. Hoe kan dat een grote, beursgenoteerde onderneming als Ajax, met ervaren bestuurders, overkomen? Waarom betrekt de club de zaakwaarnemer van de trainer bij haar transferbeleid? En wiens belang dient hij?
De miscommunicatie rond Ocampos vormt het sluitstuk van een hectische transferzomer waarin Ajax de controle over zijn technisch beleid verloor
NRC reconstrueerde wat er achter de schermen bij Ajax gebeurde sinds het plotselinge vertrek van directeur voetbalzaken Marc Overmars vanwege seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daaruit komt het beeld naar voren van een club die, gewend geworden aan succes, te laat inzag hoe afhankelijk ze was geworden van de kennis en contacten van een persoon. En die sindsdien in een permanente staat van crisismanagement verkeert.
Of zoals een bron uit de clubleiding het omschrijft: „We zijn nog steeds bezig de rotzooi van Overmars op te ruimen”.
Tientallen zilveren schalen sieren de wanden, gewonnen door Ajax-jeugdelftallen. Dat is wat Ajax wil uitstralen: de beste zijn. De landstitel als norm, van jongs af aan. Het is hier, in de bestuurskamer op trainingscomplex De Toekomst, waar directeur voetbalzaken Marc Overmars uren doorbrengt aan een ovalen tafel met clubembleem. Hoewel hij niet bekendstaat als liefhebber van besprekingen, moet hij regelmatig aanschuiven voor vergaderingen met directie en raad van commissarissen. Bekertje koffie in de hand, agenda op tafel.
De kunst is hem bij het gesprek te houden. De commissarissen, van wie het merendeel met een achtergrond in het internationale bedrijfsleven, moeten zijn gedachten over voetbaltechnische zaken soms bijna uit hem trekken. Leg op tafel wat je denkt. Wat zijn je plannen voor transfers? Hoe zie je de samenstelling van het eerste elftal op termijn? Welke jeugdspelers komen er door? Hij weet het allemaal wel, maar het zit vooral in zijn hoofd. En in zijn telefoon.
Met een laptop wordt Overmars, die transfers van tientallen miljoenen sluit, zelden gezien. Contact met zaakwaarnemers over spelers gaat in steekwoorden, veelal per WhatsApp. Wat kost hij? Salariseisen? Het kan soms even stil blijven – maar meestal komt het rond. Iedereen weet: met hem moet je zaken doen bij Ajax.
Marc Overmars in november 2021.
Foto Maurice van Steen / ANP
Hoe de gevierde dealmaker precies opereert, is moeilijk na te gaan voor de clubleiding. Aan verslaglegging doet Overmars, die dyslectisch is, nauwelijks. Met wie is er contact geweest? Hoe is dat contact verlopen? Zijn er clausules? Soms zijn die in contracten vastgelegd. Vaak zijn het informele toezeggingen aan zaakwaarnemers en spelers, bijvoorbeeld over een bedrag waarvoor iemand mag vertrekken. Die afspraken zijn alleen bij Overmars bekend.
Intern klinkt de kritiek dat algemeen directeur Edwin van der Sar hem daar op moet wijzen, maar hem laat begaan. Onder aansporing van de toezichthouders wordt uiteindelijk werk gemaakt van professionelere rapportages. Maar dat gebeurt, achteraf gezien, te laat.
Hoewel eigengereid en zuinig in de communicatie, wordt Overmars’ vakmanschap geprezen. Groot internationaal netwerk, neus voor talent, geslepen onderhandelaar. Hij vertrouwt op zijn scouts, kan goed overweg met coach Erik ten Hag, weet hoe hij een ploeg kan opbouwen en slaagt erin sleutelspelers te behouden. Het leidt in 2019 tot de halve finale van de Champions League, met vette transferresultaten als gevolg – 73 miljoen euro dat boekjaar, 85 miljoen het jaar erop.
Aan verslaglegging doet Overmars, die dyslectisch is, nauwelijks. Met wie is er contact geweest? Hoe is dat contact verlopen? Zijn er clausules?
Wat Ajax kwetsbaar maakt, is dat die vaardigheden van Overmars niet verankerd zijn in de organisatie. De afhankelijkheid bij zo’n specifieke, cruciale functie is een risico, realiseert de rvc. Wat als hij vertrekt? Met de opmars van Ajax, staat hij er goed op in Europa. Najaar 2021 is Newcastle United geïnteresseerd. Met een sterk verbeterd contract en een tekenbonus van 1,25 miljoen euro legt de rvc Overmars tot juli 2026 vast. Op de achtergrond wordt oud-speler Klaas Jan Huntelaar intern opgeleid, zodat hij het op termijn eventueel kan overnemen. De toekomst lijkt gewaarborgd.
Daarmee is de clubleiding er nog niet. Onder de glanzende motorkap is een omvangrijke, vertakte organisatie gegroeid die in tien jaar tijd is verdubbeld tot bijna 450 fte. Er zijn specialisten bijgekomen, afdelingen opgetuigd, zoals vrouwenvoetbal en sportwetenschap en data-analyse. Zo’n 225 medewerkers vallen onder Overmars, van spelers met een jeugdcontract tot de hoofdtrainer.
Alleen: Overmars is een dealmaker, geen manager. Dat beseft hij zelf ook. „Niet te doen”, zegt hij in 2019 tegen NRC over alle gesprekjes met, inmiddels, zo’n honderd contractspelers. De voetbalorganisatie moet verstevigd. Technisch manager Gerry Hamstra gaat hem, vanaf april 2021, ondersteunen bij talentvolle jeugdspelers om meer lijn te brengen in hun ontwikkeling. En hij helpt hem bij de administratie rond transfers. Zo kan Overmars zich richten op waar hij goed in is: het spelersbeleid van het eerste elftal.
De internationaal toonaangevende jeugdopleiding heeft Overmars ondertussen laten versloffen, volgens betrokkenen binnen de club, evenals ondersteunende technische afdelingen. Binnen de verschillende disciplines – scouting, fysiek, medisch, video-analyse, mentale begeleiding, wetenschap en data-analyse – is veel kennis en worden goede dingen opgezet. Maar de onderlinge afstemming laat te wensen over. Specialisten zijn geïsoleerd geraakt door het gebrek aan samenhang.
Daar valt nog een wereld te winnen. Om het ‘Ajax van de toekomst’ op topniveau te krijgen, bereidt de rvc vanaf 2022 een nieuw te creëren directiefunctie voor: chief sports officer. Op papier lijken alle plannen goed uitgedacht. Ajax maakt zich klaar voor een nieuw tijdperk, in de veronderstelling dat hun belangrijkste schakel bij de club blijft. Tot er op 6 februari 2022, om 23.31 uur, een persbericht wordt verstuurd dat de club op z’n kop zal zetten.
De stemming is goed aan het begin van de middag op een zonnige lentedag op het terras van restaurant Dauphine in Amsterdam-Oost. Ondernemer Alex Kroes en Leen Meijaard, president-commissaris van Ajax, ontmoeten elkaar voor het eerst, een donderdag eind maart 2022. Kroes vertelt over zaakwaarnemersbureau SEG, dat hij met een jeugdvriend oprichtte. Meijaard haalt herinneringen op uit zijn tijd als bestuurder bij de Amerikaanse vermogensbeheerder BlackRock, waar hij over miljarden ging.
Nu zijn ze druk met andere zaken. Kroes verkocht zijn aandelen in SEG en is met dat geld in voetbalclub Go Ahead Eagles gestapt. Meijaard heeft als voorzitter van de raad van commissarissen zijn handen vol aan Ajax. Zeker na het vertrek van directeur voetbalzaken Overmars, begin februari, vanwege grensoverschrijdende berichten aan vrouwelijke collega’s. Ajax oriënteert zich op een opvolger en misschien is die job wel iets voor Kroes. Hoewel geen ervaring als technisch directeur, heeft hij een groot netwerk, kan hij deals sluiten en kent hij de club – hij speelde tien jaar in de jeugd.
Kroes (47) wil wel, Ajax is zijn club. Het helpt dat hij kan rekenen op de steun van AFC Ajax, de vereniging waarvan Kroes lid is en die grootaandeelhouder is van de profclub. Na een goed gesprek spreken ze af contact te houden. Plan is om in de zomer een nieuwe directeur voetbalzaken te presenteren, van belang omdat de interesse voor Source: NRC